Ηλίας Καραβόλιας: Ένα Δέντρο που δεν θα κλαδέψουμε ποτέ

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Ηλίας Καραβόλιας

Δεν χρειάζεται να μάθετε από μένα πολλά (κυρίως οι συντοπίτες μου στη Ρόδο) τι εστί «Δέντρο» ως βιβλιοπωλείο, τι σημαίνει Λευτέρης Καβαλιέρος, Βαγγελιώ και Μαρία.

Τα έγραψαν άλλοι. Γύρισα στο νησί πριν λίγα χρόνια και τους ξαναβρήκα από τότε που ήμουν μαθητής και κατέβαινα στην πόλη μόνο και μόνο για να αγοράσω πρώτος από το ράφι το κάθε καινούργιο βιβλίο που διάβαζα στο κυριακάτικο ΒΗΜΑ ή την Ελευθεροτυπία.

Στους πάνω ορόφους, μέχρι σήμερα, την απόλαυση και το πάθος για τις παλιές εκδόσεις που αγόραζε κανείς (Σύγχρονη Εποχή κ.α.) δεν τις άλλαζα με τίποτα άλλο, κυρίως στο τέλος της εβδομάδας. (Σημ.: μεταξύ μας, το ίδιο συχνά ένιωθα και στο άλλο βιβλιοπωλείο που έκλεισε στην πόλη, το «Ακαδημία» της Τίτσας Πιπίνου και του Σωκράτη.) Αναρωτιέμαι αν έχουμε καταλάβει τι σημαίνει αυτό το γεγονός, το κλείσιμο δύο βιβλιοπωλείων στη Ρόδο του ζεστού χρήματος από τον τουρισμό.

Βιβλιοπωλεία κλείνουν παντού. Μαγαζιά με προϊόντα κλείνουν παντού. Το ίντερνετ αντικαθιστά τη βιτρίνα, το κατάστημα. Όμως: το βιβλίο δεν είναι «προϊόν». Δεν είναι εμπόρευμα. Δεν είναι gadget — δεν έχει μέσα του νεκρή εργασία, αλλά οργανικό χρόνο και πνευματικό κόπο: έργο διάνοιας και ανθρώπινης σκέψης, μελέτης, γλώσσας.

Και το βιβλιοπωλείο είναι ο μόνος χώρος που το ράφι δεν φτιάχνεται για να σε πλανέψει. Είναι το ντιβάνι της πόλης, το καταφύγιο της ηρεμίας και της ψυχοθεραπείας μέσα στη βουή των δρόμων, της οθόνης στο γραφείο, των τηλεφωνημάτων από πελάτες και αγορά.

Και δυστυχώς, η εξάρτηση από το βιβλιοπωλείο που περιδιαβαίνει κανείς για να ψωνίσει και η μανία για ανάγνωση δεν μεταβιβάζεται πλέον στις επόμενες γενιές.

Η οθόνη σκότωσε τη σελίδα και δεν υπογραμμίζουμε την όμορφη φράση που γαληνεύει την ψυχή ή ταξιδεύει το μυαλό.

Για κάθε «Δέντρο» λοιπόν που κλείνει, για κάθε Λευτέρη και Βαγγελιώ, για κάθε «Ακαδημία» της Τίτσας και του Σωκράτη που πάλευαν τα τελευταία χρόνια (χωρίς κέρδη από αναιμικούς τζίρους) να κρατάνε τους συνεργάτες τους — όχι σαν υπαλλήλους αλλά σαν παιδιά τους — αξίζει ένα τεράστιο «ευχαριστώ», όχι απλά ένα μπράβο.

Ένα ευχαριστώ από τους (λίγους μάλλον) που βρίσκουν στα ράφια των βιβλιοπωλείων το δικό τους «ναρκωτικό» κάθε εβδομάδα — έξω από τα smartphones και τις πλατφόρμες. Και που σέβονται έτσι αυτούς που γράφουν, αυτούς που φτιάχνουν ιστορίες ή συνθέτουν δοκίμια και προάγουν τον Λόγο και τη Γνώση.

Δυστυχώς, είναι πλέον ελάχιστοι όσοι «απεχθάνονται» τα ebooks και όσοι πληρώνουν τα βιβλία, όσοι ηδονίζονται που δεν τα χωράνε οι βιβλιοθήκες τους, όσοι γυρνάνε με μανία τις σελίδες των βιβλίων, μέχρι και στο μαξιλάρι πριν τον ύπνο.

Είναι λίγοι όσοι τα κουβαλάνε κάθε μέρα μαζί με την εφημερίδα στην τσάντα, εκεί όπου χώνουμε το ρημάδι το λάπτοπ ή τους φακέλους της δουλειάς.

Το «Δέντρο» λοιπόν του Λευτέρη Καβαλιέρου κλείνει επειδή αυτός αποστρατεύεται από το επάγγελμα του βιβλιοπώλη.

Αλλά όχι από το αιώνιο επάγγελμα του μανιακού αναγνώστη (σημ.: Βαγγελιώ, θα τον περάσω, με στοίχημα, υγεία να έχουμε και θα μετράμε αντικειμενικά τα διαβασμένα, όχι τα αγορασμένα και αδιάβαστα).

Για κάθε έναν ρομαντικό βιβλιοπώλη με την οικογένειά του και τους εργαζομένους του, για κάθε άνθρωπο που αντί να πουλάει ρούχα, κοσμήματα, gadgets, αλλά επέμενε να πουλάει βιβλία, σήμερα στην εποχή της εικόνας και της ιντερνετικής αγοράς, οφείλουμε να δείξουμε σεβασμό και να αποδώσουμε τα εύσημα.

Η βιτρίνα τους δεν είναι για να δεις τις τιμές, αλλά τους νέους τίτλους, τις νέες εκδόσεις. Και η πραμάτεια τους δεν είναι μιας χρήσης, αλλά διαχρονική.

Αλίμονο στα νέα παιδιά που ρωτάνε τα Claude και τα GPT και όχι τους Λευτέρηδες που κράτησαν βιβλιοπωλεία και θυμούνται απ’ έξω όχι μόνο τίτλους και συγγραφείς, αλλά και την χρονιά που εκδόθηκε κάθε έργο.

Λευτέρη και Βαγγελιώ, θα συνεχίσω να έρχομαι. Έστω και απ’ έξω. Τα έμαθα τόσο καλά πως ήταν τοποθετημένα ράφι-ράφι και όροφο με όροφο, που δεν χρειάζεται να βλέπω τον άδειο χώρο. Θα κλείνω τα μάτια και θα τον γεμίζω.

Και θα περνάω όταν πεινάω και διψώ. Γιατί «το διάβασμα είναι όπως η τροφή και το νερό: το πνεύμα που δεν διαβάζει χάνει βάρος, όπως ένα σώμα που δεν τρώει», έγραψε ο Βίκτωρ Ουγκώ.