Μεγάλες στιγμές της Δωδεκανησιακής Ιστορίας

Οι δραματικές μέρες που συντάραξαν το Καστελλόριζο πριν την άφιξη του συμβούλου της Ελληνικής Κυβερνήσεως απεσταλμένος του Καστελλορίζου στις Καγκελαρίες της Ευρώπης ΣΤ΄(Τελευταίο) Η συνέντευξη του Βαρθολομαίου Kοντού στην Εφημερίδα «Temps», συνεχίζει: «Περιμέναμε ένα χρόνο και κατόπιν εξερράγη ο Βαλκανικός πόλεμος. Οι ειδήσεις των πρώτων νικών έφτασαν μέχρι σε μας, μας ενθουσίασαν στο έπακρο. Αυτή τη φορά είχαμε σωθεί. Ένα πλοίο μας πήγε στον Πειραιά και οι αντιπρόσωποί μας πίεσαν την ελληνική κυβέρνηση να στείλει στρατιωτική δύναμη για να μας καταλάβει. Τις στιγμές όμως αυτές η αθήνα είχε άλλες φροντίδες. Δεν υπήρχαν προς το παρόν τόσες δυνάμεις για να σταλούν σε όλα τα νησιάαργότερα θα έβλεπαν. »Τότε αποφασίσαμε μόνοι μας να επαναστατήσουμε και απελευθερωθούμε(1) Μια νύχτα αιχμαλωτίζουμε το διοικητή μας Λουτφή Βέη, το γραμματέα του, το δικαστή με το γραμματέα του και τους δώδεκα χωροφύλακες και τους κλείσαμε σε ένα σπίτι της πόλεως. Μπορούσαμε να τους βάλουμε σε μια βάρκα και να τους μεταφέρουμε στην Ανατολή(2), έτσι θα δίναμε την είδηση στην Κωνσταντινούπολη ότι επαναστατήσαμε και θα έστελλε δυνάμεις για να μας καθυποτάξει. Καλύτερα ήταν να τους φυλάγουμε. Άλλωστε και οι ίδιοι δεν ανησύχησαν, δέχτηκαν τη νέα κατάσταση φιλοσοφημένα και ύστερα από λίγες μέρες αφέθηκαν ελεύθεροι να περιπατούν στην πόλη να πίνουν τον καφέ τους στην παραλία υπό τον όρο μετά τις έξι ώρα να επιστρέφουν στη φυλακή τους. »Έπρεπε να διοργανώσουμε τη Δημοκρατία μας. Σε συνεδρίαση που έλαβε χώραν στη δημαρχία αποφασίστηκε ο διορισμός του Βαρθολομαίου Κοντού ως υπουργού των Εξωτερικών, του Σπυρίδη ως υπουργού των Οικονομικών, του Νικήτα ως υπουργού των Εσωτερικών και ο Ιωάννης Λακερδής ανέλαβε το υπουργείο των Στρατιωτικών. Ο Λακερδής έλαβε μέρος εις τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897. είχε μάλιστα τη στρατιωτική του στολή. Ανέλαβε να διοργανώσει το στρατό μας αποτελούμενο από 200 εθελοντές στους οποίους δώσαμε φυσίγγια, γκρα που προμηθευτήκαμε από τη Σύρο. τα φέραμε λαθραία πριν την επανάσταση(3) και τα κρύβαμε. Δεν είμαστε όμως ήσυχοι. Φοβούμαστε το μέλλον. Στις Δυνάμεις που αποταθήκαμε, έκλεισαν τα αυτιά. Η Ελλάδα που εξαπλώθηκε στη Θεσσαλονίκη δεν μπορούσε να μας βοηθήσει. Είμαστε μόνοι σε κατάσταση εξεγέρσεως εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας(4). Στα σπίτια μας κυματίζει η ελληνική σημαία, όπως επίσης στους ιστούς των πλοίων μας και έχουμε πλέον των 500(5) που δεν έχει κανένα νησί του Αιγαίου όσο μεγάλο κι αν είναι. »Άρχισε η περίοδος της ανυπομονησίας, της αδημονίας. Οι εθελοντές μας βρίσκονταν συνεχώς στα φυλάκια και παρακολουθούσαν τις κινήσεις προς τα παράλια της ανατολής και οι βάρκες μας τη νύχτα περιπολούσαν γύρω από το νησί. Στις 2 Απριλίου σημειώθηκε ένας σοβαρός συναγερμός . Είδαμε να πλησιάζουν από τα παράλια της Ανατολής τέσσερις βάρκες με 60 έως 80 Τούρκους στρατιώτες. Αμέσως ανοίξαμε πυρ και τους εξαναγκάσαμε να επιστρέψουν. Μάθαμε από τους συμπατριώτες μας ότι δύο από τους επιδρομείς σκοτώθηκαν. Άραγε η Οθωμανική Κυβέρνηση θα άφηνε το πράγμα χωρίς εκδίκηση; Την εποχή εκείνη το τουρκικό θωρηκτό «Χαμηδιέ» περιπολούσε στα παράλια αυτά τα οποία κατοικούνται από Έλληνες . Στην Αττάλεια υπάρχουν 12.000. Μια μέρα μάθαμε από πλοίαρχο ενός πλοίου υπό αμερικανική σημαία ότι το «Χαμηδιέ» βρισκόταν στα Κάκαβα, δέκα μίλια μεταξύ Καστελλορίζου και Αττάλειας. Κυκλοφορούσαν