Η μονόπλευρη λιτότητα και η φοροκαταιγίδα δεν μπορούν να συμπορευθούν με την ανάπτυξη

Rodiaki NewsRoom

Στις 5 Μαρτίου 1991, με την ευκαιρία συμπλήρωσης της πρώτης δεκαετίας από την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ο μακαρίτης Καθηγητής της Οικονομίας και Ακαδημαϊκός Αγγελος Θ. Αγγελόπουλος, με ομιλία, που πραγματοποιήθηκε στην Ακαδημία Αθηνών, ανέπτυξε το θέμα: «Η πρώτη δεκαετία της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα - προϋποθέσεις για ενεργό συμμετοχής».

Η ομιλία αυτή του διαπρεπούς Πανεπιστημιακού συνδυασμένη με ανάλογα στατιστικά στοιχεία υπήρξε πλήρως κατατοπιστική και δημοσιεύθηκε σε ειδικό τεύχος, σε ένα μήνα από την πραγματοποίησή της.

Από τα στοιχεία που παρέθεσε ο ομιλητής διαπιστώνεται, ότι και από τότε η ελληνική οικονομία είχε τα προβλήματά της, παρόλο που στα πλαίσια της Κοινοτικής πολιτικής η Ελλάδα εισέπραξε το ποσό των 13,5 δισ. δολάρια υπό τύπον επιδοτήσεων και 5 δισ. δολάρια, περίπου, υπό μορφή δανείων.

Ο Αγ. Θ. Αγγελόπουλος, στηριζόμενος στα προαναφερθέντα στατιστικά, καυτηρίασε κατά την ομιλία του το γεγονός, ενώ τα άλλα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (1) και ιδιαίτερα οι ολιγότερο αναπτυγμένες χώρες, όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία συνειδητοποίησαν την πρόκληση του 1992, στην Ελλάδα μείναμε στάσιμοι, με αποτέλεσμα τα τελευταία 4 χρόνια προ του 1990, οι επενδύσεις να μειωθούν κατά 18% στη χώρα μας σε αντίθεση με την Ισπανία που αυξήθηκε κατά 70% και στην Πορτογαλία κατά 43%.

Ετσι, ενώ υπήρξε υψηλή προσέλευση ξένων κεφαλαίων κατά 200% στην Ισπανία και κατά 300% στην Πορτογαλία, στην Ελλάδα, η εισροή τους παρέμεινε σταθερή και περιορισμένη, σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε δώσει αργότερα η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, αν και εμείς ενταχθήκαμε στην ΕΟΚ (Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα) αρκετά χρόνια πριν από τις προαναφερθέντες δύο χώρες (Ισπανία και Πορτογαλία).

Την ίδια εκείνη εποχή, ειδικά το 1990, μόνο για φρούτα και λαχανικά, παρόλο που παράγονται και στη χώρα μας, ξοδεύσαμε για εισαγωγές από το εξωτετικό 20 δισ. δραχμές! Από τότε οι εισαγωγές μας από το εξωτερικό αυξάνονται...

Εν τω μεταξύ, στα 296 δισ. ευρώ ανέρχεται σήμερα το οφειλόμενο κεφάλαιο χωρίς τα 63 δισ. του τρίτου προγράμματος. Επιπλέον, στα ποσά αυτά δεν συμπεριλαμβάνεται το λεγόμενο “κρυφό χρέος” ύψους 25 δισ. σε διάφορους τοπικούς φορείς (2).
***
Δυστυχώς σήμερα η οικονομική κατάσταση στη χώρα μας, από την αρχή της εκδήλωσης της κρίσης, με τους “αδέξιους” δικούς μας χειρισμούς, ως και με την απαράδεκτη πίεση της τρόικας, ιδίως των τελευταίων μηνών, έχει ξεφύγει από κάθε παραγωγική πρωτοβουλία, με αποτέλεσμα: ενώ το καθαρό εισόδημα το 2007 ήταν 191,1 δισ. ευρώ, ύστερα από 7 χρόνισ το εισόδημα της κατηγορίας αυτής μειώθηκε κατά 24,8% και σε 144,7 δισ. το 2014.

