Ιω. Βολανάκης: «Μέλι από τη Σμύρνη, λάδι από την Κνωσό»

Rodiaki NewsRoom

Μία εξαιρετική παράσταση της Θεατρικής Ομάδας, της Αδελφότητος των Κρητών Ρόδου «Ο Ψηλορείτης»

Γράφει ο
Δρ. Ιωάννης Ηλ. Βολανάκης
Επίτιμος Έφορος Αρχαιοτήτων

Το βράδυ του περασμένου Σαββάτου, 23 Νοεμβρίου 2024 είχαν την ευκαιρία, ο γράφων, μαζί με τα μέλη της οικογενείας του -παιδιά και εγγόνια- να παρακολουθήσουν μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα θεατρική παράσταση στο Δημοτικό Θέατρο της Ρόδου, υπό τον τίτλο: «Μέλι από τη Σμύρνη, Λάδι από την Κνωσό».

Συντελεστές αυτής της παραστάσεως ήσαν τα μέλη της Θεατρικής Ομάδας της Αδελφότητος Κρητών Ρόδου «Ο Ψηλορείτης», που ως ερασιτέχνες ηθοποιοί, αφιέρωσαν πολύ χρόνο και κατέβαλαν όλες των τις δυνάμεις, σωματικές και ψυχικές, προκειμένου το αποτέλεσμα της προσπάθειάς των, να στεφθεί με απόλυτη επιτυχία.

Είναι προς τιμήν του Διοικητικού Συμβουλίου και των μελών της Αδελφότητος αυτής, το ότι επί τριάντα πέντε και πλέον χρόνια καταβάλλουν συνεχώς προσπάθειες, για να παρουσιάσουν ενδιαφέροντα θεατρικά έργα, τα οποία ως επί το πλείστον αναφέρονται σε διάφορα θέματα, που σχετίζονται με την Κρήτη, την ιστορία, τις παραδόσεις αλλά και τον πολιτισμό της μεγαλονήσου.

Ήδη, ο τίτλος του θεατρικού αυτού έργου προϊδεάζει τον μέλλοντα να το παρακολουθήσει, ότι το θέμα αυτού σχετίζεται με τη Σμύρνη, τους Έλληνες πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, τις περιπέτειές των και τελικά την εγκατάστασή των στην Κρήτη και την ενσωμάτωσή των στον πληθυσμό της νήσου αυτής.

Συγγραφέας του έργου αυτού είναι ο Στέλιος Βισκαδουράκης, σκηνοθέτης ο Γιάννης Φλώρος, η θεατρική μεταφορά έγινε από τον Γιάννη Νιωτάκη, τα σκηνικά επιμελήθηκε ο Σταμάτης Κούρος, για τη μουσική και τον συντονισμό τη φροντίδα είχε ο π. Εμμανουήλ Σκλιβάκης.

Οι δέκα ερασιτέχνες ηθοποιοί, οι οποίοι επωμίσθηκαν τους διάφορους και πολύ απαιτητικούς ρόλους, με πολλή αγάπη και μεράκι έκαναν το παν και επέτυχαν απόλυτα τον επιδιωκόμενο σκοπό των. Κατόρθωσαν να είναι γνήσιοι και πειστικοί στους ρόλους που υπεδύοντο, να θίξουν τις πλέον ευαίσθητες χορδές αυτών που παρηκολούθησαν την παράσταση και να μεταφέρουν μηνύματα ελπίδας και αισιοδοξίας προς όλους μας.

Και ένα από αυτά τα μηνύματα είναι και τούτο: ακόμη και στη μεγαλύτερη καταστροφή, ο άνθρωπος δεν πρέπει να απελπίζεται και να απογοητεύεται, αλλά να προσπαθεί να χειρισθεί τη ζωή του κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να κάμει το καλύτερο δυνατόν, για τον ίδιο τον εαυτό του, αλλά και για τους άλλους.

Όπως λέγει και ο μεγάλος Εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός, να καταστεί δυνατόν να επιτευχθεί το θαύμα: «Το χάσμα που άνοιξε ο σεισμός, ευθύς εγέμισε άνθη».

Πολλοί λαοί και πολιτισμοί, κατά το παρελθόν, αλλά και σήμερα, πιστεύουν στο πεπρωμένο, σύμφωνα με το αρχαίο απόφθεγμα: «Το πεπρωμένον φυγείν αδύνατον» και ζουν μοιρολατρικά.

Παρά ταύτα, υποστηρίζεται βάσιμα από πολλούς σοβαρούς μελετητές των ανθρωπίνων πραγμάτων, φιλοσόφους, κοινωνιολόγους, ψυχολόγους κ.λπ., ότι ο άνθρωπος στην ζωή του, μόνο ορισμένα πράγματα μπορεί ο ίδιος να προγραμματίσει και να προδιαγράψει κατά κάποιο τρόπο την πορεία των, ενώ άλλα πράγματα προσδιορίζονται και εν πολλοίς καθορίζονται από τυχαίους παράγοντες και απρόβλεπτα περιστατικά και γεγονότα.

Όμως αυτό που εξαρτάται και καθορίζεται από το άτομο, είναι ο τρόπος που θα αντιμετωπίσει τα γεγονότα και τις καταστάσεις αυτές. Ως προς το θέμα αυτό, ο άνθρωπος ως άτομο φέρει ακεραία την ευθύνη.

