Μαρία Καρίκη: Όταν όλα γύρω μας είναι αβέβαια…

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη

Ψυχολόγος, Msc

Ο άνθρωπος, πέρα από την ατομική του υπόσταση έχει και την ανάγκη να ανήκει κάπου. Να είναι μέλος ευρύτερων ομάδων, με τις οποίες έχει κοινά χαρακτηριστικά. Αυτό σημαίνει ότι δεν επηρεάζεται μόνο από την προσωπική του ζωή, αλλά και από τις γύρω συνθήκες και καταστάσεις που τον αφορούν κατά κάποιο τρόπο. Όταν το περιβάλλον του είναι ασταθές, αβέβαιο, κακοποιητικό ή και επικίνδυνο, τότε ο άνθρωπος είναι αναμενόμενο να νιώθει ανασφάλεια, άγχος και φόβο.

Ο βομβαρδισμός δυσάρεστων πληροφοριών από παντού, όπως οι ειδήσεις για πολέμους, για εν δυνάμει πυρηνικές απειλές, για τα αποτελέσματα της κλιματικής αλλαγής, για φυσικές καταστροφές και πολλά άλλα, τρομάζουν και αναστατώνουν την ψυχολογία του ατόμου. Όσο μακριά ή κοντά και να διαδραματίζονται τα γεγονότα, ο άνθρωπος αισθάνεται ότι οι εξελίξεις γύρω του είναι απειλητικές, πυροδοτώντας στο μυαλό του διάφορα σενάρια που ίσως τον φοβίζουν περαιτέρω.

Η συλλογική μας ταυτότητα συγκλονίζεται από τα όσα συμβαίνουν στην παγκόσμια επικαιρότητα και η μεγαλύτερη «ζημιά» που γίνεται εντός μας είναι ότι όλα αυτά δεν μας αφήνουν πια να νιώθουμε ασφαλείς. Υπάρχει έντονη η αίσθηση ότι ανά πάσα στιγμή είναι πιθανό να ανατραπούν τα δεδομένα που γνωρίζουμε ως τώρα και τη θέση τους να πάρουν άλλες επιβεβλημένες παγκόσμιες σταθερές.

Για όσους έχουν ήδη προδιάθεση απέναντι στο άγχος, όλα αυτά δυστυχώς ενισχύουν το συναίσθημά τους. Με τα διάφορα αρνητικά ερεθίσματα, οι σκέψεις μεγεθύνουν τις ανησυχίες και η καταστροφολογία γίνεται πιο έντονη από ποτέ. Πολλοί άνθρωποι μπορεί να φτάσουν σε τόσο υπερβολικό βαθμό το άγχος τους για την επικείμενη «καταστροφή», που αρχίζουν και γίνονται δυσλειτουργικοί στην καθημερινότητά τους. Ασπάζονται διάφορες θεωρίες γύρω τους περί επιδείνωσης, με αποτέλεσμα να γίνουν ίσως και εμμονικοί, αλλά και πιεστικοί προς τους αγαπημένους τους ανθρώπους, προκειμένου να ακολουθήσουν τις οδηγίες τους για να προστατευθούν και να σωθούν...!

Ως ένα βαθμό, η αναστάτωση, η ταραχή και ο πανικός που ενεργοποιούνται είναι δικαιολογημένα, γιατί πράγματι συμβαίνουν γύρω μας δυσάρεστα και αντικειμενικά επικίνδυνα πράγματα. Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να μπορέσει ο σύγχρονος άνθρωπος να οχυρωθεί ψυχικά απέναντι σε όλες αυτές τις συνεχείς και «άγνωστες» αλλαγές και μεταβολές, ώστε να παραμείνει όσο μπορεί ψύχραιμος και συναισθηματικά σταθερός. Το αίσθημα της πρόληψης και της αυτοπροστασίας δεν χρειάζεται να βασίζεται στον πανικό και το χάος, αλλά στην εύρεση λύσεων, τόσο προληπτικά όσο και αφού συμβεί το οτιδήποτε. Ένα σχέδιο, μια στρατηγική, μια έγκυρη ενημέρωση περί πρώτων βημάτων προστασίας απέναντι σε οτιδήποτε μπορεί να προκύψει είναι προτιμότερο από ένα διάχυτο, ανεξέλεγκτο άγχος και έναν τεράστιο φόβο.

Η αποδοχή της τρομερής ρευστότητας και ευμεταβλητότητας στην εποχή και πραγματικότητα που ζούμε, αλλά και η προσαρμογή μας σε αυτό το νέο δεδομένο είναι κάτι που απαιτείται προτού κάνουμε οτιδήποτε. Δεν δικαιολογούμε, ούτε ωραιοποιούμε καταστάσεις, αλλά αντίθετα καλό θα ήταν να μη φτάνουμε και τη σκέψη μας στο πιο ακραίο σενάριο που υπάρχει. Προχωράμε βήμα-βήμα κάθε φορά. Ενημερωνόμαστε από έγκυρες πηγές και προσπαθούμε να σκεφτούμε πιθανά προληπτικά μέτρα που πράγματι θα αποβούν χρήσιμα, αλλά που παράλληλα θα μας καθησυχάσουν κιόλας. Ένα ορθά ενημερωμένο μυαλό και μια ψυχικά συγκροτημένη στάση θα μας βοηθήσουν να αντιμετωπίζουμε τις εκάστοτε προκλήσεις της εποχής.

Πέραν όλων αυτών των πρακτικών προσεγγίσεων, απέναντι σε έναν κόσμο αβέβαιο είναι περισσότερο αναγκαίο από ποτέ να καλλιεργήσουμε όσο μπορούμε και μια εσωτερική σταθερά. Να δημιουργήσουμε, δηλαδή, έναν εαυτό ψυχικά και συναισθηματικά υγιή, ώστε να μπορεί να ανταπεξέλθει σε ό,τι χρειαστεί. Η συνειδητή «δουλειά» πάνω στην ψυχολογία μας θα μας δώσει την αίσθηση μιας εσωτερικής σταθερότητας πάνω στην οποία θα μπορούμε να βασιστούμε όταν νιώσουμε ότι γύρω μας τα πράγματα μοιάζουν δυσνόητα, ασαφή και απειλητικά.

Ένας δουλεμένος, συγκροτημένος και φροντισμένος εαυτός θα μπορέσει να μας προστατεύσει και να μας στηρίξει καλύτερα σε περιόδους ανασφάλειας και φόβου. Η καλύτερη προνόηση, λοιπόν, δεν είναι μόνο ένα σχέδιο δράσης, αλλά και η διασφάλιση των απαραίτητων ψυχικών αποθεμάτων που θα μας καθοδηγήσουν σε μια όσο το δυνατό καλύτερη ψυχική διαχείριση των όσων μπορεί να έρθουν και να ανατρέψουν τη συνήθη καθημερινότητά μας...