5 Ιουνίου Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος

Rodiaki NewsRoom

Αποδυναμωμένες οι εκπαιδευτικές δομές Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στα Δωδεκάνησα

Γράφει ο Πέτρος Σπανός
Εκπαιδευτικός ΠΕ70, μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας (Π.Ο.) του Κ.Π.Ε. Πεταλούδων το σχολικό έτος 2018-2019

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) θεσμοθέτησε το 1972 την 5η Ιουνίου ως Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος με σκοπό την ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και ενεργοποίηση της παγκόσμιας κοινότητας για την προστασία του περιβάλλοντος.

Στον πρόλογό της, με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Διάσκεψης για την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2014 στην Ιαπωνία, η Γενική Διευθύντρια της UNESCO, αναφέρει: «Περισσότερο από ποτέ, σήμερα, τώρα, είναι η στιγμή που η εκπαίδευση μπορεί - και πρέπει - να διαδραματίσει αποφασιστικό ρόλο στην παροχή γνώσεων, δεξιοτήτων και αξιών στους εκπαιδευόμενους σε όλο τον κόσμο, ώστε να ανακαλύψουν λύσεις για τις προκλήσεις βιωσιμότητας που βιώνουμε σήμερα».

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση-Eκπαίδευση για την Αειφορία
Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (Π.Ε.) είναι αποτέλεσμα της συνειδητοποίησης του οικολογικού προβλήματος και του κοινωνικού αιτήματος για επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Παρά τις όποιες διαφωνίες, διαμάχες, διαφορετικές οπτικές και ιδεολογίες που συνθέτουν το περιβαλλοντικό σκηνικό, όλοι συγκλίνουν στην αδήριτη ανάγκη της Π.Ε. των πολιτών, η οποία θεωρήθηκε ως ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέσα για την αντιμετώπιση της οικολογικής κρίσης.

Με την ενσωμάτωση στο εννοιολογικό πλαίσιο της Π.Ε. της έννοιας της Αειφορίας, που έδωσε έμφαση όχι μόνο σε περιβαλλοντικούς παράγοντες αλλά ισότιμα και σε κοινωνικούς και οικονομικούς, η Εκπαίδευση για την Αειφορία (Ε.Α.) όπως μετονομάστηκε η Π.Ε., κρίθηκε ως ο σημαντικότερος θεσμός που διαθέτει η κοινωνία προκειμένου να σχεδιάσει, να δρομολογήσει και να στηρίξει την Αειφόρο Ανάπτυξη, σύμφωνα και με τις κατευθύνσεις των κατά καιρούς διεθνών διασκέψεων που πραγματοποιούνται υπό την αιγίδα της UNESCO του ΟΗΕ.

Η Ε.Α. μπορεί να βοηθήσει το άτομο να αναπτύξει γνώσεις, αξίες και δεξιότητες, ώστε να αντιληφθεί την πολυπλοκότητα του κόσμου που ζει και να συμμετάσχει σε αποφάσεις για τα σημαντικά ζητήματα του πλανήτη, ατομικά ή συλλογικά, τοπικά ή ευρύτερα, με σκοπό ένα βιώσιμο μέλλον. Είναι η εκπαίδευση που μελετά το περιβάλλον στο σύνολό του, ολιστικά και ως φυσικό αλλά και ως ανθρωπογενές: κοινωνικό, πολιτισμικό, ηθικό, αισθητικό, ιστορικό, πολιτικό, τεχνολογικό.

Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης
Τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) αποτελούν αποκεντρωμένες εκπαιδευτικές δομές του Υπουργείου Παιδείας και υπάγονται διοικητικά στις οικείες Περιφερειακές Διευθύνσεις Εκπαίδευσης. Η δημιουργία τους θεσμοθετήθηκε με τον Νόμο 1892/90, νόμος σταθμός για την εξέλιξη της Π.Ε. αφού με τον ίδιο νόμο η Π.Ε. θεσμοθετείται ως η βασική εκπαιδευτική δομή για δράσεις περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης στα σχολεία Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης. Υπουργικές Αποφάσεις που εκδίδονται στη συνέχεια σε εφαρμογή του Ν.1892, καθορίζουν την ίδρυση νέων Κ.Π.Ε., τις προδιαγραφές των κτηρίων που τα στεγάζουν, τους σκοπούς, τη λειτουργία, τη στελέχωση, τα καθήκοντα των Υπευθύνων Λειτουργίας κ.ά.

Κάθε Κ.Π.Ε. στελεχώνεται από 5-9 εκπαιδευτικούς της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης αυξημένων προσόντων με εμπειρία στην Π.Ε. και εσωτερικά κίνητρα ενασχόλησης με περιβαλλοντικά θέματα. Απαρτίζουν την Παιδαγωγική Ομάδα (Π.Ο.), η οποία προγραμματίζει και υλοποιεί το έργο του Κ.Π.Ε. με το συντονισμό του Υπεύθυνου/της Υπεύθυνης Λειτουργίας.

