Πρωτοετείς φοιτητές

Μετά από μια δύσκολη χρονιά άγχους, πίεσης και μελέτης τα παιδιά βιώνουν το πρώτο τους έτος στο πανεπιστήμιο με συναισθήματα ικανοποίησης και ανακούφισης.

Μετά από μια δύσκολη χρονιά άγχους, πίεσης και μελέτης τα παιδιά βιώνουν το πρώτο τους έτος στο πανεπιστήμιο με συναισθήματα ικανοποίησης και ανακούφισης. Μια καινούρια σελίδα ξεδιπλώνεται μπροστά τους. Βρίσκονται μακριά από το σπίτι και τους γονείς, αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι πλέον είναι ενήλικες, ενώ επιπλέον ανήκουν σε μια ανώτερη βαθμίδα εκπαίδευσης όπου χρειάζεται μια νέα προσαρμογή στα διαφορετικά εκπαιδευτικά δεδομένα. Όλο αυτό φυσικά ισχύει εφ’όσον τα παιδιά είναι ευχαριστημένα τόσο με τη σχολή στην οποία πέρασαν όσο και με το μέρος όπου φοιτούν. Αν δυσανασχετούν ή είναι δυσαρεστημένα με τη σχολή τους, τότε δεν θα βιώνουν αυτό το νέο κεφάλαιο της φοιτητικής ζωής τόσο θετικά όσο τα υπόλοιπα παιδιά. Το πρώτο έτος στο πανεπιστήμιο συμβολίζει την απελευθέρωση, την ενηλικίωση, την αυτονόμηση, την ανεξαρτοποίηση (πλην του οικονομικού), την αναζήτηση-γνωριμία με τον εαυτό, την κατάκτηση μιας ευρύτερης παιδείας και όχι μόνο της πανεπιστημιακής. Απαιτούνται οι αντίστοιχες κοινωνικές δεξιότητες για να μπορεί ο πρώην μαθητής και νυν φοιτητής να αποκτήσει έναν καινούριο κοινωνικό κύκλο: νέες γνωριμίες, νέες φιλίες. Ο μετέφηβος μαθαίνει πώς να ζει μακριά από τους γονείς, ανακαλύπτει αν είναι υπεύθυνος ή όχι, μαθαίνει να φροντίζει τον εαυτό του, μαθαίνει να είναι συνεπής στις νέες του υποχρεώσεις. Το δύσκολο σε αυτήν την περίοδο είναι ότι ξεκινάει κανείς από το μηδέν. Η υπερπροστατευτική «γυάλα» των γονιών -που άλλοτε κάνει καλό και άλλοτε όχι- δεν υπάρχει πια σε τόσο άμεσο βαθμό. Ο νέος καλείται να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις, να τα βγάζει πέρα στις δύσκολες στιγμές μόνος του ή με τους νέους φίλους που θα αποκτήσει στην πορεία. Η αλήθεια είναι ότι για κάποια παιδιά το πρώτο ή ακόμα και το δεύτερο εξάμηνο βιώνεται ως περίοδος προσαρμογής. Για κάποιους είναι αρκετά εύκολο και ευχάριστο, για άλλους όμως όχι. Παίζουν ρόλο πολλοί παράγοντες: το σπίτι, αν υπάρχει ή όχι συγκατοίκηση, αν υπάρχουν ήδη γνωστοί εκεί ή όχι, ποιες είναι οι πρώτες εντυπώσεις τόσο του μέρους όσο και της σχολής, ποιες είναι οι πρώτες συναναστροφές, αν υπάρχει κάποιος/α σύντροφος μακριά κ.α. Στην αρχή βεβαίως υπάρχει ενθουσιασμός και ανυπομονησία για το καινούριο, το διαφορετικό. Ταυτόχρονα όμως υπάρχει μια αγωνία, μια ανησυχία για το «τι θα συναντήσω;». Πρόκειται για φυσιολογικά, ανάμεικτα συναισθήματα που χαρακτηρίζουν την πρώτη μεταβατική περίοδο. Αυτή σιγά σιγά φεύγει και τη θέση της παίρνει η ολική προσαρμογή και η πλήρης ένταξη στον υπό διαμόρφωση, νέο μικρόκοσμο του κάθε νέου. Αν μετά το μεταβατικό αυτό διάστημα, ο νέος εξακολουθεί να αισθάνεται ανένταχτος και δυσανασχετεί στο νέο περιβάλλον, τότε σίγουρα χρειάζεται μια πιο δραστική, ειδική στήριξη και βοήθεια. Αντίστοιχη μεταβατική περίοδο όμως περνούν και οι γονείς που μένουν πίσω. Αλλάζει η καθημερινότητα και των γονιών. Και εκείνοι θα πρέπει να μάθουν πώς να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα της δομής της οικογένειάς τους. Πολλές μητέρες δυσκολεύονται αρκετά να αποδεχτούν το γεγονός ότι το παιδί τους μεγάλωσε και χρειάζεται μια διαφορετική προσέγγιση πια από τη μεριά τους. Αν η σχέση μητέρας-παιδιού είναι προσκολλητική από την πλευρά της, εκείνη θα βιώσει έντονα την απουσία του. Αυτή η αίσθηση μπορεί να προκαλέσει διάφορες μη υγιείς συμπεριφορές από τη μεριά της μητέρας: συχνά τηλεφωνήματα, διαρκής ανησυχία, πολλά ταξίδια για να δουν το παιδί κ.ο.κ. Μελέτες δείχνουν ότι υπάρχουν γυναίκες, οι οποίες ανάλογα με την ηλικία τους κι ανάλογα με το αν έχει μείνει πίσω μαζί τους κάποιο άλλο παιδί ή όχι, εκδηλώνουν ως και συμπτώματα κατάθλιψης. Φαίνεται λοιπόν πως είναι μια περίοδος έντονων αλλαγών για όλη την οικογένεια. Το σημαντικό είναι να βοηθήσει ο ένας τον άλλο στους νέους τους ρόλους, αποφεύγοντας να μείνουν προσκολλημένοι στην πρώτερη κατάσταση. Οι γονείς θα πρέπει να αποδεχτούν το νέο τους ρόλο που είναι λιγότερο παρεμβατικός και επιδραστικός πια, επιτρέποντας στο νέο που βρίσκεται μακριά να αναλαμβάνει περισσότερες πρωτοβουλίες ως προς την ποιότητα της ζωής του και τις επιλογές του. Ο νέος πλέον πρέπει να μάθει πώς να επιλύει προβλήματα και πώς να στηρίζεται (όσο το δυνατό) στις δυνάμεις του. Αυτό άλλωστε θα είναι και η επιτυχία των γονέων, το μεγαλύτερο έργο της ζωής τους: παιδιά που έγιναν αυτόνομοι, δημιουργικοί, αυτοδημιούργητοι ενήλικες..... * Γράφει η Μαρία Καρίκη Ψυχολόγος