Χρήστος Μιχαλάκης: «Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη Ρόδο είναι ο εφησυχασμός»

Βαρβάρα Μπογδάνου

Ο πρόεδρος της Ένωσης Τουριστικών Γραφείων Δωδεκανήσου, κάνει τον απολογισμό της φετινής σεζόν, αναφέρεται στις προοπτικές της επόμενης χρονιάς και καταγράφει τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει ο προορισμός

Η Ρόδος απέδειξε και φέτος ότι έχει τη δύναμη να ξεπερνά τις δυσκολίες και να παραμένει ένας από τους πιο αγαπημένους προορισμούς της Μεσογείου. Παρά τη γεωπολιτική αβεβαιότητα, την ακρίβεια και το αυξημένο κόστος των ταξιδιών, η τουριστική περίοδος του 2026 οδεύει προς την ολοκλήρωσή της με νέο ρεκόρ αφίξεων.

Πίσω από τους αριθμούς και τις θετικές επιδόσεις, βρίσκεται μια ολόκληρη κοινωνία που ζει από τον τουρισμό, επενδύει σε αυτόν και προσδοκά κάθε χρόνο να βλέπει τον τόπο της να προοδεύει. Γιατί η επιτυχία της Ρόδου δεν μετριέται μόνο με τις αφίξεις, αλλά και με τις εικόνες, τις εμπειρίες και τις αναμνήσεις που παίρνουν μαζί τους όσοι την επισκέπτονται.

Ο πρόεδρος της Ένωσης Τουριστικών Γραφείων Δωδεκανήσου, Χρήστος Μιχαλάκης, κάνει τον απολογισμό της φετινής σεζόν, μιλά για τις προοπτικές του 2027 και δεν κρύβει τις ανησυχίες του για το αυξημένο κόστος, τις ελλείψεις στις υποδομές και τις προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει ο προορισμός.

Με λόγο ουσιαστικό, επισημαίνει ότι η Ρόδος διαθέτει ένα μοναδικό συγκριτικό πλεονέκτημα, αλλά δεν έχει την πολυτέλεια να επαναπαύεται στις επιτυχίες της. Η καθαριότητα, οι μεταφορές, η ποιότητα των υπηρεσιών και ο σεβασμός στον επισκέπτη είναι στοιχεία που καθορίζουν την εικόνα του νησιού και το μέλλον του.

Και ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα της συνέντευξης να βρίσκεται στην ανάγκη να κοιτάξει η Ρόδος πέρα από τα δικά της όρια, να ενώσει τις δυνάμεις της με τα υπόλοιπα νησιά της Δωδεκανήσου και να χτίσει μαζί τους ένα ακόμη πιο ισχυρό τουριστικό μέλλον. Γιατί οι καλές χρονιές είναι σημαντικές, αλλά αυτό που τελικά κάνει έναν προορισμό να ξεχωρίζει είναι η ικανότητά του να εξελίσσεται, χωρίς να χάνει τη μοναδικότητά του.

«Οι καλές χρονιές δεν πρέπει να δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι όλα πάνε καλά»

Κε Μιχαλάκη, βρισκόμαστε πλέον προς το τέλος της φετινής τουριστικής περιόδου και σε λίγο θα κάνουμε τον απολογισμό για το 2026 στη Ρόδο. Ήταν τελικά μια καλή χρονιά για τα τουριστικά γραφεία και τον προορισμό γενικότερα και ποια είναι η εικόνα που έχετε για το πώς θα κλείσει συνολικά η χρονιά σε επίπεδο αφίξεων και τουριστικών εσόδων;

Η τουριστική περίοδος ξεκίνησε μέσα σε ένα αβέβαιο κλίμα: κρίση στη Μέση Ανατολή, άνοδος της τιμής των καυσίμων, γεωπολιτική ανασφάλεια και οικονομική επιβράδυνση στις χώρες από τις οποίες προέρχονται οι περισσότεροι επισκέπτες μας. Παρ’ όλα αυτά, οι αφίξεις αυξήθηκαν 3–4% σε σχέση με το 2025 και σημείωσαν νέο ρεκόρ, ενώ τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το πρώτο εξάμηνο δείχνουν ότι και τα έσοδα στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου κινήθηκαν θετικά.