Συνεχίζει να είναι υποστελεχωμένο το Κ.Π.Ε. Πεταλούδων
Το Κ.Π.Ε. Πεταλούδων, ιδρύθηκε το 2004 και επαναλειτούργησε το 2016, μετά από μια 5ετία αναστολής εξαιτίας «οργανωτικών αδυναμιών» και «εξοικονόμηση πόρων». Στα τρία και πλέον χρόνια επαναλειτουργίας του, το Κ.Π.Ε. Πεταλούδων κατάφερε να γίνει αναγνωρίσιμος και καταξιωμένος εκπαιδευτικός και περιβαλλοντικός φορέας όχι μόνο από την εκπαιδευτική κοινότητα του νησιού μας αλλά και από την ευρύτερη τοπική κοινωνία.
Το Κέντρο με 4μελείς Π.Ο. τα προηγούμενα τρία χρόνια ανέπτυξε αξιόλογη εκπαιδευτική δραστηριότητα στα πολυνησιακά Δωδεκάνησα και όχι μόνον.

Το τρέχον σχολικό έτος 2019-2020, όμως, το Κ.Π.Ε. Πεταλούδων λειτουργεί, μόνο με τον Υπεύθυνο Λειτουργίας, οποίος είναι, κυρίως, επιφορτισμένος με διοικητικό έργο, χωρίς Αναπληρωτή Υπεύθυνο και Παιδαγωγική Ομάδα, όπως προβλέπει η σχετική νομοθεσία! όπως γίνεται φανερό, σε συνθήκες υποστελέχωσης, δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες στοιχειώδους λειτουργίας για την περιοχή εμβέλειάς του, αλλά και χωρίς δυνατότητα χρηματοδότησης από το ίδρυμα Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης (Ι.ΝΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ.). έτσι, η πολύπλευρη δραστηριότητα του Κέντρου έχει ανακοπεί και απειλείται με κλείσιμο, αν παραμείνει υποστελεχωμένο.

5/6-12/6/2020: Εβδομάδα δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των εκπαιδευτικών
Σε σχετική, λιτή, εγκύκλιο της Υφυπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, «παρακαλούνται οι εκπαιδευτικοί των σχολικών μονάδων της χώρας, καθώς και οι παιδαγωγικές ομάδες των Κ.Π.Ε. να οργανώσουν δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης στο χρονικό διάστημα από 5/6/2020 έως 12/6/2020 μέσω τηλεδιασκέψεων ή και δια ζώσης (ακολουθώντας τις οδηγίες του Ε.Ο.Δ.Υ.).."(https://www.minedu.gov.gr/ypapegan/anakoinoseis/45251-05-06- 20-pagkosmia-imera-perivallontos-2020). Και θα αναρωτηθεί δικαιολογημένα ο καθείς πώς θα οργανωθούν δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης... π.Χ. στο Κ.Π.Ε. Πεταλούδων χωρίς Π.Ο., με μόνο τον διοικητικό Υπεύθυνο Λειτουργίας να στελεχώνεται η εκπαιδευτική δομή;

Η ίδια εγκύκλιος αγνοεί, παντελώς, την ύπαρξη και το ρόλο των Υπευθύνων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Σχολικών Δραστηριοτήτων και δεν αναφέρεται η συμβολή τους στην εβδομάδα των δράσεων. Αναρωτιέται κανείς, τι νόημα έχουν οι επετειακές ανακοινώσεις για την προστασία του περιβάλλοντος όταν δεν ισχύουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής των προτροπών και κατευθύνσεων...

Εγείρονται σοβαρά ερωτήματα τα οποία χρήζουν πειστικών απαντήσεων
α) Γιατί, παρά τις υποσχέσεις από πλευράς Υπουργείου δεν υπήρξαν αποσπάσεις εκπαιδευτικών στα Κ.Π.Ε. για τη συγκρότηση/συμπλήρωση των Παιδαγωγικών Ομάδων εκεί που δεν υπήρχαν; Τον Οκτώβριο του 2019 σε συνάντηση της Πανελλήνιας ένωσης Εκπαιδευτικών Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης(Π.Ε.Ε.Κ.ΠΕ) με την Ειδική Γραμματέα του Υ.Παι.Θ. δόθηκε η διαβεβαίωση πως τα «Κ.Π.Ε. θα συμπληρωθούν μερικώς με 1-2 εκπαιδευτικούς οι κενές/κενούμενες θέσεις των παραπάνω δομών (με προτεραιότητα σε αυτές με τις μεγαλύτερες ελλείψεις) κατόπιν απλής εκδήλωσης ενδιαφέροντος (πιθανόν χωρίς κριτήρια ή προκήρυξη επιλογής».

