Νικήτας Γρύλλης: Η Δημόσια Διοίκηση στην Υπηρεσία του Πολίτη – Όχι Απέναντί του

Rodiaki NewsRoom

Σε μια εποχή όπου η χώρα μας διακηρύσσει τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, την απλούστευση των διαδικασιών και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ πολίτη και διοίκησης, εξακολουθούμε να ερχόμαστε αντιμέτωποι με φαινόμενα που όχι μόνο αναιρούν αυτή την προσπάθεια, αλλά δημιουργούν ένα αίσθημα αδικίας, ανασφάλειας και απογοήτευσης στους πολίτες.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο η γραφειοκρατία. Είναι βαθύτερο. Αφορά την ίδια τη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης, τον τρόπο με τον οποίο ασκούνται οι αρμοδιότητες, τη διακριτότητα των υπηρεσιών, την επάρκεια των γνωμοδοτήσεων και τελικά την ποιότητα των αποφάσεων που επηρεάζουν την καθημερινότητα των ανθρώπων.

Σήμερα, δυστυχώς, παρατηρείται συχνά το φαινόμενο υπηρεσίες ή υπάλληλοι να καλούνται να γνωμοδοτήσουν για σύνθετα τεχνικά, επιστημονικά ή αναπτυξιακά ζητήματα, χωρίς να διαθέτουν την απαιτούμενη εξειδίκευση, τα επιστημονικά εφόδια ή τη θεσμική αρμοδιότητα που απαιτείται. Το αποτέλεσμα είναι προβλέψιμο: αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων, αντιφατικές γνωμοδοτήσεις, καθυστερήσεις, διοικητικές εμπλοκές και τελικά ταλαιπωρία των πολιτών και των επιχειρήσεων.

Η δημόσια διοίκηση οφείλει να λειτουργεί με σαφήνεια, λογοδοσία και εξειδίκευση. Ο κάθε φορέας πρέπει να γνωρίζει ακριβώς το πεδίο ευθύνης του και να ενεργεί μέσα σε αυτό. Δεν μπορεί η κρίση για τεχνικά ζητήματα να υποκαθίσταται από διοικητικές εκτιμήσεις, ούτε επιστημονικά θέματα να αντιμετωπίζονται με προσωπικές ερμηνείες ή υπερβάλλοντα ζήλο.

Όταν η διοίκηση υπερβαίνει τον ρόλο της, όταν η γνωμοδότηση μετατρέπεται σε μηχανισμό απαγόρευσης αντί σε εργαλείο επίλυσης προβλημάτων, τότε το κράτος παύει να λειτουργεί ως αρωγός και μετατρέπεται σε εμπόδιο.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία του προβλήματος.

Το κράτος δεν δημιουργήθηκε για να δυσκολεύει τη ζωή των πολιτών. Δημιουργήθηκε για να οργανώνει, να διευκολύνει, να προστατεύει και να εξυπηρετεί. Όταν όμως ο πολίτης αναγκάζεται να δίνει διαρκώς μάχη με τις υπηρεσίες, να αναζητά ερμηνείες νόμων, να περιμένει μήνες ή και χρόνια για μια απάντηση, τότε η σχέση εμπιστοσύνης διαρρηγνύεται.

Ακόμη πιο έντονο γίνεται το πρόβλημα όταν η νομοθέτηση γίνεται οριζόντια, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.

Δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζεται με τα ίδια κριτήρια ένα μεγάλο αστικό κέντρο και ένα μικρό ακριτικό νησί.

Δεν είναι δυνατόν να σχεδιάζονται πολιτικές για την ηπειρωτική Ελλάδα και να εφαρμόζονται αυτούσιες στη νησιωτική χώρα, αγνοώντας τις γεωγραφικές, κοινωνικές και οικονομικές πραγματικότητες που επικρατούν εκεί.

Η νησιωτικότητα δεν είναι μια θεωρητική έννοια ούτε μια λέξη που αναφέρεται περιστασιακά σε κυβερνητικές εξαγγελίες.

Είναι συνταγματική και αναπτυξιακή υποχρέωση της Πολιτείας.

Είναι η αναγνώριση ότι οι κάτοικοι των μικρών νησιών ζουν καθημερινά με αυξημένο κόστος μεταφορών, περιορισμένες υπηρεσίες, ελλείψεις σε προσωπικό, δυσκολίες πρόσβασης σε δομές υγείας, εκπαίδευσης και διοίκησης.

