Αγαπητός Ξάνθης: Θρησκεία και Πολιτική, δύο έννοιες «μακριά και κοντά»

Rodiaki NewsRoom

(Ένα βιβλίο στοχασμού για την αποτίμηση της ιστορικής πορείας της Εκκλησίας μας σε «συνάντηση» με τον κόσμο

Μία σημαντική παρουσία ενός βαθυστόχαστου βιβλίου θρησκευτικού και πολιτισμικού περιεχόμενου με ιστορικές και χριστιανικές διαδρομές πραγματοποιήθηκε πριν λίγες ημέρες στη Ρόδο.

Με την υποστήριξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Ιεράς Μητρόπολης Ρόδου και με τίτλο του πονήματος «Θρησκεία και Πολιτική στον Ορθόδοξο κόσμο-Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και οι προκλήσεις της νεωτερικότητας» ο σπουδαίος συγγραφέας και καθηγητής-ιστοριογράφος του νεοελληνικού Διαφωτισμού Πασχάλης Κιτρομηλίδης σε Εκδόσεις «επίκεντρο» (2021) «ξεφύλλισε» δύο καίρια θέματα που επηρεάζουν την πορεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας και σ’ επέκταση και του ποιμνίου της.

Η αναφερόμενη συλλογή σκέψεων και στοχασμού, αγγίζει δύο αβάσιμες παραδοχές: 1. ότι η Ορθοδοξία είναι παντελώς ασύμβατη με τον Διαφωτισμό και 2. ότι η Ορθοδοξία διακρίνεται από μια εγγενή συνάφεια με τον εθνικισμό.

Με την παρουσία του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Ρόδου, κ.κ. Κύριλλου και άλλων υψηλών ιερωμένων αλλά και πολλών εφημέριων, έγινε μια ομιλία ουσίας και τρεφόμενης σκέψης από τον συγγραφέα η οποία συνάρπασε τους παρευρισκόμενους.

Η εισήγηση του αν. καθηγητή του Πανεπιστημίου Αιγαίου και προέδρου του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών κ.Σωτήρη Ντάλη, μεστή και αποδοτική για τον ειδικό χαρακτήρα της.

Ο κ. Ντάλης στη σύντομη και υπεύθυνη παρέμβαση του εξέφρασε το θαυμασμό του στον κ. Κιτρομηλίδη και κατέθεσε επίσης τις ευχαριστίες στον Μητροπολίτη Ρόδου για την εύστοχη πρωτοβουλία και κατέληξε σημειακά ότι:«το παρουσιαζόμενο βιβλίο προσφέρει μια εξαιρετική εικόνα για τη σχέση Ορθόδοξης Εκκλησίας που εκπροσωπείται από το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο, με τις ιδεολογίες της κοσμικής νεωτερικότητας».

Ο δε καθηγητής κ Κιτρομηλίδης μ’ ένα πράο, αποκαλυπτικό λόγο, έβαλε τα πράγματα σε μια πειστική βάση αναλύοντας τα δύο προαναφερόμενα θέματα μακριά από συγκρουσιακές, ιδεοληπτικές απόψεις ενός δίπολου: Δύση/Διαφωτισμός και του Οικουμενικού Πατριαρχείου και παράλληλα ανέλυσε τον αναγκαίο απεγκλωβισμό της Ορθόδοξης Εκκλησίας από εθνικιστικές τάσεις υπογραμμίζοντας με πραγματικό λόγο τον υπερεθνικό χαρακτήρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Η ενότητα με τη σχέση της Εκκλησίας μας με το Διαφωτισμό της Δύσης, ήταν κατατοπιστική από τον κ. Κιτρομηλίδη ξεκαθαρίζοντας τη μη ύπαρξη αντιπαλότητας μεταξύ των δύο «πόλων» γιατί η Ορθόδοξη Εκκλησία από τη φύση της είναι συνθετική, καθολική, αντιεθνικιστική.
Είναι αυτή που προβάλλει την ενότητα, τη συνεννόηση και την επιθυμία για ένα κόσμο ειρηνικό, διαλόγου και συνύπαρξης μέσα σ’ ένα προστατευόμενο φυσικό περιβάλλον για όλο τον πλανήτη
Μάλιστα, σε μια επιστολή του ο ευαίσθητος Οικουμενικός Πατριάρχης σχετικά με την περιβαλλοντική ηθική αναφέρει:

Το περιβάλλον και ο άνθρωπος είναι δύο σώματα ηνωμένα οντολογικώς, φυσικώς και υπαρξιακώς, αποτελούντα μιαν ζωντανήν ολότητα. Η καθ΄ημάς Αγία του Χριστού Μεγάλη Εκκλησία προτρέπει τον εκπέσοντα άνθρωπο να επαναπροσδιορίσει τη σχέση αυτού μετά του «Δημιουργού και Κτιστού των απάντων».

