Θάνος Ζέλκας: Όραμα Γεννηματά 2.0: Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αναγεννήσει το ΕΣΥ

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

Όταν ο αείμνηστος Γιώργος Γεννηματάς οραματιζόταν το Εθνικό Σύστημα Υγείας, στο επίκεντρο του οράματός του βρισκόταν η ιδέα ότι η υγεία οφείλει να αποτελεί αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα για όλους τους Έλληνες πολίτες, ανεξαρτήτως γεωγραφικού προσδιορισμού. Η πρόταση για καθολική πρόσβαση, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς, φαινόταν τότε σαν ένα απαραίτητο βήμα προς την κοινωνική δικαιοσύνη. Γι' αυτό και μέχρι σήμερα τον μνημονεύουμε.

Ωστόσο, οι σημερινές συνθήκες απέχουν δραματικά από την ουσία του οράματος. Αυτό γίνεται εντονότερο όταν εξεταστούν οι συνθήκες που επικρατούν στα περισσότερα νησιά μας και στις ακριτικές περιοχές. Η επιμονή στις φραστικές δεσμεύσεις περί ισότιμης φροντίδας δεν συνοδεύτηκε από συστηματική υλοποίηση. Οι μόνιμες προσλήψεις έμειναν ημιτελείς, τα οικονομικά κίνητρα αποδομήθηκαν στα γρανάζια των διοικητικών διαδικασιών και οι πιλοτικές πρωτοβουλίες τηλεϊατρικής δεν είναι αρκετές για να καλύψουν τις πραγματικές ανάγκες.

Το αποτέλεσμα τελικά μοιάζει απογοητευτικό. Η υποστελέχωση στα πολυδύναμα ιατρεία των μικρών νησιών, όπου μια μόνο ειδικότητα μπορεί να μην καλύπτεται ακόμη και για μήνες, καταλήγει να θίγει το κύρος του δημόσιου συστήματος. Καθυστέρηση διακομιδών εξαιτίας καιρικών συνθηκών ή έλλειψης μέσων μεταφοράς, αναμονές μηνών για απλές εξετάσεις και αφόρητο οικονομικό κόστος για τον πολίτη συνθέτουν μια εικόνα που θυμίζει περισσότερο ιδιωτικό σύστημα με πολύ αργή εξυπηρέτηση παρά ΕΣΥ.

Η υποχρηματοδότηση, που κρατά τον προϋπολογισμό κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, συνιστά βαρύ πλήγμα στην αξιοπιστία του συστήματος. Οι λίστες αναμονής για χειρουργεία και εξετάσεις δεν συνάδουν με την έννοια της πρόληψης και της άμεσης παρέμβασης στην υγεία, ακόμα κι αν γίνονται αποσπασματικά κάποιες πρωτοβουλίες από την ηγεσία του υπουργείου Υγείας.

Είναι επίσης απογοητευτικό πως, παρά τις δεσμεύσεις για ψηφιακή αναβάθμιση, η ηλεκτρονική διασύνδεση μεταξύ περιφερειακών δομών και κεντρικών νοσοκομείων λειτουργεί με διακοπές και γραφειοκρατική καθυστέρηση, αντί να απλοποιεί τη διαδικασία και να εξοικονομεί πολύτιμο χρόνο. Και φυσικά όλα αυτά γίνονται εις βάρος του απλού πολίτη.

Για να ενσαρκωθεί πραγματικά το όραμα του Γεννηματά, απαιτείται αλλαγή τόσο στην αντίληψη όσο και στην πράξη. Η κάλυψη των κενών θέσεων είναι αναγκαίο να συνοδεύεται από ξεκάθαρες δεσμεύσεις και αυστηρή παρακολούθηση, ώστε κάθε αγροτικό ιατρείο και νοσοκομείο σε νησιά και ακριτικές περιοχές να λειτουργεί στελεχωμένο πλήρως.

Παράλληλα, η κατανομή των κονδυλίων οφείλει να βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια γεωγραφικής δυσκολίας, υπό διαρκή έλεγχο από αρμόδιο φορέα με αποκλειστική ευθύνη την τήρηση τους, αποδεικνύοντας πως η διαφάνεια δεν αποτελεί προαιρετικό στοιχείο. Επίσης η τηλεϊατρική, όταν δεν περιορίζεται σε πειραματικά σχήματα, μπορεί να αποτελέσει ισχυρό εργαλείο έγκαιρης διάγνωσης, εφόσον ενισχυθεί με κινητές μονάδες και εγγυημένη υποστήριξη σε 24ωρη βάση.

Μόνο μέσα από απτά μέτρα και αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών μπορεί το όραμα να αποκτήσει σάρκα και οστά. Η άμεση στελέχωση με μόνιμες προσλήψεις και η κατανομή κονδυλίων βάσει πραγματικών αναγκών θα παραμείνουν ακλόνητα θεμέλια, όμως η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στα διοικητικά συστήματα του ΕΣΥ μπορεί να φέρει πραγματική επανάσταση στην οργάνωση και την αποδοτικότητα. Με έξυπνους αλγόριθμους, οι διαδρομές των ασθενών θα βελτιστοποιηθούν, οι λίστες αναμονής θα διαχειρίζονται δυναμικά και η έγκαιρη πρόβλεψη ελλείψεων προσωπικού θα αποτρέπει κενά πριν εκδηλωθούν.

Τέλος, η ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας δεν χρειάζεται να περνά μέσα από νέα γραφειοκρατικά σώματα αλλά μέσα από πλατφόρμες ανοικτών δεδομένων. Κάθε πολίτης, από το Καστελλόριζο μέχρι τη Θράκη, θα έχει άμεση εικόνα των δαπανών, των εφημεριών και των διαθέσιμων υπηρεσιών, αναβαθμίζοντας το ΕΣΥ σε ένα ζωντανό οικοσύστημα συνδημιουργίας και εμπιστοσύνης.

Ίσως έτσι το ΕΣΥ όπως το οραματίστηκε ο Γεννηματάς κατορθώσει να γίνει πραγματικότητα. Ένα σύστημα όχι μόνο θεωρητικό, αλλά σύγχρονο, ευέλικτο και ανθεκτικό. Ένα σύστημα που θα σέβεται τον πολίτη και θα προστατεύει τη ζωή ανεξαρτήτως τοπογραφικών ή οικονομικών συνόρων.