Μαρία Καρούζου: «Η συμμετοχή μας στο κοινό καλό μάς κάνει πιο ευτυχισμένους»

Βαρβάρα Μπογδάνου

Στη μνήμη του συζύγου της που έφυγε ξαφνικά από τη ζωή, δώρισε έναν απινιδωτή στον δήμο Ρόδου, που τοποθετήθηκε στο κέντρο της πόλης

Στη ζωή μας υπάρχουν απώλειες που αφήνουν πίσω τους τη σιωπή. Υπάρχουν όμως άνθρωποι που, μέσα από αυτή τη σιωπή, επιλέγουν να δημιουργήσουν κάτι που θα συνεχίσει να προσφέρει ζωή.

Για τη Μαρία Καρούζου, η μνήμη του συζύγου της, Βασίλη Γιακουμάκη, δεν έμεινε μόνο στις αναμνήσεις, στις στιγμές που μοιράστηκαν και στην αγάπη των ανθρώπων που τον γνώρισαν. Με έναν βαθιά συμβολικό τρόπο, μετατράπηκε σε πράξη προσφοράς. Ένας απινιδωτής, δωρεά στον δήμο Ρόδου, πήρε το όνομά του και έγινε ένας «Σταθμός Ζωής», μια έμπρακτη υπενθύμιση πως ακόμη και μέσα από την απώλεια μπορεί να γεννηθεί ελπίδα.

Η απόφαση αυτή δεν ήταν μια απλή δωρεά. Ήταν η προσωπική απάντηση μιας γυναίκας που έχει γνωρίσει από κοντά πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι η ανθρώπινη ζωή και πόσο καθοριστικές μπορεί να αποδειχθούν μερικές στιγμές. Η ίδια επέλεξε να μη μείνει στη θλίψη, αλλά να τη μετατρέψει σε δύναμη, σε κοινωνική ευθύνη και σε προσφορά προς τον συνάνθρωπο.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η Μαρία Καρούζου μιλά για τον σύζυγό της Βασίλη, για την απώλεια και τη μνήμη, αλλά και για την ανάγκη να κάνουμε κάτι ουσιαστικό όσο έχουμε τη δυνατότητα. Μιλά για τη σημασία της εκπαίδευσης στις πρώτες βοήθειες, για τον «Σταθμό Ζωής» που δημιουργήθηκε στη Ρόδο και για την επιθυμία της να συνεχίσει να προσφέρει απινιδωτές εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.

Γιατί, τελικά, η πιο δυνατή μορφή μνήμης ίσως είναι εκείνη που δεν κοιτά μόνο πίσω. Είναι εκείνη που κοιτά μπροστά και προσπαθεί να χαρίσει σε έναν άγνωστο άνθρωπο αυτό που όλοι θεωρούμε αυτονόητο, μέχρι τη στιγμή που κινδυνεύουμε να το χάσουμε: λίγο ακόμη χρόνο, μια δεύτερη ευκαιρία, μια ζωή.

Ακολουθεί η συνέντευξη:

Κα Καρούζου, αρχικά θα ήθελα να μας πείτε πώς γεννήθηκε η ιδέα να αγοράσετε έναν απινιδωτή και να τον δωρίσετε στον δήμο Ρόδου.

Μια μέρα, συζητώντας με τον ιατρό Παναγιώτη Παπαντωνίου για το τι θα μπορούσα ενδεχομένως να κάνω στη Ρόδο ώστε να φανώ χρήσιμη, μου πρότεινε να παρακολουθήσω την εκπαίδευση «Save a Life». Δέχθηκα χωρίς δεύτερη σκέψη. Στο τέλος του σεμιναρίου, χωρίς να το έχω σχεδιάσει εκ των προτέρων, άκουσα τον εαυτό μου να λέει δυνατά: «Κι εγώ θέλω να προσφέρω έναν απινιδωτή στην πόλη της Ρόδου».