Ένας από τους πλέον δύσκολους και απαιτητικούς ρόλους της παραστάσεως ήταν, κατά τη γνώμη του γράφοντος, ο ρόλος του Ασημάκη (Βαγγέλης Κορακάκης). Ενός Έλληνα Μικρασιάτη νέου, ο οποίος από τη φύση ή ύστερα από τα τραγικά αυτά γεγονότα που εβίωσε, έχασε την ψυχική του ισορροπία, όμως προσπαθεί να ισορροπίσει και να επιβιώσει στη νέα του πατρίδα την Κρήτη, πλάθοντας με τη φαντασία του έναν κόσμο ονειρικό, στον οποίον συναντά τα χαμένα μέλη της οικογενείας του.

Φαίνεται, ότι στην ψυχολογική κατάσταση που ευρίσκεται ο Ασημάκης, εκείνος μετατρέπεται αθελήτως σε ποιητή, ο οποίος με την ποίηση πλάθει ένα χιμαιρικό κόσμο και μετουσιώνει τη δυστυχία, αν όχι σε ευτυχία, τουλάχιστον σε μία υποφερτή κατάσταση και ζει με αυτήν.

Οι πολυειδώς και πολυτρόπως ταλαιπωρημένοι Μικρασιάτες πρόσφυγες ήλθαν στην Ελλάδα και ορισμένοι από αυτούς τελικά εγκατεστάθησαν στην Κρήτη.

Εκεί, παρά τις αρχικά αντίξοες και δυσμενείς συνθήκες, τις οποίες, ως ήταν φυσικό και αναμενόμενο, συνήντησαν και τις δυσκολίες της προσαρμογής στη νέα των πατρίδα, τις οποίες αντιμετώπισαν, βρήκαν στοργή και αγάπη και ύστερα από κόπους και μόχθους πολλούς, μπόρεσαν να ριζώσουν και να ορθοποδήσουν και να ζήσουν καλά εκείνοι και οι οικογένειές των.

Και επί πλέον εκείνοι συνέβαλλαν, ώστε ο τόπος, όπου εγκατεστάθησαν και έγινε δεύτερη πατρίδα των, δια της εργασίας των και της δημιουργικής των δράσεως, να αναδειχθεί και να προοδεύσει περισσότερο.

Γενικά, αναγνωρίζεται από όλους ανεξαιρέτως, ότι ο ξεριζωμός του ελληνικού πληθυσμού της Δυτικής Μικράς Ασίας ήταν ένα σοβαρό πλήγμα για τον Ελληνισμόν, όμως η μεταφορά και εγκατάσταση περίπου ενός και ήμισυ εκατομμυρίου Ελλήνων Μικρασιατών στην Ελλάδα, συνέβαλε μεγάλως μεταξύ άλλων και στην πρόοδο σε πολλούς τομείς, όπως στην επιστήμη, στην επιχειρηματικότητα, στην οικονομία, στην τέχνη και στο πολιτισμό γενικότερα.

Το θέμα της θεατρικής αυτής παράστασης, εκτός των άλλων, είναι και εξαιρετικά επίκαιρο, διότι πρόσφυγες υπάρχουν και σήμερα, όπως π.χ. στην Παλαιστίνη, στην Ουκρανία και σε άλλα μέρη του κόσμου. Μεγάλος αριθμός συνανθρώπων μας αναγκάζεται να πάρει τον δρόμο της προσφυγιάς και υφίσταται όλες τις σχετικές ταλαιπωρίες, έως ότου μπορέσει να εγκατασταθεί κάπου και να προσπαθήσει να ξαναφτιάξει τη ζωή του.

Μεταξύ πολλών άλλων, ένα πολύ αισιόδοξο μήνυμα του έργου αυτού είναι και το ότι η πίστη, η καρτερία, η υπομονή, η αγάπη και η ελπίδα αποτελούν θεμελιώδεις παράγοντες στη ζωή των ανθρώπων.

Και τούτο το μήνυμα προκύπτει, μεταξύ πολλών άλλων και από το γεγονός της επιστροφής του Κοσμά, που επί χρόνια η μνηστή του Άννα τού έμενε πιστή και τον περίμενε, τελικά εκείνος ήλθε και ενώθηκαν και πάλι, ύστερα από τον χωρισμό μακρού χρόνου.

Σχετικά με τη μεγάλη σημασία της πίστεως και της ελπίδος, ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος ή Σκοτεινός (περίπου 6ος αι. π.Χ.) μάς λέγει τα εξής:

«Εάν μη έλπηται, ανέλπιστον ουκ εξευρήσει, ανεξερεύνητον εόν και άπορον».
Αυτό, σε μετάφραση και ελεύθερη απόδοση μπορεί να αποδοθεί ως εξής:

«Άνθρωπέ μου, γνώριζε καλά, ότι εάν και εφόσον δεν ελπίζεις, δεν πιστεύεις και δεν αγωνίζεσαι για την πραγματοποίηση κάποιου πράγματος ή κάποιου ιδανικού, τότε αυτό δεν πρόκειται ποτέ να πραγματοποιηθεί.

Διότι, κάτι το οποίον δεν σε απασχόλησε και δεν προσπάθησες να το ερευνήσεις, να το μελετήσεις και να το γνωρίσεις, αυτό για πάντα θα διαφεύγει του γνωστικού σου πεδίου και δεν πρόκειται ποτέ να γίνει πραγματικότητα».