Το brand της Ρόδου και της Ελλάδας απέδειξε ξανά ότι αντέχει στις κρίσεις. Αυτό είναι καρπός σκληρής δουλειάς των ανθρώπων της αγοράς και των εργαζομένων μας. Δεν πρέπει όμως να το θεωρούμε δεδομένο.

Το μεγάλο θέμα είναι το κόστος, τόσο για εμάς όσο και για τους πελάτες μας. Η πίεση στην κατανάλωση αφορά ολόκληρη την Ευρώπη. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε την τσέπη του καθενός ούτε το πόσα ξοδεύει. Το σημαντικό είναι ότι οι επισκέπτες μας, με τους πόρους που διαθέτουν, επιλέγουν τα νησιά μας. Έρχονται από επιλογή και αξίζουν τον σεβασμό μας.

Ποια ήταν, κατά τη γνώμη σας, τα βασικά χαρακτηριστικά της φετινής σεζόν; Υπήρξαν αλλαγές στο προφίλ των επισκεπτών του νησιού;

Πρώτον, το last minute έγινε κανόνας. Μέχρι τον Φεβρουάριο οι προκρατήσεις ήταν πολύ καλές. Με την κρίση, όμως, έπεσαν αισθητά και ο προγραμματισμός έγινε πολύ πιο δύσκολος. Οι πελάτες μας έδειξαν ξανά ότι δεν διαπραγματεύονται τις διακοπές τους, αλλά μόνο το πώς θα κινηθούν στην αγορά.

Δεύτερον, το κόστος. Τα ακριβότερα αεροπορικά εισιτήρια και το αυξημένο κόστος ζωής στις χώρες τους οδήγησαν σε λιγότερες εξόδους και πιο προσεκτικές επιλογές.

Τρίτον, οι αγορές κινήθηκαν διαφορετικά. Η Αγγλία, η Ιταλία, το Ισραήλ και η Πολωνία παρουσίασαν πολύ καλή αύξηση. Αντίθετα, η Κεντρική και η Δυτική Ευρώπη, όπως και η Σκανδιναβία, παρουσίασαν μικρή μείωση.

Η σεζόν φαίνεται να κλείνει και φέτος μέσα στον Νοέμβριο. Πότε φεύγουν οι τελευταίοι τουρίστες και αυτό μπορεί να χαρακτηριστεί ως μικρή επιμήκυνση;

Οι τελευταίες πτήσεις φτάνουν μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου. Η εποχικότητα βελτιώνεται. Μέχρι το 2019, το 75–78% των αφίξεων συγκεντρωνόταν από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο, ενώ σήμερα το ποσοστό αυτό βρίσκεται γύρω στο 70%. Είμαστε στη σωστή πορεία, αλλά για να πετύχουμε πραγματική επιμήκυνση χρειάζεται ακόμη πολλή δουλειά.

Αν και είναι ακόμη νωρίς για ασφαλείς προβλέψεις, τι μηνύματα παίρνετε μέχρι σήμερα για το 2027; Υπάρχει ενδιαφέρον από τις βασικές αγορές της Ρόδου και ποιοι παράγοντες θα μπορούσαν να επηρεάσουν θετικά ή αρνητικά τη ζήτηση την επόμενη χρονιά;

Τα πρώτα μηνύματα είναι θετικά. Η ζήτηση παραμένει ισχυρή και η Ρόδος αποτελεί βασικό προορισμό στον προγραμματισμό των touroperators για το 2027.

Ζούμε, όμως, σε μια ρευστή εποχή. Η γεωπολιτική αστάθεια, οι τιμές των καυσίμων και η ακρίβεια στην Ευρώπη θα κρίνουν τη ζήτηση. Περιμένω ένα 2027 ανάλογο του 2026, αλλά ο τουρισμός είναι ένας ζωντανός οργανισμός και η εγρήγορση πρέπει να είναι διαρκής.