Η ανάγκη αυτή να συμβάλω ενδεχομένως στη σωτηρία μιας ανθρώπινης ζωής προέρχεται πιθανότατα και από το γεγονός ότι έχασα πολύ αγαπημένα πρόσωπα της στενής μου οικογένειας σε νεαρή ηλικία και με πολύ ξαφνικό τρόπο. Το σημαντικότερο, όμως, είναι να συνειδητοποιούμε ότι η ζωή πολλές φορές κρέμεται από μια κλωστή. Και αν, όσο είμαστε εδώ, έχουμε τη δυνατότητα να φανούμε χρήσιμοι στους συνανθρώπους μας, τότε πρέπει να το κάνουμε. Γιατί αυτά τα πράγματα δεν συμβαίνουν μόνο στους άλλους.

Πόσο καθοριστική ήταν για την πρωτοβουλία σας η εκπαίδευση «Save a Life» και η γνωριμία σας με τον γιατρό Παναγιώτη Παπαντωνίου;

Η γνωριμία μου με τον γιατρό Παναγιώτη Παπαντωνίου και οι συζητήσεις μας σχετικά με αυτή την ομάδα ανθρώπων, οι οποίοι προσφέρουν εθελοντικά τον χρόνο τους για να εκπαιδεύσουν τους πολίτες, μου φάνηκε από την πρώτη στιγμή μια εξαιρετική πρωτοβουλία. Όπως πολύ σωστά τονίζει και ο ίδιος, η παροχή πρώτων βοηθειών πριν από την άφιξη των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης μπορεί να σώσει μια ανθρώπινη ζωή.

Ο παράγοντας χρόνος είναι καθοριστικός. Εάν μπορέσουμε να επέμβουμε μέσα στα πρώτα τρία έως πέντε λεπτά μιας καρδιακής ανακοπής, πραγματοποιώντας καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση και χρησιμοποιώντας έναν απινιδωτή, οι πιθανότητες επιβίωσης αυξάνονται σημαντικά.

Ο πρώτος λοιπόν απινιδωτής, που ονομάστηκε «Σταθμός Ζωής – Βασίλης Γιακουμάκης», και τον οποίο δωρίσατε στον Δήμο Ρόδου, τοποθετήθηκε κάτω από το κτίριο της Αστυνομικής Διεύθυνσης. Πώς αντιμετωπίστηκε συνολικά η πράξη αυτή από την κοινή γνώμη και πώς την είδαν οι κόρες σας, Αγάθη και Χριστίνα;

Η πράξη αυτή έγινε δεκτή με πολύ θερμό τρόπο από πολλούς ανθρώπους. Αρκετοί μάλιστα με ρωτούν ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσουν προκειμένου να προσφέρουν και οι ίδιοι έναν απινιδωτή. Υπήρξαν, βέβαια, και ορισμένες αρνητικές αντιδράσεις, με το επιχείρημα ότι είναι ευθύνη του δήμου να τοποθετεί απινιδωτές σε όλους τους δημόσιους χώρους και όχι των πολιτών. Προσωπικά, όμως, προτιμώ να κρατώ τη θερμή ανταπόκριση που συνάντησα. Πιστεύω ότι μια δωρεά μπορεί να βοηθήσει έναν Δήμο να προχωρήσει ακόμη περισσότερο από όσα προβλέπει η νομοθεσία και να καλύψει, προς όφελος όλων μας, σημεία και περιοχές που ενδεχομένως δεν περιλαμβάνονται στις υποχρεωτικές προβλέψεις.

