Ο ταρσανάς στο Μαντράκι της Ρόδου, κι οι μαστόροι των καραβιών!
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 3063 ΦΟΡΕΣ
Ο καραβομαραγκός Μανόλης Ψαρρός, μιλά για την τέχνη που έσβησε
Ότι στο Μαντράκι, εκεί στο Νεώριο ήταν ο ταρσανάς, πόσοι να το ξέρουν, ελάχιστοι!
Άλλωστε ταρσανάς, νεώριο, ή καρνάγιο (κατά τα φραγκολεβαντίνικα) σήμαινε το ίδιο πράγμα. Μικρές εγκαταστάσεις, όπου μαστόροι με τους παραγιούς τους, κι ένα σωρό μικρά και μεγάλα εργαλεία, έκαναν μικρές επισκευές σε καράβια από ξύλο, μέχρι που τα καράβια δεν γίνονταν πια από ξύλο, αλλά από πλαστικό και μέταλλο. Και κάπως έτσι έσβησε και το επάγγελμα του καραβομαραγκού.
Ο Μανόλης Ψαρρός, 91 έτους σήμερα, για 45 χρόνια στον ταρσανά, από τη μεγάλη οικογένεια των Συμιακών που δραστηριοποιούνται μέχρι σήμερα σε δύο ναυπηγεία στο Πέραμα, είναι ο παλαιότερος όλων που δούλεψε στο Μαντράκι και στη συνέχεια στην Ακαντιά, όπου μεταφέρθηκαν με εντολή δημάρχου Πετρίδη.
Απόγευμα στο σπίτι του θυμάται γεγονότα, αναφέρει ονόματα που δεν πρέπει να σβήσουν και μιλά για μια τέχνη που χάθηκε ανεπιστρεπτί.
«Ο πατέρας μου, με τη μητέρα μου ήρθαν το 1926 από τον Πειραιά, στη Σύμη, μου λέει. Το Βγενιό του Μαυριού και ο Βασίλης Ψαρρός, Συμιακός βέρος. Στη Ρόδο έφτασαν τα επόμενα χρόνια, κι εγώ που γεννήθηκα το 1930 γεννήθηκα στη Ρόδο. Ο πατέρας μου ήταν καραβομαραγκός. Όλη η οικογένεια Ψαρρού ήταν καραβομαραγκοί, στον Πειραιά και συνεχίζουν να είναι μέχρι και σήμερα η πιο γνωστή οικογένεια καραβομαραγκών στην Ελλάδα, με δύο ναυπηγεία στο Πέραμα, το ένα του Μανόλη Ψαρρού που έφτιαξε και το σκάφος Κυρήνεια και το άλλο του Θοδωρή Τσίκκη, ο οποίος είναι ναυπηγός με σπουδές, απόφοιτος Πολυτεχνείου».
Παλιά, πού ήταν στη Ρόδο ο ταρσανάς;
Ο ταρσανάς ήταν μέσα στο Μαντράκι (Νεώριο). Επί δημαρχίας Μιχαήλ Πετρίδη, στα μέσα της δεκαετίας του ‘50, ο δήμαρχος Πετρίδης έφτιαξε τα σημερινά μαγαζιά εκεί, κι ο ταρσανάς μεταφέρθηκε στη νέα θέση του στην Ακαντιά, μέχρι πριν δέκα μέρες.
Εκείνες τις εποχές ποιοι άλλοι δούλευαν, έχοντας παραγιούς;
Πέρα από τον πατέρα μου το Βασίλη Ψαρρό, στον ταρσανά δούλευαν ακόμα ο Γιάννης Φωτάρας, κι ο Μιχάλης Βολονάκης ο οποίος ήταν καλαφάτης. Εγώ από 15 χρονών παιδάκι, αμέσως μετά τον πόλεμο πήγα στο Πέραμα, μέσα στον Ταρσανά μεγάλωσα και στα Ταμπούρια, για να κάνω μαθήματα, για να γίνω καραβομαραγκός.
Αργότερα, ήρθα πίσω και δούλεψα κι εγώ με τον πατέρα μου. Εγώ μπαίνοντας στη δουλειά πήρα τα μερίδια του Φωτάρα και του Βολονάκη και μαζί με τον πατέρα μου συνεχίσαμε να δουλεύουμε. «Πανορμίτης», τον έβγαλα μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ‘70, 45 χρόνια που σταμάτησα να δουλεύω. Δίπλα μου ήταν το καρνάγιο του Πέτρου Χαλκίτη και μεταξύ Ψαρρού και Χαλκίτη ήταν το σιδεράδικο του Ροδίτη. Μετά από εμένα είχε ξεκινήσει και ο Μανόλης Κυριακάκης.
