Μαρία Καρίκη: Πόσο καταπιέζεται ο σύγχρονος άνθρωπος

Μιχάλης Μαστής

Γράφει η
Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, MSc

Η ζωή είναι απρόβλεπτη και έχει διάφορες προκλήσεις κατά καιρούς.

Ο άνθρωπος δοκιμάζεται κάθε φορά προσπαθώντας να βρει την πιο κατάλληλη ή τη λίγότερο επώδυνη για εκείνον λύση.

Κάποιες φορές μπορεί να μην υπάρχει καν λύση και να πρέπει να αποδεχτεί, να συμβιβαστεί, να υποχωρήσει, να ανεχτεί καταστάσεις και συνθήκες. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο άνθρωπος ζορίζεται αρκετά και νιώθει ότι βρίσκεται σε αδιέξοδο ή σε ατέρμονους φαύλους κύκλους.

Το να μην αισθάνεσαι ελεύθερος να κάνεις αυτό που πραγματικά θέλεις ή το να ζεις μια ζωή που δεν σε εκφράζει πια καθόλου αποτελεί μια από τις πιο έντονες μορφές εσωτερικής καταπίεσης. Όσο και να αναβάλλεις, να αποφεύγεις ή να δικαιολογείς αυτά που σε περιβάλλουν έρχεται η στιγμή που οι συνειδητοποιήσεις θα γίνουν και θα είναι επίπονες.

Θα ανακαλύψεις ότι δίνεσαι σε “λάθος” ανθρώπους, ότι θυσιάζεσαι χωρίς να είναι αυτό απαραίτητο ή χωρίς να στο έχει ζητήσει κανείς, ότι έχεις αφήσει τον εαυτό σου τελευταίο στις προτεραιότητες της ζωής σου και ότι οι δικές σου ανάγκες και επιθυμίες παραμένουν για πολύ καιρό ανικανοποίητες.

Η καταπίεση μοιάζει με το αίσθημα του “εγκλωβισμού” ή του “πνιγμού”. Όταν κάποιος νιώθει συνεχώς εγκλωβισμένος σε μια καθημερινότητα, σε μια ρουτίνα που δεν του αρέσει πια ή που την κάνει απλά μηχανικά και εκτελεστικά χωρίς να νιώθει κάποια ευχαρίστηση ή απόλαυση, τότε αυτό αποτελεί ένα σημάδι ότι έχει φτάσει τα όρια της ανοχής του απέναντι σε κάτι που δεν τον αντιπροσωπεύει πλέον.

Όταν ένα άτομο νιώθει κατά τη διάρκεια της μέρας του ότι “πνίγεται” μέσα σε όλα αυτά που κάνει και διαχειρίζεται, τότε οφείλει να κάτσει να σκεφτεί για ποιους λόγους του δημιουργείται αυτό το συναίσθημα. Αισθάνεται ότι “πνίγεται” από τους ανθρώπους που έχει γύρω του; Από τη δουλειά του; Από τον τρόπο που έχει “χτίσει” την καθημερινότητά του; Από το πώς φέρεται στον εαυτό του;

Για σύντομες περιόδους της ζωής μας η εσωτερική καταπίεση μπορεί να γίνει ανεκτή από τον ψυχισμό μας. Όταν, όμως, πρόκεται για παρατεταμένες περιόδους ή για ένα μόνιμο μοτίβο ζωής, τα πράγματα είναι πιο σοβαρά! Το να βρίσκεται κανείς σε ένα μόνιμο καθεστώς πίεσης θα έχει συνέπειες αργά ή γρήγορα στην ψυχική του υγεία.