«Η σκέψη ότι ένας απινιδωτής που τοποθετήθηκε στη μνήμη του συζύγου μου μπορεί κάποια μέρα να σώσει μια ανθρώπινη ζωή, μου δίνει την αίσθηση ότι μπορεί να συνεχίσει να κάνει καλό ακόμη και μετά την αναχώρησή του από αυτόν τον κόσμο»

Οι κόρες μου, η Αγάθη και η Χριστίνα, συγκινήθηκαν πολύ από αυτή την κίνηση της μητέρας τους προς τιμήν του πατέρα τους. Ακόμη περισσότερο επειδή έγινε στη Ρόδο, το νησί όπου αναπαύεται ο πατέρας τους. Όπως λένε και οι ίδιες, με αυτόν τον τρόπο η παρουσία του συνεχίζει να πλανάται πάνω από «το νησί του μπαμπά τους». Ήταν ο τόπος όπου ήθελε κάποτε να περάσει τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Όμως, όπως όλοι γνωρίζουμε, ο άνθρωπος ονειρεύεται, ελπίζει και κάνει σχέδια, αλλά μερικές φορές η ζωή μάς επιφυλάσσει άλλα.

Τι νιώσατε όταν η επιθυμία σας έγινε πραγματικότητα και τι σημαίνει για εσάς αυτή η συμβολική συνέχεια της παρουσίας του;

Εγώ προσωπικά αισθάνομαι μια μορφή γαλήνης και, ταυτόχρονα, νιώθω την παρουσία του Βασίλη. Η σκέψη ότι ένας απινιδωτής που τοποθετήθηκε στη μνήμη του μπορεί κάποια μέρα να σώσει μια ανθρώπινη ζωή, μου δίνει την αίσθηση ότι μπορεί να συνεχίσει να κάνει καλό ακόμη και μετά την αναχώρησή του από αυτόν τον κόσμο.

Κα Καρούζου, θα ήθελα να σας ρωτήσω πώς επηρέασε η απώλεια του συζύγου σας τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεστε σήμερα την αξία της ανθρώπινης ζωής.

Η απώλεια αγαπημένων προσώπων με έκανε, δυστυχώς μέσα από πολύ οδυνηρές εμπειρίες, να συνειδητοποιήσω πραγματικά την αξία της ζωής. Γενικότερα, ο άνθρωπος πολλές φορές ζει σαν να είναι αθάνατος. Μόνο όταν έρχεται αντιμέτωπος με την απώλεια συνειδητοποιεί ότι η παρουσία μας σε αυτή τη γη δεν είναι αιώνια.

Αυτή η συνειδητοποίηση με ώθησε να αντιδράσω. Για να μην κλειστώ στον εαυτό μου και βυθιστώ στη θλίψη, αποφάσισα να προσπαθήσω να βοηθώ ανθρώπους που έχουν ανάγκη. Στην Αθήνα συμμετέχω στην «Απάνεμη Στέγη», μια οργάνωση που στηρίζει, μεταξύ άλλων, μονογονεϊκές οικογένειες, μητέρες με παιδιά και γυναίκες που έχουν υποστεί κακοποίηση. Εδώ στη Ρόδο επέλεξα επίσης να συμμετέχω σε άλλες κοινωνικές πρωτοβουλίες και συλλόγους, όπως το «Save a Life».

Πιστεύετε ότι στον τόπο μας και γενικά στην Ελλάδα υπάρχει επαρκής ενημέρωση για την καρδιακή ανακοπή, τους απινιδωτές και τη σωστή χρήση τους από τους πολίτες;

Πιστεύω ότι η ενημέρωση γύρω από την καρδιακή ανακοπή και τη χρήση των απινιδωτών στην Ελλάδα παραμένει ανεπαρκής, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη πόσο πολλά είναι τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Πρέπει όμως να επισημάνουμε ότι υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στις μεγάλες πόλεις και τις αγροτικές ή περισσότερο απομακρυσμένες περιοχές.

Στις τελευταίες, πολύ συχνά είναι μη κυβερνητικές οργανώσεις και άλλοι φορείς που έρχονται να καλύψουν κενά, τοποθετώντας απινιδωτές σε δημόσιους χώρους και σχολεία. Παράλληλα υπάρχουν πρωτοβουλίες όπως αυτή του ιατρού Παναγιώτη Παπαντωνίου, το «Save a Life», που προσφέρει δωρεάν εκπαίδευση στους πολίτες. Με αυτόν τον τρόπο, οι άνθρωποι όχι μόνο μαθαίνουν τι πρέπει να κάνουν σε μια κρίσιμη στιγμή, αλλά αποκτούν και μεγαλύτερη συνείδηση του γεγονότος ότι οι ίδιοι μπορούν, υπό τις σωστές προϋποθέσεις, να συμβάλουν στη σωτηρία μιας ζωής.