«Είμαστε στη σωστή πορεία, αλλά για να πετύχουμε πραγματική επιμήκυνση χρειάζεται ακόμη πολλή δουλειά»

Ένα από τα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν την ευρωπαϊκή τουριστική αγορά είναι η οικονομική κατάσταση και η άνοδος του κόστους των καυσίμων. Πόσο σας ανησυχεί η εξέλιξη αυτή; Υπάρχει κίνδυνος να επηρεαστεί καθοριστικά η αγοραστική δύναμη των Ευρωπαίων και κατ’ επέκταση η τουριστική ζήτηση προς τον προορισμό μας;

Με ανησυχεί και θα ήταν ανεύθυνο να πω το αντίθετο. Για έναν νησιωτικό προορισμό που εξαρτάται από την αεροπορική και την ακτοπλοϊκή σύνδεση, η άνοδος των καυσίμων δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι ένας πολύ σοβαρός κίνδυνος.

Ο Ευρωπαίος δεν θα σταματήσει να ταξιδεύει. Οι διακοπές είναι γι’ αυτόν ανάγκη. Θα ταξιδεύει, όμως, πιο προσεκτικά. Η απάντηση βρίσκεται στη σχέση τιμής και αξίας: πρέπει να αυξήσουμε την προστιθέμενη αξία του προϊόντος μας, ώστε να παραμείνουμε ανταγωνιστικοί.

Στη Ρόδο υπήρξε μεγάλη συζήτηση για τη μείωση του ΦΠΑ, η οποία τελικά δεν προχώρησε. Πόσο σημαντικό θεωρείτε ότι είναι αυτό για την ανταγωνιστικότητα του νησιού; Και τι θα μπορούσε να σημαίνει για τις τιμές και για το κόστος του τουριστικού πακέτου σε μια αγορά όπου ο ανταγωνισμός από άλλους μεσογειακούς προορισμούς είναι έντονος;

Είναι σημαντικό. Ο μειωμένος ΦΠΑ δεν αποτελεί προνόμιο, αλλά αναγνώριση του πρόσθετου κόστους της νησιωτικότητας. Η Ρόδος έμεινε εκτός λόγω πληθυσμιακών κριτηρίων, αλλά επιβαρύνεται με το κόστος μεταφοράς, ενέργειας και εφοδιασμού, όπως κάθε νησί.

Στις αρχές Νοεμβρίου ακολουθεί η μεγάλη τουριστική έκθεση του Λονδίνου. Τι περιμένετε από τη φετινή WTM; Υπάρχουν συγκεκριμένες αγορές ή συνεργασίες στις οποίες θα πρέπει να δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα η Ρόδος και πού θα κινηθεί η συνεργασία σας με τους touroperators;

Το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει η μεγαλύτερη αγορά μας, αλλά οι εποχές έχουν αλλάξει. Η WTM είναι πλέον μια επαγγελματική συνάντηση, στην οποία κάνουμε διά ζώσης τον απολογισμό και συζητάμε για την επόμενη σεζόν. Δεν πηγαίνουμε για να μοιράσουμε φυλλάδια.

«Για έναν νησιωτικό προορισμό που εξαρτάται από την αεροπορική και την ακτοπλοϊκή σύνδεση, η άνοδος των καυσίμων δεν είναι λεπτομέρεια, είναι ένας πολύ σοβαρός κίνδυνος»

Πέρα από τους αριθμούς των αφίξεων, το μεγάλο ζητούμενο είναι τι τουριστικό προϊόν προσφέρουμε. Πού πιστεύετε ότι βρίσκεται σήμερα η Ρόδος σε επίπεδο ποιότητας υπηρεσιών, υποδομών, μεταφορών, καθαριότητας και συνολικής εμπειρίας του επισκέπτη; Υπάρχουν προβλήματα που πλέον δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε ως «δευτερεύοντα»;

Η Ρόδος είναι αντικειμενικά ένα πολύ όμορφο νησί, που συνδυάζει φυσική ομορφιά, ιστορία και πολιτισμό. Ο ιδιωτικός τομέας σε πολύ μεγάλο ποσοστό προσφέρει υπηρεσίες υψηλού επιπέδου. Τα ξενοδοχεία, η εστίαση, τα τουριστικά γραφεία και οι εργαζόμενοι κάνουν πολύ καλή δουλειά. Το πρόβλημα αρχίζει μόλις ο επισκέπτης βγει από το ξενοδοχείο του.

