Σήμερα κρυφομίλησε η λευτεριά με μένα...

Rodiaki NewsRoom

Σήμερα κρυφομίλησε η λευτεριά με μένα πάψετε δώδεκα νησιά νά’ στε συλλογισμένα 8 Μαΐου 1945.

Το επίγραμμα αυτό του σπουδαίου δάσκαλου Φώτη Βαρέλη, σκαλισμένο σε ανάγλυφη τριήρη σε βράχο της Σύμης, αποτελεί το διαλάλημα μιας μεγάλης προσδοκίας των κατοίκων των νησιών της Δωδεκανήσου.

Στις 8 Μαΐου 1945 στη Σύμη υπογράφεται η παράδοση της Δωδεκανήσου από τους Γερμανούς στις Συμμαχικές Δυνάμεις. Η πράξη αυτή, εδώ στη Σύμη, αποτελεί ουσιαστικά και το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου στην Ευρώπη.

Η Δωδεκάνησος περιέρχεται στη Βρετανία και από εκείνη την ημέρα ξεκινά ένας νέος αγώνας ώστε τα νησιά μας να επανέλθουν οριστικά στις αγκάλες της Ελλάδας, ύστερα από 600 τόσα χρόνια, σκλαβιάς. Και αυτό επιτυγχάνεται τελικά στις 31 Μαρτίου 1947 με την υποστολή της αγγλικής σημαίας από το κυβερνείο της Ρόδου και την έπαρση της ελληνικής. Όμως για να φτάσουμε μέχρι εκεί έγιναν σκληροί αγώνες σε διεθνές επίπεδο.

Και αυτό γιατί –κυρίως κατά τη διάρκεια του πολέμου-οι Μεγάλες Δυνάμεις διαπραγματεύονταν τη συμμετοχή της Τουρκίας στον πόλεμο με το πλευρό των Συμμάχων, με αντάλλαγμα την παραχώρηση της Δωδεκανήσου, που ήταν τότε υπό ξενική κατοχή. Αυτό φυσικά, δεν επιτεύχθηκε γιατί υπήρξε σθεναρή αντίδραση και από ελληνικής πλευράς, αλλά και γιατί ο ρόλος της Τουρκίας στον πόλεμο είχε αμφισβητηθεί ως δήθεν ουδέτερος!

Αρχές Μαΐου του 1945. Το ναζιστικό καθεστώς καταρρέει, οι Συμμαχικές Δυνάμεις επικρατούν στην Ευρώπη, ο Χίτλερ αυτοκτονεί. Και αμέσως αρχίζει η παράδοση των Γερμανών. Στις 7 Μαΐου γίνεται κοντά στις τουρκικές ακτές μια συνάντηση μεταξύ Βρετανών και Γερμανών αξιωματικών και αποφασίζεται να γίνει η παράδοση στη Σύμη.

Έτσι την επομένη ημέρα καταφθάνει με τορπιλάκατο εδώ στη Σύμη ο Γερμανός διοικητής του ανατολικού Αιγαίου στρατηγός Ότο Βάγκενερ. Στο λιμάνι ένα άγημα από στρατιώτες του Ιερού Λόχου κυρίως Δωδεκανησίους, του αποδίδουν τις προβλεπόμενες τιμές.

Ο Βάγκενερ με τον υπασπιστή του κατευθύνονται στο σπίτι του Καμψόπουλου όπου εκεί ο Βρετανός ταξίαρχος Τζέιμς Μόφφατ παρουσία Γάλλων, Ελλήνων αξιωματικών και του διοικητή του Ιερού Λόχου Χριστόδουλου Τσιγάντε, ζητά από τον Γερμανό στρατηγό να υπογράψει την παράδοση της Δωδεκανήσου στις Συμμαχικές Δυνάμεις, ουσιαστικά δηλαδή στη Βρετανία!

«Εκτελώ διαταγές. Εάν είχα το δικαίωμα, ποτέ δεν θα υπέγραφα», ήταν η απάντηση του Βάγκενερ, ο οποίος, αφού υπέγραψε, έσπευσε να παραδώσει το περίστροφο του στον Βρετανό ταξίαρχο. «Το τρόπαιο αυτό ανήκει στον Ιερό Λόχο» είπε ο Τζέιμς Μόφφατ, οπότε –χωρίς καμιά αντίρρηση- ο Βάγκενερ το παρέδωσε στον Χριστόδουλο Τσιγάντε.

Η σύντομη τελετή έλαβε τέλος και αμέσως ο Όττο Βάγκενερ επιβιβάστηκε στην τορπιλάκατο και μετέβη στη Ρόδο προκειμένου την επόμενη ημέρα να παραδώσει τη διοίκηση του νησιού στους Βρετανούς!

