Τρώω για να καλύψω την πείνα ή τα συναισθήματα μου;

Rodiaki NewsRoom

Στα πλαίσια εορτασμού της «Παγκόσμιας ημέρας διατροφής και επισιτισμού» και της «Παγκόσμιας ημέρας κατά της παχυσαρκίας»

Γράφει η Διαιτολόγος-Διατροφολόγος
Λία Χατζημανώλη

Από τη στιγμή της γέννησης μας, υπάρχει το ένστικτο της επιβίωσης, η αναζήτηση για τροφή που θα καλύψει τις βιολογικές μας ανάγκες, αλλά παράλληλα θα δημιουργήσει δεσμούς, θα μας κάνει να νοιώσουμε την ασφάλεια που φυσιολογικά αισθανόμαστε στην αγκαλιά της μητέρας μας και την ηρεμία μετά τον κορεσμό.

Όσο μεγαλώνουμε και ανάλογα με τις εμπειρίες που έχουμε βιώσει, αυτή η φυσιολογική αναζήτηση της τροφής που χρειάζεται για να καλύψει τις λειτουργίες του οργανισμού μας, υπάρχει περίπτωση να μπερδευτεί με άλλου είδους ανάγκες. Για παράδειγμα, η κατανάλωση τροφής λειτουργεί κάποιες φορές σαν καταπραυντικό, για να αντιμετωπίσει κάποιος την αίσθηση απόρριψης ή την ανάγκη του για ασφάλεια, για αποδοχή ή και επιβράβευση. Ακόμη μπορεί να χρησιμοποιείται ως απόσπαση της προσοχής από άλλα αίτια, όπως δυσάρεστες σκέψεις ή καταστάσεις, άγχος, συναισθήματα που δεν έχουν εντοπιστεί ή και εκφραστεί.

Πολλές φορές το φαγητό χρησιμοποιείται και ως αυτοτιμωρία, αυτοκαταστροφή ή ακόμη και ως υπερβολικός έλεγχος - εξουσία στον εαυτό μας. Η υπερβολική λήψη τροφής, με αποτέλεσμα το υπερβάλλον βάρος, ίσως να αποτελεί έναν τρόπο για την αποφυγή της σεξουαλικής επαφής μετά από κάποιο άσχημο βίωμα ή αντίθετα το γέμισμα του κενού που μπορεί να προέρχεται από την έλλειψη συντροφικότητας και σεξουαλικής δραστηριότητας.

Πιο σπάνια, αλλά συμβαίνει, ένα άτομο οδηγείται στην υπερβολική λήψη τροφής ή την επιλογή τροφίμων που είναι πιο πλούσια σε λιπαρά και απλούς υδατάνθρακες (π.χ. γλυκά), όταν βιώνει πολύ έντονα συναισθήματα χαράς ή ανακούφισης μετά από μια άσχημη περίοδο. Το αίσθημα που υπάρχει πριν τη λήψη τροφής σε τέτοιες καταστάσεις, το ονομάζουμε συναισθηματική πείνα και αν εκπαιδευτούμε στο να το εντοπίζουμε έγκαιρα, θα μπορέσουμε να προλάβουμε ή να αντιμετωπίσουμε με πιο εύκολο και μόνιμο τρόπο τις συνέπειες, όπως η αύξηση βάρους.

Η συναισθηματική πείνα μπορεί να είναι:
• Κοινωνική: Το να τρώει κανείς είναι σημαντική συμπεριφορά που μοιράζεται με άλλους.
• Εορταστική: Ο μόνος τρόπος για να γιορτάσεις ένα γεγονός.
• Στοματική: Βάζω κάτι στο στόμα μου χωρίς να πεινάω.
• Προληπτική: Μήπως πεινάσω αργότερα.
• Αποζημίωσης: Για αντιστάθμιση μίας κακής ημέρας.
• Ευχαρίστησης: Για να νιώθω καλά.
• Άγχους: Για να ηρεμήσω.
• Πλήξης: Δεν μπορείς να σκεφτείς κάτι άλλο να κάνεις.
Για να καταλάβουμε εάν πρόκειται για συναισθηματική ή πραγματική/βιολογική πείνα χρειάζεται να κατανοήσουμε τις διαφορές τους και φυσικά να παρατηρήσουμε τον εαυτό μας, ειδικά την ώρα του φαγητού.