Αντώνης Γιαννικουρής: «Υδάτινοι πόροι στα νησιά: υποδομές, τεχνολογία και νέες λύσεις»

Rodiaki NewsRoom

Ο Αντώνης Γιαννικουρής, γενικός γραμματέας του ΤΕΕ για το φόρουμ της "ΡΟΔΙΑΚΗΣ" -"Islands Voice 2026"-"Η διαχείριση των υδάτινων πόρων αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη νησιωτική Ελλάδα. Η κλιματική αλλαγή, οι παρατεταμένες περίοδοι ανομβρίας, η αυξημένη ζήτηση κατά τους θερινούς μήνες και οι ιδιαίτερες γεωγραφικές συνθήκες των νησιών διαμορφώνουν μια νέα πραγματικότητα.

Για τα νησιά μας, το νερό δεν είναι μόνο ένας φυσικός πόρος. Είναι η προϋπόθεση για κοινωνική συνοχή, οικονομική ανάπτυξη και ανθεκτικότητα. Συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα των κατοίκων, την αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό και τελικά με τη δυνατότητα κάθε νησιού να παραμένει βιώσιμο.

Γι’ αυτό επιβάλλεται ν’ αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τα ζητήματα γύρω από τον κύκλο του νερού. Να περάσουμε δηλαδή σε μια νέα λογική που επιτάσσει να επιλέξουμε την πρόληψη από τη διαχείριση της κρίσης και τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό από τις αποσπασματικές παρεμβάσεις.

Πρώτη προτεραιότητα παραμένουν οι υποδομές. Χρειαζόμαστε αναβαθμισμένα δίκτυα ύδρευσης, δραστικό περιορισμό των διαρροών, επαρκείς εγκαταστάσεις αποθήκευσης και επεξεργασίας, ένα ολοκληρωμένο μητρώο υποδομών και κυρίως την εξασφάλιση της δυνατότητας καταμέτρησης των διαθέσιμων υδάτινων πόρων.

Δεν μπορούμε να σχεδιάσουμε αποτελεσματικά τη διαχείριση των υδατικών πόρων χωρίς προηγουμένως να γνωρίζουμε με ακρίβεια το διαθέσιμο υδατικό δυναμικό, τα υδρολογικά χαρακτηριστικά και τις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής. Στην κατεύθυνση αυτή, η αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα. Η ανάπτυξη ολοκληρωμένων ψηφιακών συστημάτων παρακολούθησης και διαχείρισης, με τη χρήση τηλεμετρικών δικτύων, έξυπνων υδρομετρητών, γεωχωρικών δεδομένων, υδρολογικών μοντέλων και εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης, επιτρέπει τη συνεχή αποτύπωση της κατάστασης των υδατικών πόρων, την παρακολούθηση της κατανάλωσης και τον έγκαιρο εντοπισμό απωλειών. Παράλληλα, η συνδυαστική ανάλυση υδρομετεωρολογικών δεδομένων, η πρόβλεψη της διαθεσιμότητας και της ζήτησης νερού και η αξιολόγηση εναλλακτικών σεναρίων διαχείρισης μπορούν να υποστηρίξουν τη λήψη επιστημονικά τεκμηριωμένων αποφάσεων, ενισχύοντας την υδατική ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των νησιωτικών περιοχών.

Παράλληλα, η αντιμετώπιση της υδατικής ανεπάρκειας στις νησιωτικές περιοχές απαιτεί συνδυασμό τεχνικών παρεμβάσεων, προσαρμοσμένων στα ιδιαίτερα υδρολογικά και υδρογεωλογικά χαρακτηριστικά κάθε νησιού. Στις παρεμβάσεις αυτές περιλαμβάνονται η εγκατάσταση σύγχρονων, ενεργειακά αποδοτικών μονάδων αφαλάτωσης σε συνδυασμό με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η επαναχρησιμοποίηση κατάλληλα επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων, η προστασία και ο τεχνητός εμπλουτισμός των υπόγειων υδροφορέων, καθώς και η αντιμετώπιση της υφαλμύρινσης. Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν επίσης τα μικρής κλίμακας έργα ανάσχεσης και συγκράτησης επιφανειακών απορροών, οι υποδομές συλλογής και αποθήκευσης ομβρίων υδάτων και η αξιοποίηση υδρολογικών μοντέλων για την εκτίμηση του διαθέσιμου υδατικού δυναμικού σε επίπεδο λεκάνης απορροής. Η επιλογή των κατάλληλων λύσεων πρέπει να στηρίζεται σε ολοκληρωμένη υδρολογική διερεύνηση και στην αξιολόγηση της τεχνικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής τους βιωσιμότητας.

Η νησιωτική Ελλάδα, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται, όπως η ηπειρωτική χώρα και με τα ίδια κριτήρια. Επομένως η νησιωτικότητα πρέπει να αποτελεί διακριτό πυλώνα της εθνικής στρατηγικής για το νερό, καθώς κάθε νησί έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, διαφορετικές πηγές, διαφορετικές υποδομές και κυρίως μεγάλες εποχικές μεταβολές στη ζήτηση.

Ωστόσο, πιστεύω ότι έχουν πλέον ωριμάσει οι συνθήκες για ένα νέο, ενιαίο θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Έναν εθνικό επιστημονικό φορέα για τα ύδατα, που θα μπορεί να συντονίζει πολιτικές και δράσεις, να συγκεντρώνει δεδομένα, να αξιοποιεί την επιστημονική γνώση και να διαμορφώνει μακροπρόθεσμη στρατηγική, με ιδιαίτερη μέριμνα για τη νησιωτική Ελλάδα, ώστε να αποτελέσει έναν βραχίονα σύνδεσης μεταξύ κράτους, Τοπικής Αυτοδιοίκησης και όλων των φορέων που σχετίζονται με τα ζητήματα του νερού.

Μια τέτοια μεταρρύθμιση πρέπει να έχει έναν αδιαπραγμάτευτο πυρήνα: το νερό είναι και πρέπει να παραμείνει δημόσιο αγαθό. Η σύγχρονη διαχείριση, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και η αποτελεσματικότητα δεν σημαίνουν ιδιωτικοποίηση. Σημαίνουν ισχυρότερες δημόσιες δομές, καλύτερο σχεδιασμό, μεγαλύτερη ασφάλεια και ποιοτικότερο νερό για τον πολίτη.

Η χώρα μας, έχει το επιστημονικό δυναμικό και τις τεχνολογικές δυνατότητες για να δώσει λύσεις στη διαχείριση του νερού και τα νησιά μας μπορούν να βρεθούν στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας. Διότι ανθεκτικά νησιά σημαίνουν ασφαλείς υδάτινοι πόροι. Και ασφαλείς υδάτινοι πόροι σημαίνουν ισχυρές τοπικές κοινωνίες και βιώσιμη ανάπτυξη για τις επόμενες γενιές."