Μανώλης Κολεζάκης: Η πιο σημαντική ημερομηνία στην ιστορία της Δωδεκανήσου, 10 Φεβρουαρίου 1947

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Μανώλης Κολεζάκης
manolisnkolezakis@hotmail.com

1947: Τα Δωδεκάνησα, από αρχαιοτάτων χρόνων, είναι συνδεδεμένα με τον Ελληνισμό και η 10η Φεβρουαρίου αποτελεί ημέρα ορόσημο για την Ελλάδα, καθώς υπεγράφη η συμφωνία προσάρτησής τους στη χώρα.

Διαχρονικά, η ιδιόμορφη γεωγραφική θέση των Δωδεκανήσων αποτέλεσε εδαφικό στόχο για πολλές δυνάμεις ανά τους αιώνες, όπως οι Πέρσες, οι Βενετοί, οι Σταυροφόροι και οι Οθωμανοί, ενώ από το 1309 πέρασαν στα χέρια των Ιωαννιτών Ιπποτών μέχρι το 1522 όταν και πέρασαν στην εξουσία των Οθωμανών. Παρά τον ξεσηκωμό στην Επανάσταση του 1821, στα Δωδεκάνησα δεν επήλθαν τα επιθυμητά αποτελέσματα και το 1830 ενσωματώθηκαν και πάλι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, μαζί με τη Σάμο, και ως αντάλλαγμα ήταν η προσάρτηση της Εύβοιας στην Ελλάδα. Οι περιπέτειες για τα Δωδεκάνησα δεν σταμάτησαν, όμως, εκεί, αφού το 1912 καταλήφθηκαν από τους Ιταλούς και, παρά τη Συνθήκη των Σεβρών, στις 10 Αυγούστου του 1920, όπου συμφωνήθηκε η παράδοσή τους στην Ελλάδα, με εξαίρεση τη Ρόδο, υπό ιταλική διοίκηση για μικρό χρονικό διάστημα, η αποτυχία της ελληνικής εκστρατείας στη Μικρά Ασία έδωσε την ευκαιρία στον Μουσολίνι να παρατείνει την ιταλική κυριαρχία μέχρι το 1943, όταν και παραδόθηκαν στην Γερμανία.

Μετά την ήττα του Χίτλερ τα νησιά βρέθηκαν υπό την αιγίδα των Βρετανών το 1945, συμμάχων της Ελλάδας, και αυτό αποτελούσε ιστορική ευκαιρία για την ενσωμάτωσή τους στον ελλαδικό χώρο. Οι κάτοικοι των Δωδεκανήσων πέρασαν διαχρονικά τεράστιες δοκιμασίες, καθώς πάγια επιθυμία τους ήταν η ένταξή τους στην Ελλάδα, όπου ανήκαν, και κάθε φορά έβλεπαν το σενάριο αυτό να απομακρύνεται.

Η Διάσκεψη Ειρήνης μεταξύ των νικητριών δυνάμεων του Β ́ Παγκόσμιου Πολέμου, που έγινε στο Παρίσι, έδωσε τη λύση. Ο τότε Πρωθυπουργός της χώρας, Κωνσταντίνος Τσαλδάρης, κατέστησε σαφές πως πέραν από τα Δωδεκάνησα θα θέσει στην ατζέντα των εθνικών διεκδικήσεων το ζήτημα της Βόρειας Ηπείρου, το Ελληνο-βουλγαρικό, καθώς και το κυπριακό, όμως, εκείνο που είχε θετικό πρόσημο ήταν μόνο αυτό των Δωδεκανήσων. Η Μεγάλη Βρετανία είχε καταστήσει το ζήτημα προϊόν διπλωματικής εργαλειοποίησης, καθώς προσέφεραν στην Τουρκία παράκτια νησιά του Αιγαίου προκειμένου να την πείσουν να συμμετάσχει στον Β ́ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό των συμμάχων ή, σε διαφορετική περίπτωση, να μείνει αυστηρώς ουδέτερη, ενώ το αντίπαλο στρατόπεδο, η Σοβιετική Ένωση, είχε θέσει το ζήτημα των Δωδεκανήσων για τα συμφέροντα της Λιβύης. Ωστόσο, εξαιτίας του δίπολου που υπήρχε στην Ευρώπη μεταξύ της Μεγάλης Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης και λόγω της παραχώρησης εδαφών από την τελευταία σε χώρες- δορυφόρους της, πίεσε κατά κάποιο τρόπο τους Βρετανούς να δώσουν μια λύση για την Ελλάδα, διότι αποτελούσε μέρος της συμμαχίας.

Την είδηση για την απόδοση των Δωδεκανήσων υποδέχτηκε μεγάλος ενθουσιασμός, αν και η Ελλάδα βρισκόταν σε Εμφύλιο Πόλεμο. Η σύγκληση της Διάσκεψης Ειρήνης στο Παρίσι έγινε από τις 29 Ιουλίου έως της 11 Οκτωβρίου του 1946 και λίγους μήνες αργότερα υπεγράφη η Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία για την παράδοση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα και καταβολή αποζημίωσης από το ιταλικό κράτος ύψους 105 εκατομμυρίων δολαρίων. Στις 31 Μαρτίου, στη Ρόδο διεξήχθη η γιορτή παράδοσης των Δωδεκανήσων, ενώ πρώτος διοικητής ανέλαβε ο Περικλής Ιωαννίδης, που ήταν αντιναύαρχος. Η επίσημη τελετή προσάρτησης έγινε στις 7 Μαρτίου του 1948 και τα Δωδεκάνησα, αν και διαχρονικά ελληνικός χώρος, ήταν πλέον με κάθε επισημότητα αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής επικράτειας.