Οι καραβομαραγκοί, μεταφερθήκαμε στη θέση της Ακαντιάς και δημιουργήσαμε το υπόστεγο που είχε μέσα δύο μεγάλες πριονοκορδέλες, ένα μικρό ξεγυριστράρι, πλάνια (μηχανήματα που ισιώνουν τα ξύλα), ξεχοντρηστήρα, δύο ακόμα μηχανήματα με τρυπάνι και δίσκο, σβούρα, τόρνο και διάφορα τρυπάνια κινητά, καθώς και πάγκους που δούλευαν οι μαστόροι. Στη συνέχεια, με τον πατέρα μου αγοράσαμε από τη Σ.Α.Ι.Φ.Ε ένα μεγάλο πριόνι (καταρράκτη) που εγκαταστάθηκε πάνω σε τσιμεντένια κολώνα, καθώς κι έναν ακόμα μικρότερο.
Οι δύο αυτοί καταρράκτες ήταν ιταλικής προέλευσης. Τα αμέσως επόμενα χρόνια όμως επειδή δεν υπήρχε πια τόση δουλειά, αφού τα σκάφη που «βγάζαμε» από ξύλινα έγιναν πλαστικά, πουλήσαμε τον καταρράκτη στη Θήβα, σε ξυλουργείο, μαζί και το μονό και το πολλαπλό μηχάνημα.
Βλέπατε θάλασσα στο σημείο που ήσασταν;
Έ, πώς αν δεν έβλεπες θάλασσα πώς θα «έβγαζες» τα καράβια;
Του Μαστρομιχάλη Χατζηνικόλα, που ήταν; Έγινε πολύ λόγος τώρα και για τον καταρράκτη που χάθηκε και ευτυχώς βρέθηκε μετά από προσπάθεια πολιτών, ο οποίος ήταν ο μοναδικός καταρράκτης, μαζί με έναν ακόμα που βρίσκεται στην Ιταλία!
Όχι καλέ, ο καταρράκτης δεν ήταν ένας, ήταν πολλοί, αφού σας λέω εμείς δύο τους πουλήσαμε στη Θήβα γιατί δεν είχε πια δουλειά να κάνουν. Κορδέλες είχαμε. Ο Μαστρομιχάλης ήταν από πίσω, προς τα Σφαγεία. Αυτός δεν έβγαζε καράβια. Επισκεύαζε καϊκάκια. Το ίδιο κι ο Μικές ο Καλύμνιος και το Μουλαδί (παρατσούκλι) που είχαν κι αυτοί υπόστεγο και κάνανε ξυλουργικές δουλειές.
Κι όταν πουλήσατε τους καταρράκτες πώς συνεχίσατε;
Είχαμε δύο υπόστεγα, το ένα που είχε τους καταρράκτες το γκρεμίσαμε και «βγάζαμε» καράβια: το «Γλάρος», το «Τρίτον», το «Ποσειδών»… Συνεχίσαμε με το υπόλοιπο συνεργείο δουλεύοντάς το ως ξυλουργείο. Μέχρι τσόκαρα έφτιαχνα στο τέλος που δεν είχε δουλειά γιατί έγιναν όλα πλαστικά.
Συντηρούσατε και το «Κοντίκι» εσείς αρχικά, το πλωτό εστιατόριο!
Κάθε τρία χρόνια το «βγάζαμε» για ένα μήνα, να το συντηρήσουμε. Ξεκινήσαμε με πέντε-έξι μαστόρους από το καρνάγιο του Μαντρακιού και φύγαν στην Αυστραλία, μετανάστες.
Τι απέγιναν οι εγκαταστάσεις σας;
Κατεδαφίστηκαν, όπως έγινε και τώρα τελευταία, και χάθηκαν κι όλα που ήταν μέσα. Αυτό το επάγγελμα έσβησε από τότε. Οι μπαρμπάδες μου στο Πέραμα είχαν 15 μαστόρους και φτιάχναν και τα ψαράδικα και τις τράτες, μέχρι που γίνανε κι αυτά πλαστικά. Στο Πέραμα είχε πέντε ναυπηγεία Συμιακών.
Βλέπω φωτογραφίες, στο σπίτι που ζει μόνος του στ’ Ασγούρου μ’ όλα τ΄ ανίψια του τριγύρω, κι ανακαλύπτω πως ήταν και κωπηλάτης στο ΝΟΡ ως νέος ο Μανόλης Ψαρρός. Κι έφτασε να γίνει Πρωταθλητής Ελλάδος και αρχηγός της Εθνικής Ομάδας, μέχρι και προπονητής Κωπηλασίας όταν στρατεύτηκε στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων. Έμειναν οι μαυρόασπρες φωτογραφίες, κι οι αναμνήσεις που τις έχει έντονες και ανατρέχει σ’ αυτές κάθε μέρα στις 10 το πρωί που του γειτονεύει ο ανιψιός του ο Νίκος Μοστράτος, για να πιούνε το καφεδάκι τους.
Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News
