Η «Ακτινογραφία» της Νησιωτικής Συνδεσιμότητας στο 1ο Forum Νησιωτικής Πολιτικής και Ανάπτυξης

Rodiaki NewsRoom

Οι εργασίες του πάνελ «Συνδεσιμότητα: Το δικαίωμα στην πρόσβαση» κατά την πρώτη ημέρα εργασιών του 1ου Forum Νησιωτικής Πολιτικής και Ανάπτυξης, την περαασμένη Παρασκευή, ανέδειξαν τη στενή και αμφίδρομη σχέση μεταξύ των υποδομών και της οικονομικής επιβίωσης των νησιωτικών κοινωνιών.

Από την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση προέκυψε ότι, παρά τις σημαντικές χρηματοδοτήσεις για λιμάνια, αεροδρόμια και ψηφιακές υπηρεσίες, η καθημερινότητα των κατοίκων—ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες—εξακολουθεί να προσκρούει σε γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, υποστελέχωση των μικρών δήμων και ενδοπεριφερειακές ασυνέχειες. Κοινή συνιστάμενη των ομιλητών ήταν η ανάγκη για έναν ολιστικό επανασχεδιασμό των συγκοινωνιακών δικτύων, με βασικό ζητούμενο τη βιωσιμότητα των δρομολογίων σε μια αγορά με έντονη εποχικότητα.

Στο μικροσκόπιο το Μεταφορικό Ισοδύναμο

Το χρηματοδοτικό εργαλείο του Μεταφορικού Ισοδυνάμου αποτέλεσε το κεντρικό σημείο του πάνελ, συγκεντρώνοντας την κριτική των εκπροσώπων της αγοράς, αλλά και την απάντηση της κυβερνητικής πλευράς.

Ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου κ. Γιάννης Πάππου, κατά την τοποθέτησή του, χαρακτήρισε το μέτρο «άκρως δυσλειτουργικό» στην παρούσα φάση του. Όπως εξήγησε, ενώ οι επιχειρηματίες καλούνται να καταβάλουν άμεσα το μεταφορικό κόστος και τους αναλογούντες φόρους, η αποζημίωση μέσω της πλατφόρμας καθυστερεί σημαντικά, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις τα 3 έως 4 χρόνια. Ο κ. Πάππου τόνισε ότι το μέτρο λειτουργεί πλέον ως «τροχοπέδη» αντί για κίνητρο ανάπτυξης και ζήτησε την άμεση καταβολή των χρημάτων για την ενίσχυση της ρευστότητας των τοπικών επιχειρήσεων.

Η αποκάλυψη για τους ελέγχους και τον Εισαγγελέα: Απαντώντας στην κριτική, ο Υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Ιωάννης Γκίκας, παραδέχθηκε τις καθυστερήσεις στις πληρωμές του σκέλους των επιχειρήσεων, τις απέδωσε όμως σε φαινόμενα κατάχρησής του. «Εντοπίστηκαν επιχειρήσεις που προσπάθησαν με δόλιο τρόπο να πάρουν χρήματα που δεν έπρεπε», είπε χαρακτηριστικά. Ο Υφυπουργός αποκάλυψε ότι, κατόπιν ενδελεχών ελέγχων, έχει αποστείλει στην Εισαγγελέα Μυτιλήνης υποθέσεις για τουλάχιστον 1.000 επιχειρήσεις που έλαβαν παράνομα κονδύλια, τα οποία πλέον αναζητούνται ως αχρεωστήτως καταβληθέντα.

Τα στατιστικά των πληρωμών: Παρά τα προβλήματα, ο κ. Γκίκας υπογράμμισε τη χρηματοδοτική αξία του θεσμού, αναφέροντας ότι ειδικά στη Ρόδο έχουν καταβληθεί 25.050.000 ευρώ σε 42.200 επιβάτες, ενώ οι επιχειρήσεις έχουν εισπράξει 16.600.000 ευρώ. Συνολικά για το τρέχον έτος, οι πληρωμές προς τους επιβάτες πανελλαδικά ανήλθαν στα 60 εκατομμύρια ευρώ.

Το Υπουργείο Ναυτιλίας βρίσκεται σε διαδικασία πλήρους εκσυγχρονισμού και επανασχεδιασμού του ΜΙ. Στόχος είναι το μέτρο να γίνει κλαδικά και χωρικά πιο εξειδικευμένο. Παράλληλα, ο Δήμαρχος Νισύρου, Χριστοφής Κορωναίος, ζήτησε την περαιτέρω ενίσχυση του ποσοστού επιδότησης ειδικά για τους μόνιμους κατοίκους των μικρών νησιών. Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Ζακύνθου, Γιώργος Στασινόπουλος, σημείωσε ότι, παρά τις διαχρονικές καθυστερήσεις, το μέτρο αφήνει θετικό ισοζύγιο στις νησιωτικές επιχειρήσεις.

Λιμενικά Έργα και Αεροδιακομιδές

Νωρίτερα, προλογίζοντας το πάνελ, ο Υφυπουργός Ναυτιλίας παρουσίασε το συνολικό πλαίσιο των εν εξελίξει λιμενικών επενδύσεων, οι οποίες χρηματοδοτούνται από τρεις βασικές πηγές:

ΕΣΠΑ (2021-2027): 180 εκατομμύρια ευρώ για 21 λιμενικές παρεμβάσεις σε νησιά.

