Ο φόβος της απόρριψης...

Μαρία Καρίκη

Η ανάγκη για αποδοχή και κατανόηση, η επιθυμία να αισθάνεσαι ότι ανήκεις κάπου, το αίσθημα της σύνδεσης με τους άλλους ανθρώπους, η παραδοχή της αναζήτησης της αγάπης (να αγαπήσεις και να αγαπηθείς) είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν βαθιά και εξ’ορισμού τον ψυχισμό του ατόμου.

Τα βιώματα του καθενός καθορίζουν πόσο «χορτάτοι» ή «διψασμένοι» είμαστε ως προς όλα αυτά. Όταν η επιθυμία δεν βρει την ανταπόκρισή της, τότε μπορεί να προκύψουν συναισθήματα όπως αγωνία, άγχος, θλίψη, απογοήτευση, θυμός, φόβος.

Το να θέλει κάποιος να είναι συμπαθής, αρεστός, να είναι μέρος μιας ομάδας ή παρέας ικανοποιούν σε μεγάλο βαθμό την αυτοπεποίθηση και το «Εγώ» του. Η απόρριψη είναι μια συνθήκη που τραυματίζει το άτομο, ανάλογα βέβαια με το πόσο πολύ επιθυμεί αυτό που δεν γίνεται ή αυτό που κάποιος άλλος δεν συμφωνεί να γίνει. Το τι ψυχολογικές συνέπειες μπορεί να έχει μια απόρριψη (από δουλειά, από σχέση, στόχους και σχέδια) εξαρτάται και από τη σημασία που προσδίδει κανείς στο ζητούμενο που διαπραγματεύεται, αλλά και από την προσωπικότητά του.

Τι χρειάζεται για να μπορεί να «αντέχει» κανείς μια απόρριψη; Καταρχήν, εξαρχής θα πρέπει να υπάρχει ένα δεύτερο (ή και τρίτο), εναλλακτικό πλάνο σε κάθετί που θέλουμε να δοκιμάσουμε. Σε περίπτωση, δηλαδή, που κάτι δεν πάει καλά με το πρώτο εγχείρημα να μπορεί να υπάρχει μια εναλλακτική προσέγγιση ή επιλογή ή λύση.

Αυτό βοηθάει το άτομο να μην «παίρνει» βαρέως μια αρνητική έκβαση, αλλά και να μην «επιτίθεται» στον εαυτό του για μια «αποτυχία» ή στους άλλους. Επίσης, μια εξοικείωση και συμφιλίωση με τη νοοτροπία ότι μέσα στην πορεία της ζωής θα υπάρχουν και τα θετικά, αλλά και τα αρνητικά αποτελέσματα σε ό,τι επιχειρούμε, καθιστά το άτομο προετοιμασμένο να δέχεται ψύχραιμα την οποιαδήποτε κατάληξη, χωρίς να επιτρέπει να πλήττεται η αυτοαξία και η αυτοεκτίμησή του (ανεπανόρθωτα).

Πολλοί άνθρωποι από φόβο μην τυχόν και απορριφθούν από κάπου που είναι σημαντικό για τους ίδιους μπαίνουν σε μια διαδικασία να μην είναι ο εαυτός τους και να καταπιέζουν κατ’επέκταση την ψυχική τους υπόσταση. Συμβιβάζονται, υποχωρούν, αποδέχονται (κι ας μη θέλουν), σιωπούν (ενώ θα ήθελαν να πουν πολλά), ακολουθούν και προσαρμόζονται στα «θέλω» και τους κανόνες των άλλων.

Κάπως έτσι νοθεύουν οι ίδιοι αυτό που είναι αφήνοντας τον εαυτό τους να γίνει παθητικός δέκτης, καθηλωμένος σε μια κατάσταση που δεν του αρέσει και γεμάτος καταπιεσμένα συναισθήματα και ανέκφραστο θυμό και απογοήτευση. Από φόβο, λοιπόν, να μην εκδιωχθούν ή απομακρυνθούν από μια σχέση ή μια συνθήκη υπομένουν συμπεριφορές, στάσεις και αντιδράσεις που θα ήθελαν κανονικά (αν απουσίαζε ο φόβος) να διαχειρίζονταν διαφορετικά.

Τι θα γίνει αλήθεια αν μας απορρίψει κάποιος; Τι ακριβώς θα συμβεί; Γιατί είναι τόσο τραγικό; Πόσο περισσότερο πόνο θα επιφέρει, σε σύγκριση με αυτό που ήδη μπορεί να κάνουμε εμείς οι ίδιοι στον εαυτό μας με την αυτο- καταπίεση και τον συμβιβασμό; Θα στεναχωρηθούμε, θα κλάψουμε, θα λυπηθούμε, θα απογοητευτούμε, θα θυμώσουμε;

Δεν είναι φυσικά ευχάριστο, αλλά θα πρέπει να μάθουμε να μπορούμε να αντέχουμε και αυτά τα συναισθήματα όταν υπάρχει προφανής αιτία. Γιατί να θέλω διακαώς να μείνω κάπου που ίσως δεν ταιριάζω ή δεν με θέλουν πια; Τι όφελος θα είχε κάτι τέτοιο; Όπως μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε ή να δημιουργούμε ευκαιρίες για τα καινούρια ξεκινήματά μας, θα πρέπει ανάλογα να αναγνωρίζουμε και πότε έρχεται η ώρα να αποχωρήσουμε από κάπου που δεν είναι πια λειτουργικά για εμάς.

Αν πάλι δεν γινόμαστε αποδεκτοί εξαρχής από μια εργασία, μια συνεργασία, μια σχέση οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι και προετοιμασμένοι για ένα επόμενο βήμα ή μια άλλη εν δυνάμει επιλογή. Η απόρριψη από μόνη της είναι ένα «όχι». Ο τρόπος που εμείς, όμως, προσδίδουμε μια υπερβολική, υπερμεγεθυμένη διάσταση και αξία στο εκάστοτε ζήτημα εξαρτάται από εμάς τους ίδιους.

Το πώς λοιπόν θα ερμηνεύσω ένα «όχι» και το πώς θα το συσχετίσω με τον εαυτό μου και την αξία του, θα επηρεάσει εξολοκλήρου τα συναισθήματα που θα βιώσω μετέπειτα. Αν το ερμηνεύσω μέσα από όρους τραγικότητας, καταστροφής, αποτυχίας, έτσι ακριβώς και θα το βιώσω…Αντίθετα, αν το ερμηνεύσω ως απλά μια όχι καλή έκβαση (κι ας με λυπεί), θα είμαι ήδη προσανατολισμένος στην ερώτηση «ποια είναι η επόμενη μου κίνηση ή επιλογή;»…Αντί να βουλιάζω και να «θρηνώ», θα είμαι ήδη στην αναζήτηση του επόμενου βήματος…