Επιπροσθέτως την τελευταία περίοδο οι φόροι αυξάνονται, ενώ τα συνολικά έσοδα του Δημοσίου παραμένουν ανεπαρκή. Υπό αυτές τις διαμορφωθείσες προϋποθέσεις η οικονομική κατάσταση έφθασε σε πολύ χαμηλό σημείο, καθόσον το Κράτος απορροφά όλο και μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, περιορίζοντας συνέχεια την κατάσταση, εκτός των άλλων, και λόγω του επιβαρημένου υπεράριθμου σε προσωπικό του δημόσιου τομέα. Και είναι γεγονός, ότι ανάμεσα στα 1981 και το 1988 ο αριθμός των εργαζομένων σε Δημόσιο εξαπλασιάστηκε. Ετσι, το τέλος του 1985, είχαν προστεθεί 224.000 άτομα στον δημόσιο τομέα.

εν είναι, συνεπώς, περίεργο, ότι η περιλάλητη ανεξαρτησία του Κράτους από τα κόμματα είναι αδύνατη στη χώρα μας. Εξίσου αδύνατη είναι και η είσοδος της αριστείας και της αξιοκρατίας σε ένα σύστημα πελατειακής γραφειοκρατίας (Δημήτριος Σωτηρόπουλος “Ο Ανδρέας Παπανδρέου οδεύοντας προς την εξουσία, 1974-1981”, περιοδικό Νέα Εστία .175).
***
Τα προβλήματα που μαστίζουν σήμερα την κοινωνία μας δεν θα λυθούν από μόνα τους. Απαιτούν παρεμβάσεις προγραμματισμένες και πνεύμα συνεργασίας όλων μας από κοινού. Να βγούμε από την κρίση και να αφεθούν “τα ελληνικότατα αλληλοφαγώματα” για αργότερα.

Χωρίς την παραγωγική στροφή η κατάσταση θα προχωρά άκρως προβληματισμένα και για το λαό μας επώδυνα. Ετσι, χωρίς εγχώρια παραγωγή και την προσέλκυση ξένων επενδύσεων ούτε η ανεργία μειώνεται, ούτε καμιά πρόοδος επιτυγχάνεται. Και όσο περνάει ο καιρός τόσο και χάνεται περισσότερο και η εμπιστοσύνη των εταίρων μας.

Η μονόπλευρη λιτότητα, η φοροκαταιγίδα, η έλλειψη τραπεζικής ρευστότητας και παρόμοια ασφυκτικά μέτρα δεν είναι δυνατό να συμπορευθούν με την ανάπτυξη, που σήμερα είναι το ζητούμενο. Να τονιστεί, δε, ότι η ανεργία ειδικότερα στη χώρα μας που πλησιάζει το 28% δεν φέρει μόνο οικονομική δυσχέρεια, αλλά και μελαγχολία και απελπιστική κατάσταση θλίψης που αποτελεί εθνική αιμορραγία.

Και για να είμαστε αντικειμενικοί πρέπει να παραδεχθούμε, ότι η κυβέρνηση Σαμαρά είχε συμφωνήσει με τους εταίρους μέτρα που θα έσωζαν τη χώρα μας από το μετέπειτα “κατρακύλισμα”. Και δεν θα γίνονταν οι πρόωρες εκλογές εξ αιτίας της μη ανάδειξης τότε Προέδρου της Δημοκρατίας, με προβλεπτό αποτέλεσμα πλεόνασμα στον προϋπολογισμό. Αυτό θα έκανε τους ευρωπαίους εταίρους μας και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να τηρήσουν τη διαβεβαίωσή τους για την ελάφρυνση του χρέους, η οποία λήφθηκε στη συνεδρίαση του Εurogroup το Νοέμβριο του 2012.
1. Εξειδικευμένα προγράμματα

