Μαρία Καρίκη: Πώς αναγνωρίζεις έναν “συμπλεγματικό” άνθρωπο;

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, MSc

Οι “συμπλεγματικοί” άνθρωποι κυκλοφορούν ανάμεσά μας και είναι εκείνοι που λόγω των ανασφαλειών τους συμπεριφέρονται μέσα στις προσωπικές τους σχέσεις με έναν επαναλαμβανόμενο δυσλειτουργικό τρόπο. Να διευκρινίσουμε ότι όλοι έχουμε τις ανασφάλειές μας. Ο τρόπος, όμως, που τις διαχειριζόμαστε κάνει τη διαφορά! Κάποιος τις αναγνωρίζει και “δουλεύει” με αυτές για να γίνει καλύτερος, ενώ κάποιος άλλος μπορεί να θέλει να αισθανθεί πιο ασφαλής και “ανώτερος” κάνοντας τους άλλους να νιώσουν “μικρότεροι”!

Να θυμόμαστε ότι ένας βαθιά ανασφαλής άνθρωπος δεν “φαίνεται” πάντα ανασφαλής. Κάνει ό,τι μπορεί για να συγκαλύψει τις ανασφάλειές του. Μπορεί εξωτερικά να φαίνεται υπερβολικά σίγουρος για τον εαυτό του, κυριαρχικός, ακόμα και υπερόπτης. Ωστόσο, η πραγματική αυτοπεποίθηση και η ανάγκη για επίδειξη “ανωτερότητας” δεν είναι καθόλου το ίδιο πράγμα! Ένας άνθρωπος με σταθερή και αυθεντική αυτοεκτίμηση δεν νιώθει ποτέ την ανάγκη να “μικρύνει” κάποιον άλλο για να νιώσει αρκετός!

Πόσο εύκολο είναι, άραγε, να αναγνωρίσουμε τα “συμπλεγματικά” άτομα γύρω μας; Ίσως, τελικά, δεν δυσκολευτούμε και πολύ να τα εντοπίσουμε. Συνήθως, δυσανασχετούν με τις επιτυχίες των άλλων. Αντί να χαρούν, να θαυμάσουν ή να πουν μια καλή κουβέντα, τείνουν να υποβαθμίζουν το όποιο επίτευγμα: “σιγά το δύσκολο”, “είχε γνωριμίες”, “στάθηκε τυχερός”. Προτιμούν να εστιάζουν στα ελαττώματά τους. Είναι πιο εύκολο να επισημάνουν κάτι αρνητικό, παρά να δεχτούν να αναγνωρίσουν κάποιον που διακρίνεται ή ξεχωρίζει.

Πολλές φορές, σε μια συζήτηση θα ακούσεις τα “συμπλεγματικά” άτομα να μιλούν αρκετά για τον εαυτό τους και να μονοπωλούν το ενδιαφέρον και την προσοχή σε μια παρέα. Αυτοπροβάλλονται και υπερτονίζουν έντονα τις γνωριμίες, τα προσόντα, τα επιτεύγματα και τις επιτυχίες τους. Ακούς αρκετά συχνά τη λέξη “εγώ” για να “αποδείξουν” την αξία τους στους άλλους, χωρίς ωστόσο κανείς άλλος να το ρωτάει ή να το επιθυμεί. Έχουν τα άτομα αυτά ιδιαίτερη ανάγκη να είναι στο επίκεντρο συνεχώς και να έχουν τον “τελευταίο λόγο” σε μια διαφωνία ή αντιπαράθεση, σαν μια μάχη που πρέπει οπωσδήποτε να κερδηθεί! Σε αυτές τις περιπτώσεις φαίνεται πόσο ανταγωνιστικοί μπορούν να γίνουν, χωρίς, όμως, να υπάρχει λόγος για αυτό.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα των “συμπλεγματικών” ανθρώπων είναι ότι δυσκολεύονται να παραδεχτούν ότι οι ίδιοι έκαναν ποτέ κάποιο λάθος! Κάνουν τα πάντα για να δικαιολογήσουν τους εαυτούς τους ή για να μεταθέσουν σε κάποιον άλλο την ευθύνη. Δεν μπορούν καθόλου εύκολα και αβίαστα να ζητήσουν συγγνώμη. Αυτό συμβαίνει εξαιρετικά σπάνια. Είναι πιο εύκολο να βρουν έναν τρόπο να πείσουν τους άλλους ότι προηγείται η δική τους πράξη ή στάση και ότι εκείνοι έχουν προκαλέσει ό,τι έχει συμβεί! Δεν μπορούν να δεχτούν κριτική ή ακόμα και έναν αντίλογο! Ερμηνεύουν αυτή τη συμπεριφορά ως προσωπική επίθεση και αυτό τους δημιουργεί έντονο θυμό, άμυνα ή και σφοδρή αντεπίθεση!