«Ο άνθρωπος πολλές φορές ζει σαν να είναι αθάνατος. Μόνο όταν έρχεται αντιμέτωπος με την απώλεια συνειδητοποιεί ότι η παρουσία μας σε αυτή τη γη δεν είναι αιώνια»

Η πρωτοβουλία σας έχει ήδη αποτελέσει παράδειγμα κοινωνικής προσφοράς. Θα θέλατε να εμπνεύσει και άλλους ανθρώπους να κάνουν αντίστοιχες πράξεις;

Πρώτα απ’ όλα, θα ήθελα να σας πω ότι σκοπεύω να προσφέρω και άλλους απινιδωτές. Δεν το κάνω για να αποτελέσω παράδειγμα προς μίμηση, αλλά επειδή πιστεύω πραγματικά ότι μια τέτοια πράξη μπορεί κάποια στιγμή να σώσει μία ή περισσότερες ανθρώπινες ζωές.

Μου είναι δύσκολο να διανοηθώ ότι θα μπορούσα να βρίσκομαι μπροστά σε έναν άνθρωπο που κινδυνεύει και να μην είμαι σε θέση να του προσφέρω τις πρώτες βοήθειες. Φυσικά και θα ενθάρρυνα τους ανθρώπους να παρακολουθήσουν μια σχετική εκπαίδευση. Και στη συνέχεια, ακόμη και αν δεν μπορεί κάποιος μόνος του, μπορούν περισσότεροι άνθρωποι μαζί να προσφέρουν έναν απινιδωτή στην πόλη της Ρόδου. Το να δίνουμε χωρίς να περιμένουμε τίποτα σε αντάλλαγμα μάς κάνει, τελικά, πλουσιότερους.

Έχοντας ζήσει και εργαστεί για χρόνια στις Βρυξέλλες και έχοντας υπηρετήσει σε ευρωπαϊκούς θεσμούς, τι σας έχει διδάξει αυτή η διαδρομή για την έννοια της κοινωνικής ευθύνης;

Η επαγγελματική μου διαδρομή με έκανε σαφώς πιο ευαισθητοποιημένη σε θέματα κοινωνικής προσφοράς και κοινωνικής αλληλεγγύης. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί στους οποίους εργάστηκα είχαν ως βασικό μέλημα την ευημερία και την προστασία του Ευρωπαίου πολίτη. Μέσα από τη συμμετοχή μου σε διάφορες δράσεις ενημέρωσης και από την άμεση επαφή μου με τους πολίτες, απέκτησα σταδιακά ακόμη μεγαλύτερη ευαισθησία απέναντι σε αυτά τα ζητήματα.

Όσον αφορά το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για την τοποθέτηση απινιδωτών, υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις από χώρα σε χώρα. Για παράδειγμα, στη Γαλλία η παρουσία απινιδωτών είναι υποχρεωτική σε πολλές κατηγορίες χώρων που δέχονται κοινό, ενώ σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες η εγκατάστασή τους ενθαρρύνεται χωρίς να είναι πάντοτε υποχρεωτική.

Έχετε αποφασίσει να συνεχίσετε την προσφορά απινιδωτών; Ποιο είναι το επόμενο βήμα σας;

Όπως ανέφερα προηγουμένως, επιθυμώ να συνεχίσω, στο μέτρο των δυνατοτήτων μου, να προσφέρω απινιδωτές. Θα ήθελα να συζητήσω με τον γιατρό Παναγιώτη Παπαντωνίου και με τον δήμο, εφόσον αυτή η πρωτοβουλία είναι υπό την αιγίδα του δήμου, ώστε να δούμε εάν τα σχολεία που βρίσκονται πιο μακριά από την πόλη είναι επαρκώς εξοπλισμένα ή αν υπάρχουν ανάγκες που δεν έχουν ακόμη καλυφθεί.