Ανατρέχοντας στα πρώτα χρόνια μετά τη λήξη του δεύτερου παγκόσμου πολέμου διαπιστώνεται, ότι υπήρξε μια αξιοσημείωτη τάση έκδοσης διάφορων Μελετών οικονομικού περιεχομένου, που τόνιζαν την αναγκαιότητα προγραμματισμού ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Και τονιζόταν συνέχεια η σύνταξη και εφαρμογή, πέραν των βραχυχρόνιων προβλημάτων, και ενός ρεαλιστικού μακροπρόθεσμου προγράμματος.
Μία τέτοια Μελέτη μακροπρόθεσμης πνοής ήταν αυτή με τον τίτλο: “Ο ορυκτός πλούτος της Ελλάδος” .

Ηταν, πράγματι, ένα έργο που αποτέλεσε την πρώτη συστηματική ανάδειξη ενός των πλέον σημαντικών παραγωγικών κλάδων της ελληνικής οικονομίας, το οποίο επεξεργάστηκαν ειδικοί έλληνες επιστήμονες.

Οι επιστήμονες που ασχολήθηκαν με τη σύνταξη της Μελέτης αυτής, που έγινε με πρωτοβουλία της OYΝΡΡΑ (3). με την προτροπή και της Ελληνικής Κυβέρνησης απέβλεπε να επιτευχθεί η πλήρης και συστηματική χρησιμοποίηση των υπόγειων πλουτοπαραγωγικών πόρων που διαθέτει η Ελλάδα. Συστήθηκε τον Αύγουστο του 1946 και η Μελέτη δημοσιεύθηκε το 1947. Τελούσε από την προεδρία του μακαρίτη συμπατριώτη μας Οικονομολόγου και μετέπειτα Πολιτικού Γιάννη Ζίγδη, ο οποίος από το 1946-1949 εργάστηκε ως Οικονομικός Σύμβουλος της Αποστολής ΟΥΝΡΡΑ στην Ελλάδα.

Ο Γιάννης Ζίγδης, προλογώντας τη Μελέτη, έκαμε μια περιληπτική περιγραφή, καλύπτοντας 8 σελίδες, για τα οφέλη που θα αποκτούσε η χώρα από τη χάραξη μιας συστηματικής πολιτικής ορυκτού πλούοτυ. Υπήρχαν, δε, και τα ανάλογα στατιστικά στοιχεία από προηγούμενες έρευνες.

Σε ένα σημείο του προλόγου του ο Ζίγδης καυτηρίαζε, ότι η χώρα μας έκανε εξαγωγές σημαντικές ποσότητες αναντικατάστατων μεταλλευμάτων, πληρώνοντας ακριβά την εργασία των ξένων χωρών.

Σε ένα από τα παραδείγματα αναφέρει: «.... Εάν εξετάση κανείς τας τιμάς των τελειωμένων ειδών εκ μετάλλων, το πράγμα γίνεται ακόμη καταφανέστερον. Ούτω, ενώ εις τόννος βωξίτου (4) επωλείτο Fοβ ελληνικόν λιμένα το 1938 αντί σελινίων 11-14, και εις τόννος αλουμινίου εστοίχιζε cif Πειραιά 95-100 λίρες Αγγλίας, εις τόννος ειδών εξ αλουμινίου της απλουστέρας κατεργασίας, ως μαγειρικά σκεύη, εστοίχιζε cif Πειραιά περί τας 370 λίρας Αγγλίας».

Δυστυχώς, όπως έγινε και με άλλες Μελέτης και αυτή του “Οργανισμού Περιθάλψεως και Αποκαταστάσεως των Ηνωμένων Εθνών” - ΟΥΝΡΡΑ - παρέμεινε στα χαρτιά, αναξιοποίητη.