Στις περισσότερες προσωπικές τους σχέσεις τα “συμπλεγματικά” άτομα παρουσιάζουν το εξής μοτίβο συμπεριφοράς: υποτιμούν τους άλλους γύρω τους για να αισθανθούν οι ίδιοι καλύτερα! Μέσα από ειρωνικά και απαξιωτικά σχόλια ή συνεχή αρνητική κριτική και επισήμανση λαθών στους άλλους προσπαθούν να αποκαθιστούν τη δική τους αίσθηση υπεροχής απέναντί τους. Ένα προσβλητικό σχόλιο παρουσιάζεται ως “πλάκα” και αν το άτομο αντιδράσει σε αυτό, τότε χαρακτηρίζεται ως “υπερβολικό” ή “εύθικτο” ή “μίζερο” ίσως. Τέτοιου είδους χειριστικές συμπεριφορές είναι συνήθεις από μέρους τους. Τους αρέσει να διορθώνουν συνεχώς τους άλλους και να χρησιμοποιούν την παθητική επιθετικότητα ως μέσο για να δηλώνουν την “ανωτερότητά” τους. Οι συγκαλυμμένες προσβολές, η συνεχής αναφορά στα μειονεκτήματα και τα λάθη των άλλων, η υποτίμηση και απαξίωσή τους με την κάθε ευκαιρία αυτό το σκοπό επιτελούν! Καταφέρνουν, έτσι, να αποποιούνται συνεχώς την ευθύνη για τη δική τους συμπεριφορά και τις δικές τους πράξεις και να δικαιολογούν σχεδόν τα πάντα στον εαυτό τους. Δυστυχώς, δεν υπάρχει δείγμα αυτοκριτικής, ενσυναίσθησης και παραδοχής. Κάνουν ό,τι μπορούν για να δικαιολογούν τα δικά τους λάθη και είναι αρκετά προκλητικοί σε μια σύγκρουση, προσπαθώντας, ακόμα κι αν φταίνε “να βγαίνουν από πάνω”, έστω κι αν χρειάζεται να “ισοπεδώσουν” λεκτικά, ψυχολογικά και συναισθηματικά τον συνομιλητή τους!

Αν, λοιπόν, συναναστρέφεσαι ή συσχετίζεσαι με κάποιον, ο οποίος συχνά σε “μειώνει”, σε απαξιώνει κάθε φορά που διαφωνείτε, θυμώνει όταν θέτεις όρια, μεγεθύνει το λάθος σου, ενώ για το δικό του δεν αναλαμβάνει την ευθύνη, τότε υπάρχει μεγάλη πιθανότητα αυτό το άτομο να είναι “συμπλεγματικό” και να προσπαθεί με την κάθε ευκαιρία να σου αποδείξει ότι “δεν είσαι τόσο καλός ή καλή όσο νομίζεις!”. Προσοχή σε αυτές τις συναναστροφές, γιατί πράγματι μπορούν με την επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά τους να μειώσουν την αίσθηση αυτοαξίας του άλλου ατόμου και να τον κάνουν να αμφισβητεί τον εαυτό του...!