Το άγχος, η δυσανασχέτηση, τα παράπονα, ο θυμός, ο εκνευρισμός, η ένταση είναι συναισθήματα που επιβαρύνουν ψυχικά το άτομο και του διαταράσσουν την αίσθηση ισορροπίας και ηρεμίας εντός του. Κάποια στιγμή, λοιπόν, όλα αυτά θα αποτελέσουν ένα πολύ βαρύ ψυχικό φορτίο για τον άνθρωπο, που ανάλογα με το πόσο καιρό το κουβαλάει μέσα του θα υπάρχει ο κίνδυνος να “εκτονωθεί” με τον οποιοδήποτε τρόπο ανά πάσα στιγμή.

Ο σύγχρονος άνθρωπος καταπιέζεται πολύ από διάφορες πλευρές. Πέραν του εσωτερικού του κόσμου και τους συμβιβασμούς που καλείται να κάνει, έρχεται αντιμέτωπος και με μια εξωτερική πραγματικότητα που του προκαλεί αβεβαιότητα, ανασφάλεια, φόβο και άγχος.

Τα επαγγελματικά, τα οικονομικά ζητήματα, οι κοινωνικές απαιτήσεις, οι πόλεμοι, η ευρύτερη πολιτική ευμεταβλητότητα και ρευστότητα τον κάνουν να αισθάνεται ανασφαλής και αβοήθητος μερικές φορές. Αναγκάζεται να είναι σε συνεχή εγρήγορση και δεν μπορεί εύκολα να καθησυχαστεί με όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω του, λαμβάνοντας έναν καταιγισμό πληροφοριών καθημερινά.

Η καταπίεση που βιώνει κάποιος χρειάζεται οπωσδήποτε να αναγνωριστεί από το ίδιο το άτομο. Να μην είναι αποδεκτή απλά επειδή έχει γίνει συνήθεια ή μέρος της καθημερινότητας ή επειδή νομίζει ότι δεν έχει άλλη επιλογή! Δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε κάτι, αν δεν το κατονομάσουμε ως “πρόβλημα”. Όχι, η φυσική κατάσταση του ανθρώπου δεν είναι να βιώνει συχνά ή συνέχεια ένα αίσθημα καταπίεσης.

Δεν είναι λύση να το κανονικοποιούμε ή να πείσουμε τον εαυτό μας να μάθει να ζει με αυτό. Ούτε από την άλλη, είναι λύση να διώξουμε ή να αποποιηθούμε ό,τι μέχρι πρότινος είχαμε χτίσει στη ζωή μας. Στόχος, καταρχήν, είναι να σκεφτούμε και να προσδιορίσουμε επακριβώς με ποιους, πού, πότε νιώθουμε μια μεγάλη πίεση ή καταπίεση και να τα εντοπίσουμε ξεκάθαρα. Να σταματήσουμε να δικαιολογούμε και να ανεχόμαστε ό,τι δεν μας κάνει καλό!

Το όποιο καθεστώς καταπίεσης δεν θα αλλάξει από μόνο του, αν δεν παρέμβουμε συνειδητά εμείς οι ίδιοι! Ούτε ο χρόνος από μόνος του, ούτε οι άλλοι (που μπορεί να έχουν βολευτεί έτσι) θα αποσβέσουν το δικό μας αίσθημα καταπίεσης! Ο καθένας έχει την ευθύνη της ζωής του και της ευτυχίας του. Μπορεί να προκύπτουν διάφορα έκτακτα που δεν μπορούμε να προβλέψουμε, αλλά τουλάχιστον εκεί που έχουμε κάποια δικαιοδοσία μπορούμε να αλλάξουμε κάποια πράγματα υπέρ μας!

Χρειάζεται αυτογνωσία, παραδοχή, θάρρος, τόλμη και αποφάσεις που θα μας κάνουν να νιώσουμε καλύτερα! Όσο περισσότερο μειώνουμε την καταπίεση που μπορεί να νιώθουμε, τόσο πιο ελεύθεροι, ανακουφισμένοι και χαρούμενοι θα είμαστε! Η ποιότητα της ζωής μας και οι δυνατότητές μας μειώνονται σημαντικά όσο παραμένουμε σε καθεστώτα καταπίεσης...! Ας έχουμε τον νου μας...