Η καθαριότητα, η προσβασιμότητα, οι δρόμοι, η κυκλοφορία και η στάθμευση, οι συγκοινωνίες και όλα όσα συνθέτουν την εικόνα του νησιού δεν είναι πια δευτερεύοντα ζητήματα. Όλα αυτά πρέπει να λειτουργούν όπως πρέπει, κυρίως για εμάς που μένουμε μόνιμα εδώ. Ελπίζω να λυθεί οριστικά και το πρόβλημα με τον βιολογικό στο Βόδι, ώστε να μη δούμε ξανά εικόνες που δεν τιμούν τον προορισμό.

Τα τουριστικά γραφεία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της επαφής με τον επισκέπτη και γνωρίζουν από κοντά τις απαιτήσεις και τα παράπονά του. Ποια είναι τα ζητήματα που σας μεταφέρουν περισσότερο οι τουρίστες φέτος και τι θα έπρεπε να αλλάξει στη Ρόδο ώστε ο επισκέπτης να φεύγει πραγματικά ικανοποιημένος και να επιστρέφει;

Τα παράπονα δεν αφορούν τη Ρόδο, αλλά όσα δεν της αξίζουν. Ο επισκέπτης λατρεύει το νησί, τη Μεσαιωνική Πόλη, τη Λίνδο, τις παραλίες και τους ανθρώπους του. Τα παράπονα αφορούν τις αντιεπαγγελματικές συμπεριφορές ορισμένων λίγων επιχειρηματιών, οι οποίοι δυσφημούν τον προορισμό, καθώς και τις υποδομές. Σε αυτά τα ζητήματα, όμως, δεν χρειαζόμαστε τις κριτικές των επισκεπτών μας. Τα βιώνουμε και οι ίδιοι.

Πρέπει να δούμε τον προορισμό ως μια ενιαία εμπειρία. Ο επισκέπτης δεν κρίνει μόνο το ξενοδοχείο του, αλλά ολόκληρη τη μέρα του. Σε γενικές γραμμές, πάντως, φεύγει ικανοποιημένος, και αυτό το δείχνει η πορεία μας. Ο ικανοποιημένος επισκέπτης είναι η οικονομικότερη και πιο αξιόπιστη διαφήμιση.

Κλείνοντας, αν σας ζητούσα να περιγράψετε με μία εικόνα τη Ρόδο ως τουριστικό προορισμό για τα επόμενα χρόνια, ποια θα ήταν; Ποια είναι η μεγαλύτερη ευκαιρία που έχουμε μπροστά μας και, αντίστοιχα, ποιος είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που πρέπει να αντιμετωπίσουμε άμεσα ώστε η Ρόδος να παραμείνει ένας από τους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς της Μεσογείου;

Η Ρόδος δεν είναι μόνο προορισμός. Είναι η αφετηρία για τα Δωδεκάνησα. Εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη ευκαιρία. Η Ρόδος, η Κως, η Κάλυμνος, η Σύμη, η Νίσυρος, η Κάρπαθος και η Πάτμος μπορούν μαζί να αποτελέσουν ένα προϊόν που ελάχιστοι προορισμοί στη Μεσόγειο έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν. Χρειάζονται καλύτερες ακτοπλοϊκές συνδέσεις, κοινή προβολή και πραγματικές συνέργειες.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο εφησυχασμός. Οι καλές χρονιές γεννούν την ψευδαίσθηση ότι όλα πάνε καλά. Ο ανταγωνισμός, όμως, δεν σταματά. Πρέπει να συνεχίσουμε να επενδύουμε στις υποδομές, στους ανθρώπους και στην ποιότητα για να συνεχίσει το τουριστικό μας προϊόν να είναι ανταγωνιστικό.