φήμες στην Αττάλεια ότι ο προσεχής στόχος του ήταν το Καστελλόριζο. Δεν ήταν δυνατόν να κάνουμε τίποτε εναντίον των κανονιών ενός θωρηκτού με τα 200 γκρα. Ήμασταν όμως έτοιμοι να αντισταθούμε σε μια τέτοια απόβαση(6). Μια νύχτα ακούσαμε πυρά προερχόμενα από νοτιοδυτικά. Έγινε πιστευτό ότι επρόκειτο περί του «Χαμηδιέ». Σήμανε συναγερμός, όλη η πόλη βρέθηκε στο πόδι, οι γυναίκες και τα παιδιά με κλάματα κατέφυγαν στις εκκλησίες. Η Κυβέρνηση και οι διακόσιοι εθελοντές κατέλαβαν τις θέσεις τους για αντίσταση και περίμεναν. Δεν ήταν τίποτε παρά το πλοίο που εκτελούσε τη γραμμή ΣμύρνηΑττάλεια. »Δυόμισι μήνες τώρα η ζωή επανήλθε στους κανονικούς της ρυθμούς. Τα 150 καράβια μας που ήταν αγκυροβολημένα στο λιμάνι κατά τη διάρκεια του πολέμου επανέλαβαν τα ταξίδια τους με την Αλεξάνδρεια, προμηθεύονται από την Ανατολή, ξυλεία και ξυλάνθρακες και τα μεταφέρουν στην Αίγυπτο, όπως και πριν. »Η Ελληνική κυβέρνηση μας απέστειλε ένα διοικητή τον Β. Τζαβέλλα, ένα αξιωματικό τον Μ. Ανδρεαδάκι, δύο υπαξιωματικούς και 20 άντρες της Αστυνομίας Σάμου. Είμαστε ευτυχείς γιατί η επίσημη αυτή κατάληψη εκ μέρους της Ελλάδας, μας υποδεικνύει την ελευθερία μας, την εκπλήρωσή των ιδεωδών μας. » Πληροφορηθήκαμε όμως ότι οι κύριοι Πρεσβευτές στο Λονδίνο που σκέπτονται να διαιρέσουν τη λεία τους, τα λάφυρά τους, πιθανόν να επιστρέψουν το Καστελλόριζο στην Τουρκία. Οι πατριώτες μου, επειδή μιλώ ξένες γλώσσες με εμπιστεύτηκαν να έλθω στην Ευρώπη και να ζητήσω οίκτο(7) για τους Έλληνες του Καστελλορίζου οι οποίοι επειδή είναι επαναστάτες αν επέστρεφαν οι Τούρκοι θα εγκαταλείψουν το νησί τους, φοβούμενοι αντίποινα. »Η μικρή μας νήσος δεν έχει καμιά στρατηγική σημασία, έχει μόνο ένα λιμάνι ανάλογο για τις ανάγκες των πλοίων μας, δεν είναι γόνιμη, παραγωγική, δεν έχει καλλιέργεια. Δεν πειράζουμε ούτε βλάφτουμε κανένα. Δεν μπορούν να μας αφήσουν την ελληνική σημαία να κυματίζει στις εκκλησίες μας; Αυτό είναι το μόνο που ζητούμε. »Είστε πάρα πολύ καλός κύριε που είχατε την υπομονή να με ακούσετε για τόσο πολύ χρόνο. Στα υπουργεία οι σχετικοί υπάλληλοι αρνήθηκαν να με ακούσουν. Το Καστελλόριζο είναι τόσο μικρό, να τόσο μικρό που είμαι βέβαιος ότι δεν γνωρίζουν καλά καλά που βρίσκεται, και δεν ενδιαφέρει κανένα. Εμείς όμως διακινδυνεύουμε την ύπαρξή μας…». Ο πολιτικός συντάκτης κλείνει το κείμενο, διαβεβαιώνοντας τους αναγνώστες της εφημερίδας ότι μετέφερε πιστά τη συνέντευξη του απεσταλμένου ενός λαού που με αγωνία περιμένει το Ταχυδρομείο Σμύρνης για να πληροφορηθεί αν ο απεσταλμένος τους έγινε δεκτός από τους υπουργούς. Σαν Τζουλιάνο, Μ. Πικών , Έντουαρντ Γκρέυ και πήρε θετικές υποσχέσεις. Η αποστολή Βαρθολομαίου Κοντού στέφθηκε από επιτυχία. Μεγαλύτερη επιτυχία απ` αυτή που είχαν οι απεσταλμένοι των Νοτίων Σποράδων μερικούς μήνες πριν. Το ζήτημα του Καστελλορίζου βρέθηκε στις πρώτες σελίδες των μεγαλύτερων εφημερίδων της Ευρώπης. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: 1. Alors nous dècidàmes de faire tout seuls notre revolution libèratrice. 2.Ο συντάκτης στο κείμενο σημειώνει ότι όταν ο αντιπρόσωπος Β. Κοντός μιλούσε για τη Μικρά Ασία την ονομάζει Ανατολή. 3.Ο συντάκτης το γράφει coup D` Etat, πραξικόπημα 4.Nous étions seuls,en état de revolte contre l` empire ottoman. 5.Αριθμός υπερβολικός. Στη μεγάλη του ακμή το Καστελλόριζο είχε 200 πλεούμενα. 6.Is nous etions décidés à nouw défendre contre un débarquement. 7.Pitié (la) οίκτο, ευσπλαχνία, έλεος, συμπόνια.