2. Και βραχυπρόθεσμης μορφής
Λόγω στενότητας χώρου, θα μπορέσουμε να ξεχωρίσουμε δύο περιπτώσεις, που θα μπορούσαν να μπουν συστηματικά σε εφαρμογή και να αποφύγουμε τα πολλά ισοδύναμα, τα οποία, αναμφισβήτητα, προκαλούν ύφεση. Καθόσον, η τακτική επιπόλαιης ανεύρεσης ισοδύναμων οδηγεί σε αποφάσεις που πλήττουν άμεσα δυναμικούς κλάδους της Οικονομίας και απειλούν την απασχόληση σε αυτούς, πράγμα που οδηγεί, κατ’ αρχή, σε αύξηση της παραοικονομίας, αλλά και στην συνέχεια σε κατάρρευση επιχειρήσεων και τελικά σε αύξηση του λογαριασμού που θα κληθούν να πληρώσουν οι φορολογούμενοι (5).

α) Ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων Ανδρέας Ανδρεάδη και πολλοί διακεκριμένοι Οικονομολόγοι θεωρούν, ότι η προσέλκυση επενδύσεων συγκαταλέγεται στα πραγματικά ισοδύναμα, τα οποία μπορεί να προκύψουν για την ανάκαμψη της Οικονομίας και την αύξηση στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ).

Αυτό, όμως, κατά την εισήγησή του Α. Ανδρεάδη, προϋποθέτει σταθερό φορολογικό πλαίσιο, από τη στιγμή της αδειοδότησης της επένδυσης και για 10 χρόνια, μείωση γραφειοκρατίας και το κυριότερο οι Υπουργοί που προϊστανται, κατά διαστήματα, του Υπουργείου Ανάπτυξης να πιστεύουν στην αναγκαιότητα των επενδύσεων, καθώς και στη θέσπιση κινήτρων.

Ωστόσο, μία ισορροπημένη πολιτική μεταρρυθμίσεων είναι βέβαιο, ότι θα στηριχθούν όχι μόνο από την εκάστοτε ελληνική κυβέρνηση, αλλά και από τα κόμματα της αντιπολίτευσης (6).

Πέραν τούτων, και οι τρεις Μεγάλες χώρες της Ευρωζώνης - η Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία - διαπιστώνοντας ότι η επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης των αναπτυσσόμενων αγορών, όπως η Κίνα, έχει πλήξει την Ευρωζώνη μέσω μείωσης των εξαγωγών, άρχισαν να προσανατολίζονται σε μετριασμό της πολιτικής της λιτότητας.

Εν τω μεταξύ, στα προαναφερθέντα πλαίσια και ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι έχει βάλει στο μικροσκόπιο όλα τα στοιχεία για να καθορίσει από τον επόμενο μήνα, τον Δεκέμβριο 2015, τη νομισματική πολιτική και είναι πιθανό να προχωρήσει σε νέα χαλάρωση (7).
Υποσημειώσεις:

1) Η σημερινή Ευρωπαϊκή Ενωση ονομαζόταν έως το 1987 ΕΟΚ (Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα), μετά και έως το 1993 ΕΚ (Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα). Εκτοτε ονομάζεται ΕΕ (Ευρωπαϊκή Ενωση και ενίοτε ΕΚ). 2) Ηλίας Γ. Μπέλου. “Σε ποιές και πόσα χρωστάει η Ελλάδα”, “Οικονομική Καθημερινή”, 15.11.2015. 3) ΟΥΝΡΡΑ Οργανισμός Περιθάλψεως και Αποκαταστάσεως των Ηνωμένων Εθνών. Αποστολή της Ελλάδος.

Επιτροπή αξιοποιήσεως πλουτοπαραγωγικών πόρων Ελλάδας 4) Βωξίτης: το κύριο μετάλλευμα για την παραγωγή αλουμινίου, 5) “Τα Νέα” 19.11.2015, 6) Νίκος Χειλάς. “Οι Σοφοί του Βερολίνου αποκτούν μεταρρυθμίσεις”. “Το Βήμα”, 15.11.2015, 7) Lorenzo Totaro “Συναγερμός για την ανάπτυξη σε Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία”, “Το Βήμα”, 15.1.2015.

Αύριο το Β’ μέρος

Γράφει ο Κυριάκος Ι. Φίνας