Είναι η παραδοχή ότι οι ανάγκες ενός μικρού νησιού δεν μπορούν να αξιολογούνται με τα ίδια μέτρα και σταθμά που εφαρμόζονται σε μια μεγάλη πόλη.

Κι όμως, πολλές φορές βλέπουμε το ακριβώς αντίθετο.

Αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από τις τοπικές κοινωνίες, χωρίς γνώση της πραγματικότητας που βιώνουν οι κάτοικοι των νησιών.

Νομοθετικές ρυθμίσεις επιβάλλονται οριζόντια, χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς προσαρμογές, χωρίς ευελιξία.

Και όταν ανακύπτουν προβλήματα, η απάντηση είναι συνήθως η επίκληση μιας εγκυκλίου, μιας ερμηνείας ή μιας υπηρεσιακής άποψης που δεν λαμβάνει υπόψη ούτε την κοινή λογική ούτε τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.

Αυτό δεν είναι σύγχρονη διοίκηση.

Αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση.

Αυτό δεν είναι αποκέντρωση.

Κυρίως, αυτό δεν είναι σεβασμός προς τον πολίτη.

Η συζήτηση για το ψηφιακό κράτος δεν μπορεί να εξαντλείται στην έκδοση ενός πιστοποιητικού μέσω υπολογιστή ή στην ηλεκτρονική υποβολή μιας αίτησης.

Ψηφιακό κράτος σημαίνει αλλαγή νοοτροπίας.

Σημαίνει ταχύτητα, διαφάνεια, λογοδοσία και αποτελεσματικότητα.

Σημαίνει λιγότερα εμπόδια και περισσότερες λύσεις.

Σημαίνει ότι οι υπηρεσίες επικοινωνούν μεταξύ τους χωρίς να μετατρέπουν τον πολίτη σε διαμεσολαβητή.

Σημαίνει ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται από τους κατάλληλους ανθρώπους, με επιστημονική επάρκεια και θεσμική ευθύνη.

Σημαίνει ότι το κράτος εμπιστεύεται τον πολίτη και ο πολίτης εμπιστεύεται το κράτος.

Η Ελλάδα έχει ανάγκη από μια δημόσια διοίκηση που θα υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι τις διαδικασίες.

Από ένα κράτος που θα λύνει προβλήματα αντί να δημιουργεί νέα.

Από θεσμούς που θα αναγνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες της νησιωτικής χώρας και θα σχεδιάζουν πολιτικές προσαρμοσμένες στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Οι κάτοικοι των μικρών νησιών δεν ζητούν προνόμια.

Ζητούν ισοτιμία.

Ζητούν να ακούγεται η φωνή τους.

Ζητούν να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές συνθήκες μέσα στις οποίες ζουν και εργάζονται.

Ζητούν ένα κράτος που θα στέκεται δίπλα τους και όχι απέναντί τους.

Η πρόοδος μιας χώρας δεν μετριέται από τον αριθμό των νόμων που ψηφίζει, αλλά από το κατά πόσο οι νόμοι αυτοί βελτιώνουν τη ζωή των ανθρώπων.

Και η ποιότητα της δημοκρατίας μας δεν κρίνεται από το μέγεθος της διοικητικής μηχανής, αλλά από την ικανότητά της να υπηρετεί δίκαια, αποτελεσματικά και με σεβασμό κάθε πολίτη, σε κάθε γωνιά της Ελλάδας.

Ιδιαίτερα στα μικρά νησιά, εκεί όπου χτυπά ο παλμός της ακριτικής Ελλάδας, η Πολιτεία οφείλει να αποδείξει έμπρακτα ότι η νησιωτικότητα δεν είναι απλώς μια λέξη σε νομοθετικά κείμενα, αλλά μια ζωντανή πολιτική δέσμευση.

Γιατί όταν το κράτος ακούει, κατανοεί και προσαρμόζεται στις ανάγκες των πολιτών του, τότε γίνεται πραγματικά σύγχρονο, δίκαιο και αποτελεσματικό. Και μόνο τότε η Δημόσια Διοίκηση εκπληρώνει τον πραγματικό της σκοπό: να υπηρετεί την κοινωνία και να αποτελεί μοχλό ανάπτυξης, συνοχής και προόδου για όλους.