Το έτος 1947 αποτέλεσε το καθοριστικό σημείο για την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα και ειδικότερα η 10η Φεβρουαρίου 1947, καθώς σήμανε το τέλος της ιταλικής κυριαρχίας.

Δημοσίευση του Βήματος της 29ης Ιουνίου 1946

Σε όλη τη μακρά ιστορία τους, η Ρόδος και τα Δωδεκάνησα ακολούθησαν τις τύχες του Ελληνισμού. Εποχές ελευθερίας και ευημερίας ακολούθησαν σκοτεινά χρόνια παρακμής. Παρ' όλα αυτά, μέσα στους αιώνες η ταυτότητά τους, η ορμή του Έλληνα, παρέμεινε άθικτη. Δίκαιοι στην ψυχή σε αφόρητες καταστάσεις, όταν έφτασε το πλήρωμα του χρόνου, ενώθηκαν με την ελεύθερη Πατρίδα.Η ενσωμάτωση με το ελληνικό κράτος ήρθε μετά από πολλά χρόνια αγώνων και θυσιών του υπόδουλου λαού των Δωδεκανήσων. Η πρώτη προσπάθεια έγινε στις 4 Ιουνίου 1912, όταν εκπρόσωποι των νησιών οργάνωσαν το Παν-δωδεκανησιακό Συνέδριο της Πάτμου και ανακήρυξαν το ανεξάρτητο κράτος του Αιγαίου. Αλλά ήταν η ήττα των Ναζί κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όπου η Ελλάδα πολέμησε αποφασιστικά και με πολλές απώλειες στο πλευρό των Συμμαχικών Δυνάμεων που άνοιξε το δρόμο για την ενσωμάτωση. Παρακάτω παρατίθεται χρονολόγιο των σημαντικότερων γεγονότων εκείνης της εποχής:

9 Νοεμβρίου 1940: Σύσταση του Συντάγματος Εθελοντών Δωδεκανήσου με εμπνευστή τον Ιωάννη Καζούλλη και πρώτο προσωρινό διοικητή, Ταγματάρχη Μάρκο Κλαδάκη από τη Σύμη, και τη συμμετοχή νέων που κατάφεραν να δραπετεύσουν από τα νησιά, υπό ιταλική κυριαρχία.

8 Σεπτεμβρίου 1943: Η πτώση του Μουσολίνι στις 25 Ιουλίου 1943 και η συνθηκολόγηση του νέου πρωθυπουργού ΠιέτροΜπαντόλιο στις 8 Σεπτεμβρίου 1943, γνωστή και ως Armistizio, σηματοδοτεί μια σειρά δραματικών εξελίξεων στα Δωδεκάνησα. Η διοίκηση των Δωδεκανήσων αναλαμβάνεται από τον Γερμανό Στρατηγό ΟύλριχΚλέμαν.

8 Μαΐου 1945: Ο αρχηγός των γερμανικών δυνάμεων κατοχής, Στρατηγός Βάγκενερ, υπογράφει στη Σύμη το πρωτόκολλο άνευ όρων παράδοσης των Δωδεκανήσων στις Βρετανικές Συμμαχικές Δυνάμεις και τον διοικητή του Ιερού Λόχου (ειδική μεραρχία του Ελληνικού Στρατού), Συνταγματάρχη Χριστόδουλο Τσιγάντε.

9 Μαΐου 1945: Βρετανικές δυνάμεις (ινδικά τάγματα) και άνδρες του Ιερού Λόχου αποβιβάζονται στη Ρόδο. Ο λαός της πόλης και των χωριών υποδέχεται τα στρατεύματα κρατώντας ελληνικές σημαίες. Ξεκινά η περίοδος της βρετανικής κυριαρχίας στα Δωδεκάνησα.

27 Ιουνίου 1946: Το Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών στο Παρίσι αποφασίζει την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων με την Ελλάδα.

10 Φεβρουαρίου 1947: Υπογράφεται στο Παρίσι συνθήκη ειρήνης μεταξύ των Συμμαχικών Δυνάμεων (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας) και της Ιταλίας, βάσει της οποίας η Ιταλία παραχωρεί στην Ελλάδα πλήρη κυριαρχία στα Δωδεκάνησα και στις παρακείμενες νησίδες.

31 Μαρτίου 1947: Ο Βρετανός διοικητής των Συμμαχικών Δυνάμεων που κατείχαν τα Δωδεκάνησα, Ταξίαρχος AS Parker, παραδίδει τη Διοίκηση στον Αντιναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη. Ξεκινά η μεταβατική περίοδος της Ελληνικής Στρατιωτικής Διοίκησης.

22 Οκτωβρίου 1947: Η Ελλάδα επικυρώνει επίσημα τη Συνθήκη των Παρισίων με το Νομοθετικό Διάταγμα 423.

28 Οκτωβρίου1947: Ορίζεται ως η ημερομηνία αναδρομικής ισχύος της ένωσης των νησιών με το ελληνικό κράτος για συμβολικούς λόγους.

10 Ιανουαρίου 1948: Η ενσωμάτωση νόμος του Ελληνικού κράτους.

7 Μαρτίου 1948: Ο Βασιλιάς Παύλος (θείος του Πρίγκιπα Καρόλου) και η Βασίλισσα Φρειδερίκη έφτασαν στη Ρόδο σε έξαρση ενθουσιασμού, συνοδευόμενοι από τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης Κωνσταντίνο Τσαλδάρη, υπουργούς και στρατιωτικούς για να γιορτάσουν την επίσημη ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων με την Ελλάδα.