Μαρία Καρίκη: Κάνοντας λάθη...

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, Msc

Όσο και να προσπαθεί κανείς για το καλύτερο, όση εμπειρία και να κουβαλάει, τα λάθη στη ζωή είναι αναπόφευκτα. Είναι μέρος της εξελικτικής διαδικασίας και της ωριμότητας. Μέσα από αυτά μαθαίνουμε και μπορούμε να κάνουμε πιο συχνά και πιο εύστοχα την αυτοκριτική μας. Κανείς δεν είναι τέλειος. Ακόμα κι αν προσέχεις, πάντα μπορεί να υπάρξει μια στιγμή που θα ξεφύγεις ή θα παρεκτραπείς.

Γιατί συμβαίνουν τα λάθη; Από μικρά παιδιά κάνουμε λάθη. Είναι ο τρόπος να μάθουμε το άγνωστο, να πειραματιστούμε και να εξοικειωθούμε με ό,τι δεν γνωρίζουμε ή δεν καταλαβαίνουμε ακόμα. Σταδιακά σταματάμε να κάνουμε τα ίδια λάθη. Οι κανόνες, τα όρια, η κατάκτηση της ορθής λογικής, η ηθική διαπαιδαγώγηση, η ανάπτυξη της ωριμότητας, η ίδια η εμπειρία που συσσωρεύεται βοηθούν το παιδί που μεγαλώνει να κατανοήσει τις συνέπειες των επιλογών και των πράξεών του. Μαθαίνει να μην επαναλαμβάνει ό,τι δεν του έκανε καλό ή είχε αρνητικές επιπτώσεις. Πάντα, βέβαια, μπορεί να είναι επιρρεπές σε “νέα” λάθη μέχρι κι αυτά να γίνουν κατανοητά και οικεία.

Και οι ενήλικες κάνουμε λάθη. Όταν βρισκόμαστε μπροστά σε διλήμματα, όταν βιαζόμαστε και δεν έχουμε υπομονή, όταν δεν σκεφτόμαστε καθαρά, όταν κάτι μας αιφνιδιάζει, όταν κάτι μπορεί να μας θυμώσει πολύ και δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις αντιδράσεις μας, όταν αγχωνόμαστε και ανησυχούμε υπερβολικά, όταν είμαστε απόλυτοι, όταν δεν μπαίνουμε στη θέση του άλλου. Είναι πολλές οι φορές που πιάνουμε τον εαυτό μας να κάνει κάτι και να αναρωτιόμαστε εκ των υστέρων γιατί!

Έχει μεγάλη σημασία να αναστοχαστούμε πάνω στο λάθος που κάναμε. Αναγνωρίζουμε το μερίδιο της ευθύνης μας; Κατανοούμε την αιτία πίσω από αυτό; Το παραδεχόμαστε; Ζητάμε συγγνώμη αν χρειάζεται; Μεγαλύτερη σημασία από το ίδιο το λάθος έχει η στάση μας απέναντι σε αυτό μετέπειτα! Δικαιολογούμε τον εαυτό μας; Ρίχνουμε συνέχεια την ευθύνη σε άλλους; Το προσπερνάμε χωρίς καμία αυτοκριτική; Η συνειδητοποίηση του λάθους έχει αξία μόνο αν καταφέρουμε να μάθουμε μέσα από αυτό κάτι περισσότερο για τον εαυτό μας!

Κάποιοι άνθρωποι νιώθουν τύψεις μόλις αντιληφθούν το λάθος τους και την επίπτωση που ίσως έχει σε άλλους. Στόχος δεν είναι να φτάσουμε στο άλλο άκρο και να νιώθουμε συνεχώς ενοχικά, τιμωρώντας τον εαυτό μας. Με αυτόν τον τρόπο ίσως φτάσουμε στο σημείο να περιορίσουμε τις αντιδράσεις, τις αποφάσεις και τις επιλογές μας, μην τυχόν κάνουμε ξανά κάποιο λάθος. Λύση δεν είναι ο αυτοπεριορισμός, ούτε η μόνιμη αυτοαμφισβήτηση ή το άγχος και ο φόβος για ένα επόμενο λάθος. Αυτό που χρειάζεται είναι μια υγιής αυτοκριτική κάθε φορά. Τόσο πριν (αν μπορέσουμε και προλάβουμε) όσο και μετά από μια πράξη ή μια κουβέντα. Όταν δεν υπάρχει σκοπιμότητα, μπορούμε να σταθούμε απέναντι στον εαυτό μας με επιείκεια και με μια διάθεση αυτοβελτίωσης.

Ακόμα και στα λάθη των άλλων μπορούμε να δείξουμε την ίδια κατανόηση. Πώς έφτασε σε αυτό το σημείο ο άλλος άνθρωπος; Είναι μπερδεμένος; Σε σύγχυση; Είναι ανώριμος; Ενήργησε υπό πίεση, υπό άγχος; Βιάστηκε να αντιδράσει; Φταίει κάπου ο χαρακτήρας του; Ευθύνεται μήπως ο τρόπος που μεγάλωσε; Μήπως δεν έχει αναπτυγμένη ενσυναίσθηση; Έχει ανασφάλειες ή συμπλέγματα; Προσπαθώντας να καταλάβουμε τι μπορεί να κρύβεται πίσω από ένα λάθος, μπορούμε να βγάλουμε ένα πιο έγκυρο συμπέρασμα για το άτομο που το έκανε.

Ωστόσο, δεν χρειάζεται να είμαστε αυστηροί και επικριτικοί απέναντι στα λάθη τόσο τα δικά μας όσο και των άλλων (εκτός κι αν σχετίζονται με τη σωματική μας ακεραιότητα ή την αξιοπρέπειά μας). Όλοι κάνουμε λάθη. Άλλοι λιγότερα, άλλοι περισσότερα. Είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης μας. Στόχος δεν είναι να καταδικάσουμε κάποιον ή τον εαυτό μας για τα λάθη του και να βάλουμε “ετικέτες”. Το νόημα είναι να γινόμαστε συνεχώς καλύτεροι μέσα από τα λάθη μας. Πιο εγκρατείς, πιο προσεκτικοί, πιο ενσυναισθητικοί, πιο ώριμοι, πιο συμπονετικοί. Η αυτογνωσία και η αυτοπραγμάτωση δεν μπορούν να συμβούν χωρίς λάθη. Κάνοντας λάθη μπορείς μόνο να καταλάβεις τις αδυναμίες σου, τα κενά σου, τα μειονεκτήματά σου, τα χαρακτηριστικά σου που θέλουν ακόμα βελτίωση. Έχεις την επιλογή να διορθώσεις τα λάθη σου αν το θες. Αν σταθείς υπεύθυνα απέναντί τους και δεν τα προσπεράσεις με επιπολαιότητα. Κάθε λάθος μπορεί να φέρει μια μεταμέλεια, μια συγγνώμη, μια συνειδητή προσπάθεια να γίνεις καλύτερος άνθρωπος την επόμενη φορά...