Θα πρέπει να σημειώσω ότι λίγες εβδομάδες πριν από το τέλος του πολέμου μια ομάδα τολμηρών πατριωτών στη Ρόδο με επικεφαλής τον Νίκο Φώκιαλη είχε σχεδιάσει την απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Ότο Βάγκενερ, αλλά απετράπη την τελευταία στιγμή από τον Ελβετό εκπρόσωπο του Ερυθρού Σταυρού, από τον οποίο ζητήθηκε να πάρει μέρος στο εγχείρημα.

Η επιλογή της Σύμης για να πραγματοποιηθεί η παράδοση των γερμανικών δυνάμεων έγινε γιατί το νησί, από τον Σεπτέμβριο του 1944, είχε απελευθερωθεί από Βρετανούς κομάντος και Ιερολοχίτες, αλλά και γιατί –κατά τη διάρκεια του πολέμου- αποτελούσε το ορμητήριο των καταδρομικών επιχειρήσεων του Ιερού Λόχου, όπως και κατασκοπευτικό κέντρο των Συμμάχων, όπου έδρασαν πολλοί επώνυμοι και ανώνυμοι κάτοικοι του νησιού, πολλοί από τους οποίους πλήρωσαν ακόμη και με τη ζωή τους. Σημαντικό ρόλο στον αντιστασιακό αγώνα διαδραμάτισαν και πολλές γυναίκες της Σύμης που συνεργάστηκαν με τα κατασκοπευτικά κλιμάκια.

Και βέβαια οι καταστροφές που προκάλεσαν στο νησί οι βομβαρδισμοί από τα γερμανικά αεροπλάνα ήταν τεράστιες.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του κατασκοπευτικού κλιμακίου στη Μονή του Πανορμίτη όπου ο ηγούμενος Χρύσανθος Μαρουλάκης, ο στρατιωτικός Φλώρος Ζουγανέλης από τη Μύκονο και ο Μιχάλης Λάμπρου, όταν εντοπίστηκαν και συνελήφθησαν, κατά τη μεταφορά τους στον Γυαλό, εκτελέστηκαν σε συμπλοκή από Ιταλούς καραμπινιέρηδες!

Ακόμη πρωταγωνιστικό ρόλο στον απελευθερωτικό αγώνα διαδραμάτισαν σπουδαίοι Συμιακοί, όπως π.χ. ο οργανωτής και διοικητής του θρυλικού «Συντάγματος των Δωδεκανήσιων Εθελοντών» ταγματάρχης Μάρκος Κλαδάκης, ο αποκαλούμενος και «Διγενής της Σύμης», ο γιατρός (και μετέπειτα δήμαρχος Ρόδου) Μιχαήλ Πετρίδης, ο οποίος μαζί με τον ιερέα παπα-Αναστάση Κυριατσούλη, μετέβησαν –μέσω Τουρκίας- στην Αίγυπτο για να ζητήσουν τρόφιμα από τον Ερυθρό για τους κατοίκους της Ρόδου που πέθαιναν από την πείνα και τα κατάφεραν, γιατί ύστερα από λίγες ημέρες με μια μεγάλη βάρκα με πανιά ο Συμιακός Νίκος Χατζηνικήτας, μετέφερε στη Σύμη εκπροσώπους των τριών εκκλησιών, δηλαδή των Ορθοδόξων, των Καθολικών και των Μουσλμάνων για να πετύχουν την αποστολή των τροφίμων από τον Ερυθρό Σταυρό.

Ακόμη ειδική μνεία πρέπει να γίνει και για τον Σωτήρη Αγαπητίδη από τη Σύμη, ο οποίος μετείχε της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων το 1947 και κατόρθωσε να δοθούν οι πολεμικές αποζημιώσεις, αντικρούοντας όλες τις αρνητικές και παράλογες απαιτήσεις των Ιταλών για τη Δωδεκάνησο.

Σήμερα, 77χρόνια μετά το ιστορικό αυτό γεγονός, τιμούμε τους αγώνες των Ελλήνων στρατιωτών και των στρατιωτών των Συμμαχικών Δυνάμεων για την απελευθέρωση της Δωδεκανήσου.

Τιμούμε τους πολεμιστές του Ιερού Λόχου για τις μάχες που έδωσαν σε όλα τα νησιά.

Τιμούμε όλους τους Δωδεκανησίους που για 600 κα πλέον χρόνια σκλαβιάς κράτησαν ψηλά το λάβαρο της ελληνικότητας των νησιών μας, διατηρώντας τη θρησκεία, τη γλώσσα, τα ήθη και τα έθιμα.

Τιμούμε σήμερα τις Συμιακές και τους Συμιακούς που στάθηκαν πρωτοπόροι στους εθνικούς αγώνες και έδειξαν ένα απαράμιλλο θάρρος και αποφασιστικότητα, κρατώντας άσβεστο το πάθος τους για την Ελλάδα και την Ορθοδοξία!

(Ομιλία του δημοσιογράφου Γιώργου Ζαχαριάδη ενώπιον της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου κατά τον εορτασμό στη Σύμη της επετείου για τα 77 χρόνια από την παράδοση των Γερμανών στις Συμμαχικές Δυνάμεις).