Ένας ακόμη χώρος για τον οποίο είμαι ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένη είναι οι δομές φιλοξενίας και φροντίδας ηλικιωμένων. Πιστεύω ότι η κοινωνία μας δεν πρέπει ποτέ να ξεχνά τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας. Όσον αφορά άλλους χώρους, όπως γυμναστήρια, ξενοδοχεία και αντίστοιχες ιδιωτικές εγκαταστάσεις με μεγάλη προσέλευση κοινού, θεωρώ ότι θα ήταν καλό, αν αυτό δεν έχει γίνει ακόμη, οι υπεύθυνοι να διαθέτουν απινιδωτή.

Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους συμπατριώτες μας μέσα από αυτή τη συνέντευξη;

Καταρχάς, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω γιατί, μέσα από τις ερωτήσεις σας, μου δώσατε την ευκαιρία να μιλήσω κυρίως για την ανθρωπιά και την κοινωνική ευθύνη και όχι απλώς για αριθμούς και στατιστικές. Το μήνυμά μου είναι, πιστεύω, απλό και άμεσο. Μια καρδιακή ανακοπή μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή, σε οποιονδήποτε άνθρωπο. Μπορεί να συμβεί σε έναν δικό μας άνθρωπο, ακόμη και σε εμάς τους ίδιους. Πώς θα αισθανόμασταν αν ένας άνθρωπος που αγαπάμε έχανε τη ζωή του και εμείς δεν γνωρίζαμε πώς να τον βοηθήσουμε;

Γι’ αυτό ενημερωθείτε, εκπαιδευτείτε και, εφόσον έχετε τη δυνατότητα, συμβάλετε στην απόκτηση ενός απινιδωτή για την πόλη σας, για την πόλη μας. Θα ήθελα επίσης να απευθύνω έκκληση στους υπεύθυνους ιδιωτικών χώρων να μεριμνήσουν για την τοποθέτηση απινιδωτών. Όλοι μαζί μπορούμε να συμβάλουμε στη σωτηρία ανθρώπινων ζωών. Η ζωή είναι όμορφη και πολύτιμη. Και η συμμετοχή μας στο κοινό καλό μάς κάνει πιο ευτυχισμένους. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον γιατρό Παναγιώτη Παπαντωνίου για την πρωτοβουλία και το έργο του «Save a Life», καθώς και τον δήμο Ρόδου για την υποστήριξή του!

*Οι φωτογραφίες είναι από τη μέρα κατά την οποία παραδόθηκε ο απινιδωτής στον δήμο Ρόδου στις 17 Αυγούστου 2026 και τοποθετήθηκε κάτω από το κτίριο της Αστυνομικής Διεύθυνσης, παρουσία εκπροσώπων της δημοτικής αρχής και συγκεκριμένα του αντιδημάρχου Επικοινωνίας και αναπληρωτή αντιδημάρχου Πολιτισμού Γιώργου Πάττα, του προέδρου του δημοτικού συμβουλίου Κυριάκου Κασάπη, του προέδρου του ΔΛΤΝΔ Βασίλη Βαγιανάκη, του εντεταλμένου δημοτικού συμβούλου Μέριμνας Αδέσποτων Ζώων Συντροφιάς και Λειτουργίας Δημοτικών Βιβλιοθηκών Νίκου Χατζηκαλημέρη, καθώς και της προέδρου της Δημοτικής Κοινότητας Ρόδου Σουσάνας Καρδούλια. Επίσης, παραβρέθηκαν ο γιατρός Παναγιώτης Παπαντωνίου και συγγενείς της οικογένειας Γιακουμάκη.