Μαρία Καρίκη: Πόσος θυμός μπορεί να έχει συσσωρευτεί μέσα σου;

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, Msc

Τα συναισθήματά μας είναι μέρος του εαυτού μας και της διαδρομής μας. Πηγάζουν από τα ερεθίσματα του παρόντος, από τις αναμνήσεις του παρελθόντος, αλλά και από τις ανησυχίες για το μέλλον. Εκτός από τα πραγματικά γεγονότα, είναι και οι ίδιες οι σκέψεις μας (ειδικά και γενικά) που πυροδοτούν συναισθηματικές αντιδράσεις εντός μας. Κάθε συναίσθημα είναι αποδεκτό και συνδέεται με μια αιτία. Τα αρνητικά συναισθήματα είναι και αυτά σεβαστά, καθώς είναι μια ψυχική “απάντηση” σε κάτι που μας συμβαίνει ή μας έχει συμβεί. Τι γίνεται, όμως, στην περίπτωση που κάποιο συναίσθημα παραμένει μέσα μας για πολύ καιρό και αντί να μειώνεται, εντείνεται όλο και περισσότερο;

Ένα τέτοιο συναίσθημα είναι κι ο θυμός. Ενώ είναι υγιές να θυμώνεις με κάτι που σε πείραξε, σε ενόχλησε, σε πλήγωσε, σε αδίκησε ή σε απογοήτευσε, έχει σημασία πόσο καιρό τον κουβαλάς τον θυμό σου και πόσο σε βαραίνει! Η παρατεταμένη παραμονή σε ένα τέτοιο συναίσθημα, είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι, έχει συνέπειες: διαταράσσει την ηρεμία μας, επηρεάζει τη διαύγεια και την κρίση μας, μας κάνει καχύποπτους, επιδρά αρνητικά στη συμπεριφορά και στη διάθεσή μας, εμποδίζει την αυτοβελτίωσή μας, προκαλεί εκρήξεις και εντάσεις στις σχέσεις μας και δεν μας αφήνει να έχουμε την υπομονή που θα θέλαμε εκεί που χρειάζεται. Δυστυχώς (ακόμα κι αν έχουμε δίκιο), ο θυμός αργά και σταδιακά μας αλλοιώνει ως προσωπικότητες. Επιπλέον, σε βάθος χρόνου μπορεί να επηρεάσει και τη σωματική μας υγεία.

Ο θυμός δεν βγαίνει πάντα με εκνευρισμό και νεύρα. Μπορεί να πάρει κι άλλες μορφές. Μερικές φορές, μπορεί να κρύβεται πίσω από τη θλίψη ή την ευσυγκινησία, πίσω από το άγχος ή πίσω και από αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Η επιθετικότητα ή η εριστικότητα είναι οι πιο έκδηλες εκδοχές του. Στις υπόλοιπες μορφές μπορεί να είναι τόσο καλά συγκαλυμμένος που δεν το καταλαβαίνει ούτε το ίδιο το άτομο! Ο θυμός μπορεί να έχει ξεκινήσει από ένα συμβάν, από μια παρεξήγηση, από ένα τραύμα, από μια επαναλαμβανόμενη κατάσταση, από μια αδικία, από μια παρατήρηση ή από ένα παράπονο...

Το ζητούμενο είναι καταρχήν να καταφέρει να το αναγνωρίσει πρώτα ο ίδιος ο άνθρωπος που βιώνει τον θυμό. Να το παραδεχτεί. Να αναλάβει την ευθύνη της διαχείρισης αυτού του συναισθήματος και να μην το αφήσει απλά να υπάρχει και να μεγεθύνεται. Το να αφήνει κανείς το θυμό του ανεξέλεγκτο είναι μια επίφοβη κατάσταση. Σε διαβρώνει, σε αλλάζει, σε απομακρύνει από την υγιή και ισορροπημένη εκδοχή του εαυτού σου.

Πολλές φορές συμβαίνει αλλού να βρίσκεται η αιτία του συσσωρευμένου θυμού μας κι αλλού να ξεσπάμε (μετάθεση θυμού). Επειδή, ίσως, δεν έχουμε τη δυνατότητα, την ευκαιρία ή την τόλμη να πούμε αυτά που σκεφτόμαστε και νιώθουμε σε εκείνους που μας προκαλούν τον θυμό. Πιο εύκολα, δυστυχώς, βγαίνει η ένταση εκεί που έχουμε το θάρρος και την οικειότητα. Έτσι, καταλήγουμε να αντιδράμε υπερβολικά σε κάτι που δεν είναι τόσο σοβαρό ή μεγάλο κι οι άνθρωποι γύρω μας αναρωτιούνται για ποιον λόγο συμπεριφερόμαστε με αυτόν τον τρόπο απέναντί τους. Στην αρχή, ίσως, προσπαθούν να μας καταλάβουν ή ακόμα και να μας δικαιολογήσουν. Μετά από κάποιο διάστημα, όμως, που επαναλαμβάνεται αυτό το μοτίβο συμπεριφοράς, θα αρχίσουν να δυσανασχετούν!

Ο θυμός, όταν παραμένει για πολύ διάστημα μέσα μας, γίνεται τοξικός. Όχι μόνο προς τους άλλους, αλλά πρωτίστως για εμάς τους ίδιους. Αρχίζει να ορίζει όλο και πιο πολύ τις σκέψεις και τη συμπεριφορά μας. Χωρίς, ίσως, να το καταλάβουμε, αντιμετωπίζουμε τους πάντες σαν να μας φταίνε σε κάτι, τους αντιλαμβανόμαστε ως απειλή ή ως εν δυνάμει “εχθρούς”. Με το παραμικρό είμαστε έτοιμοι για παρεξήγηση και σύγκρουση. Δεν δείχνουμε πια ανοχή στο χιούμορ, στην πλάκα και “βλέπουμε” παντού περίεργες προθέσεις απέναντί μας. Προκαταβάλλουμε τον εαυτό μας αρνητικά απέναντι στους άλλους φιλτράροντας τα πάντα σχεδόν μέσα από ένα αρνητικό πρίσμα. Χάνουμε σταδιακά το γέλιο μας, την ευθυμία μας, την αίσθηση χαλαρότητας και απόλαυσης, γιατί είμαστε συνεχώς σε μια ετοιμότητα, σε μια εγρήγορση για το κακό, το “στραβό”, το αρνητικό “εναντίον” μας.

Είναι σημαντικό να έχουμε το νου μας στα συναισθήματα που μένουν για καιρό εντός μας! Κάτι σημαίνουν! Κουβαλούν μια ιστορία μέσα μας που δεν λύθηκε ή δεν “τακτοποιήθηκε”! Οφείλουμε, όσο μπορούμε, να κάνουμε την αυτοπαρατήρησή μας, την αυτοκριτική μας και να τα εντοπίζουμε με διάθεση κατανόησης, διαχείρισης και επίλυσης κι όχι συγκάλυψης ή διαιώνισης. Ο θυμός σίγουρα από κάπου ξεκίνησε, όπως και κάθε συναίσθημα. Το ζήτημα είναι για πόσο θα τον κουβαλάμε μέχρι να κατανοήσουμε την επικινδυνότητά του για μας τους ίδιους και τη ζημιά που μπορεί να μας κάνει... Πότε θα είμαστε, άραγε, έτοιμοι να πούμε αυτά που θέλουμε να πούμε για τόσο καιρό σε εκείνους που πράγματι μας τον προκάλεσαν;