β) Ποιες ήταν οι ενέργειες της Περιφερειακής Διεύθυνσης Π.Ε. και Δ.Ε. Ν. Αιγαίου (Π.Δ.Ε.) για προώθηση λύσης η οποία ως αποκεντρωμένη υπηρεσία που υπάγεται στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων έχει την αρμοδιότητα «συμβολής στον σχεδιασμό και τη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής πολιτικής σε περιφερειακό επίπεδο»;

γ) Ζητήθηκε αρμοδίως από το Περιφερειακό Κέντρο Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού (ΠΕ.Κ.Ε.Σ.) με έδρα τη Ρόδο το οποίο έχει την εκπαιδευτική/παιδαγωγική αρμοδιότητα για «τον συντονισμό των Κ.Ε.Σ.Υ., Κ.Ε.Α., (Κ.Π.Ε.) και Ε.Κ.Φ.Ε. της περιοχής ευθύνης τους» σχετική γραπτή ενημέρωση αναφορικά με το σοβαρό πρόβλημα λειτουργίας του μοναδικού Κ.Π.Ε. στα πολυνησιακά Δωδεκάνησα εξαιτίας, κυρίως, της υποστελέχωσής του; Αν ναι, υπεβλήθη αρμοδίως υπηρεσιακό έγγραφο στο Υπουργείο Παιδείας με τεκμηριωμένη εισήγηση για να δοθεί λύση στην υποστελέχωση του Κ.Π.Ε. Πεταλούδων, στην αρμοδιότητα της οποίας υπάγεται ως αποκεντρωμένη υπηρεσία και ποιες ήταν οι απαντήσεις του Υπουργείου;

Τοπικοί φορείς και η συμβολή τους στην υποστήριξη των εκπαιδευτικών δομών Περιβαλλοντική Εκπαίδευσης/Εκπαίδευσης για την Αειφορία
Η επαναλειτουργία του Κ.Π.Ε. Πεταλούδων αποτελεί ένα ιδιαίτερα θετικό γεγονός για τον θεσμό της εκπαίδευσης στα Δωδεκάνησα, αλλά και για την εγγύτερη και ευρύτερη τοπική κοινωνία. Η δραστηριοποίησή του σε ένα ιδιαίτερης ομορφιάς φυσικό περιβάλλον (ο ευρύτερος χώρος της Κοιλάδας των Πεταλούδων) το καθιστά προνομιακό πεδίο για τη δράση του.

Μπορεί να αναδείξει και να προβάλλει τα ιδιαίτερα πολιτιστικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά της περιοχής, υλοποιώντας δράσεις για την προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, ευαισθητοποιώντας και ενεργοποιώντας τους κατοίκους της περιοχής, δημιουργώντας κλίμα συνεργασίας και κοινών δράσεων για αναζήτηση λύσεων προς την κατεύθυνση της αειφορικής ανάπτυξης και της βελτίωσης της ποιότητας της ζωής.

Μπορεί να συμβάλλει στην τουριστική ανάπτυξη του τόπου, αφού με τις επισκέψεις μαθητών και μαθητριών προάγονται και εναλλακτικές μορφές τουρισμού και με οικονομικά οφέλη για την περιοχή.

Οι τοπικοί κοινωνικοί φορείς, πολιτικά πρόσωπα και εκπαιδευτικές συλλογικότητες είναι απαραίτητο να δραστηριοποιηθούν περαιτέρω για την απρόσκοπτη και αποτελεσματική λειτουργία του Κ.Π.Ε. Πεταλούδων:

1. Ο τοπικός και περιφερειακός θεσμός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, έχει λόγο για τη λειτουργία της εκπαιδευτικής δομής της περιοχής μας. Το Κ.Π.Ε. Πεταλούδων λειτουργεί στην Κοινότητα Θεολόγου (σημαντική ήταν η συνεισφορά του Κοινοτικού Συμβουλίου στην επαναλειτουργία το 2016) σε ένα κτηριακό συγκρότημα με ικανοποιητικές υποδομές εξοπλισμού το οποίο το περασμένο καλοκαίρι με χρηματοδοτικούς πόρους από την Περιφέρεια Ν. Αιγαίου, εκτελέστηκαν κτιριακές επισκευές και εργασίες συντήρησης του Κέντρου.

2. Λόγο έχουν και οι βουλευτές Δωδεκανήσου όλων των πολιτικών κομμάτων οι οποίοι ασκώντας την αρμοδιότητα κοινοβουλευτικού ελέγχου να απαιτήσουν την πλήρη στελέχωση σε εκπαιδευτικούς, αλλά και οικονομικούς πόρους για την χρηματοδότηση των εκπαιδευτικών δράσεων. Εξ όσων γνωρίζουμε κατατέθηκε σχετική ερώτηση το Δεκέμβριο του 2019 από βουλευτές της Αντιπολίτευσης. Υπήρξε απάντηση;

3. Τέλος, λόγο έχουν και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις των εκπαιδευτικών Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης στα Δωδεκάνησα οι οποίες είναι αναγκαίο να διεκδικήσουν ένα συγκροτημένο σχέδιο εκπαιδευτικής πολιτικής για να συμβάλλει και ο θεσμός της Εκπαίδευσης στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και όχι μόνο.

Είναι απαραίτητος ο επαναπροσδιορισμός στόχων και προτεραιοτήτων, καθιστώντας την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία κεντρική έννοια στα Προγράμματα Σπουδών και στα Αναλυτικά Προγράμματα με αναβαθμισμένες τις υπάρχουσες εκπαιδευτικές δομές, όπως είναι τα Κ.Π.Ε.

Οι καιροί ου μενετοί!