Ταμείο Ανάκαμψης: Ολοκλήρωση 13 έργων ύψους 68 εκατομμυρίων ευρώ.

Πρόγραμμα ΕΠΑ: 25 εκατομμύρια ευρώ για συμπληρωματικά έργα.

Ειδικά για τα Δωδεκάνησα, οι παρεμβάσεις ξεπερνούν τα 50,2 εκατομμύρια ευρώ, περιλαμβάνοντας ολοκληρωμένα έργα σε Σύμη, Καστελόριζο και Λέρο. Επιπλέον, αναφέρθηκε η διάθεση 231 εκατομμυρίων ευρώ για έργα πράσινης μετάβασης και στρατιωτικής κινητικότητας (Military Mobility) διπλής χρήσης. Στον τομέα της ασφάλειας, η προσοχή στρέφεται στα 54 αδειοδοτημένα ελικοδρόμια της χώρας (39 δημοτικά), με την Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ) να δρομολογεί την επαναλειτουργία 5 εξ αυτών (Αρκιοί, Ερείκουσα, Κάρπαθος, Οθωνοί, Χάλκη).

Η Κατερίνα Πολλάτου, εκπροσωπώντας τη Fraport Greece, παρουσίασε τα δεδομένα της επιβατικής κίνησης στα 14 περιφερειακά αεροδρόμια (εκ των οποίων τα 11 νησιωτικά), όπου φέτος αναμένονται 38,7 εκατομμύρια επιβάτες (αύξηση 4,3% σε σχέση με πέρυσι). Το 75% της κίνησης αυτής εντοπίζεται στα νησιά. Όπως είπε, η εταιρεία διατηρεί ετήσιο επενδυτικό πρόγραμμα 50 εκατομμυρίων ευρώ για την αναβάθμιση των υποδομών, ενώ σχεδιάζει στοχευμένες επεκτάσεις σε προορισμούς με έντονη πίεση κατά τους μήνες αιχμής, όπως η Κέρκυρα.

Μικρά Νησιά και Διοικητικές Αδυναμίες

Ο Δήμαρχος Νισύρου, Χριστοφής Κορωναίος, περιέγραψε τις σύνθετες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα γεωγραφικά απομονωμένα νησιά. Εστιάζοντας στις υποδομές, ανέφερε ότι η μελέτη για το λιμάνι της Νισύρου—προϋπολογισμού 22 εκατομμυρίων ευρώ—ξεκίνησε το 2018 και ολοκληρώνεται φέτος προκειμένου να δημοπρατηθεί. Ο κ. Κορωναίος υπογράμμισε ότι οι μικροί δήμοι στερούνται τεχνικών υπηρεσιών και μηχανικών, γεγονός που καθυστερεί δραματικά ακόμα και την ανακαίνιση κρίσιμων υποδομών, όπως το τοπικό ελικοδρόμιο.

Ο Δήμαρχος Ζακύνθου και Πρόεδρος της ΠΕΔ Ιονίων Νήσων, Γιώργος Στασινόπουλος, εστίασε στην παντελή έλλειψη απευθείας διασύνδεσης μεταξύ των νησιών του Ιονίου από τον Βορρά προς τον Νότο. Όπως εξήγησε, η απουσία αποτελεσματικών ενδοπεριφερειακών γραμμών αναγκάζει τους κατοίκους να μετακινούνται οδικώς μέσω της ηπειρωτικής Ελλάδας. «Για να μεταβεί κάποιος από τη Ζάκυνθο στην Κέρκυρα για μια ωριαία συνεδρίαση, απαιτείται ένα κυκλικό ταξίδι διάρκειας 18 ωρών», σημείωσε, ζητώντας αναθεώρηση του μοντέλου των επιδοτούμενων γραμμών.

Οι ακτοπλοϊα

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ), Διονύσης Θεοδωράτος, αποτύπωσε το μέγεθος του κλάδου, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα συγκεντρώνει το 18% της ευρωπαϊκής ακτοπλοϊκής κίνησης. Αναφερόμενος στο ζήτημα των ναύλων και του ανταγωνισμού, εξήγησε ότι η πρόσφατη αύξηση κατά 12% συνδέεται άμεσα με την άνοδο του κόστους των καυσίμων.

Ο κ. Θεοδωράτος απέδωσε την έλλειψη πυκνού ανταγωνισμού στην οξεία εποχικότητα της ελληνικής αγοράς. Σύμφωνα με τα στοιχεία του, κατά τους χειμερινούς μήνες η μέση πληρότητα στα πλοία που εξυπηρετούν νησιά όπως η Νίσυρος, η Σύμη, η Πάτμος και η Λέρος δεν ξεπερνά το 30-32%. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι, σε αντίθεση με τις εποχικές τουριστικές επιχειρήσεις, τα ακτοπλοϊκά πλοία επιβαρύνονται με το πλήρες οργανικό κόστος των πληρωμάτων καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, βάσει της κείμενης νομοθεσίας, ανεξάρτητα από τον αριθμό των μεταφερόμενων επιβατών.