Στη δε εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» της 20 Μαΐου του 2018, σ. 18 γραφεί πάλι για τη μερίμνα για τη δημιουργία του Θεού απευθυνόμενος προς τον κάθε ανάγνωση:
«Η φροντίς λοιπόν, δια την δημιουργία του Θεού πρέπει να μας οδηγήσει εις τον σεβασμό όλης της φύσεως και όλων των ανθρωπιών. Οφείλουμε να προωθήσουμε μια συντονισμένη προσπάθεια δια την φροντίδα του πλανήτη μας ως θείο δώρο δια όλους μας».

Εξ ου και ονομάστηκε και «πράσινος Πατριάρχης» και παραμένει μια σπουδαία προσωπικότητα που εκπέμπει οικουμενικό ενδιαφέρον για την φύση και την κλιματική αλλαγή μέσα από τις αξίες που καταθέτει ο Χριστιανισμός.

Ο συγγραφέας έδειξε ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον χαρακτήρα της Εκκλησίας μας παρουσιάζοντάς την ως κιβωτό του γένους που διαφυλάττει τον γνήσιο χριστιανικό προσανατολισμό που κωδικοποιεί την Καινή Διαθήκη και την πατερική σκέψη.

Στο βιβλίο παρουσιάζονται περιπτώσεις χωρών, ειδικά εκείνων των Βαλκανίων, που ήθελαν να αποσχιστούν από το Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως προτάσσοντας τις εθνικιστικές τους ορμές αλλά και ίχνη αποχριστιανισμού.

Όμως το Οικουμενικό Πατριαρχείο με σωφροσύνη αντιμετωπίζει και αντιμετώπισε όλες αυτές τις εξάρσεις που θέτουν σε κίνδυνο την οικουμενικότητά του και σε ακολουθία την ύπαρξη του, μέσα από την μεγάλη χριστιανική αρετή της ταπεινοφροσύνης και της ιστορικής συνεπείας στις νέες συνθήκες της νεωτερικότητας.

Συγκινητική ήταν η αναφορά που έγινε για το Καστελλόριζο, για το ότι σήμερα αποτελεί κομμάτι της Μητροπόλεως των νήσων, Σύμης-Χάλκης-Τήλου η οποία υπάγεται απευθείας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο όπως είναι όλη η Δωδ/σος. Κάποτε μέχρι το 1823 υπαγόταν στη Μητρόπολη Πισιδίας με έδρα την Αττάλεια στην ευρύτερη περιοχή της «Μάκρης» των απέναντι ακτών (Μ.Ασία).
-Και καταλήγει ο συγγραφέας:

Η αντίληψη αλλά και η επιμονή στις πανανθρώπινες χριστιανικές αξίες οδηγούν σε μια μορφή αναστοχασμού όλων μας, κλήρου και ποιμνίου, για να αναδείξουμε την ακέραιη πίστη στο Χριστό και για να απομακρυνθούμε από την πιστή στο απόλυτο του έθνους.
Είμαστε δεσμευμένοι σε μια αυτοκριτική για την ιστορική πορεία της Εκκλησίας μας με στοιχεία αναζωογόνησης της χριστιανικής οπτικής επί της συνάντησης της Εκκλησίας μας με τον πραγματικό κόσμο (σ.214).

Στο δε επιμύθιο της «προλεγόμενης παρέμβασης» του Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη Ζηζιούλα, το αναφερόμενο βιβλίο κατατάσσεται ως σύγγραμμα μελέτης της ιστορίας με μεγάλη σημασία για το σήμερα αλλά και για το αύριο της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της πρώτης καθέδρα της, ήτοι της γνησίας οικουμενικότητας του Χριστιανισμού που πρεσβεύει το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως (σ.13).

Υ.Γ. Αξίζουν συγχαρητήρια στον Μητροπολίτη Ρόδου για την όλη εκδήλωση η οποία πραγματοποιήθηκε εν όψει του εορτασμού του Πολιούχου της Ρόδου Αγίου Κωνσταντίνου του Υδραίου, αλλά και για την ξεχωριστή δράση της Ιεράς Μητρόπολης Ρόδου για την ψηφιακή προβολή του θρησκευτικού-πολιτιστικού αποθέματος γνώσης, ιστορίας του Δικτύου Χριστιανικών Μουσείων και Επισκέψιμων Μνημείων Ρόδου.
Είναι βέβαιο ότι τέτοιες πράξεις ενδυναμώνουν επικοινωνιακά και εκπαιδευτικά τον αστείρευτο χριστιανικό πολιτισμό με τον προσδοκώμενο ποιοτικό τουρισμό.

*Ο αρθρογράφος είναι μεταδιδακτορικός υπότροφος του Πανεπιστήμιου Αιγαίου στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών και εντεταλμένος διδάσκων.