Θαλάσσια πάρκα: Η Αθήνα απαντά στην Άγκυρα – «Παράνομες οι τουρκικές κινήσεις, δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα»

Rodiaki NewsRoom

Σκληρή απάντηση στη νέα διπλή πρόκληση της Άγκυρας με την ανακήρυξη θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο δίνει η Αθήνα, απορρίπτοντας κατηγορηματικά τον τουρκικό σχεδιασμό ως μονομερή και παράνομη ενέργεια που δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα σε βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Η τουρκική κίνηση αφορά δύο διαφορετικές θαλάσσιες περιοχές και έρχεται ως απάντηση στην ελληνική πρωτοβουλία για τη θεσμοθέτηση Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων. Το ένα τουρκικό πάρκο αποτυπώνεται στο Βόρειο Αιγαίο, σε περιοχή δυτικά της Ίμβρου και της Τενέδου και ανάμεσα στη Σαμοθράκη και τη Λήμνο, ενώ το δεύτερο βρίσκεται στην Ανατολική Μεσόγειο και εκτείνεται από την περιοχή βορειοανατολικά της Ρόδου προς τον Κόλπο της Αττάλειας.

Δείτε τους χάρτες με τα θαλάσσια πάρκα:

Χάρτης με τα όρια του τουρκικού θαλάσσιου πάρκου στην Ανατολική Μεσόγειο

Η Αθήνα, όπως έγραφε από χθες το protothema.gr και ο Νίκος Μελέτης, αντιμετωπίζει την κίνηση αυτή όχι ως μια απλή περιβαλλοντική πρωτοβουλία της Τουρκίας, αλλά ως νέα προσπάθεια να αποτυπωθούν μέσω χαρτών οι πάγιες τουρκικές διεκδικήσεις στον θαλάσσιο χώρο. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον σχεδιασμό της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς ο τουρκικός χάρτης ακολουθεί την πάγια θέση της Τουρκίας για το Καστελλόριζο, επιχειρώντας να περιορίσει την επήρεια του νησιωτικού συμπλέγματος στις θαλάσσιες ζώνες.

Η ελληνική κυβέρνηση έχει διαμηνύσει ότι ο σχεδιασμός της χώρας δεν εξαρτάται από την έγκριση της Τουρκίας. Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει χαρακτηρίσει τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα άσκηση κυριαρχίας στις περιοχές όπου θεσμοθετούνται, εντάσσοντάς τα μαζί με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό στις κινήσεις με τις οποίες η Αθήνα επιχειρεί να ασκεί στην πράξη τα δικαιώματά της.

«Απαράδεκτη, μονομερής και παράνομη ενέργεια»

Η αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών είναι κατηγορηματική, με την ελληνική πλευρά να ξεκαθαρίζει ότι οι τουρκικές ανακοινώσεις δεν παράγουν οποιοδήποτε νομικό αποτέλεσμα για την Ελλάδα.

Όπως επισημαίνει το ΥΠΕΞ, η Τουρκία προχώρησε στον καθορισμό δύο θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών που εκτείνονται και σε διεθνή ύδατα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, μετά την ελληνική πρωτοβουλία για τη δημιουργία Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και το Αιγαίο, σε περιοχές ελληνικής κυριαρχίας.

«Η εξαγγελία “θαλάσσιων πάρκων” σε μη οριοθετημένες περιοχές εκτός τουρκικών χωρικών υδάτων συνιστά απαράδεκτη, μονομερή και παράνομη ενέργεια που δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα έναντι των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων», τονίζει το υπουργείο Εξωτερικών.

Η Αθήνα επισημαίνει ακόμη ότι η τουρκική ενέργεια καταδεικνύει «πλήρη έλλειψη σεβασμού στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας», διαμηνύοντας ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να προστατεύει τόσο τα δικαιώματά της όσο και τη βιωσιμότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Παράλληλα, στέλνει προειδοποίηση προς την Άγκυρα για τις επιπτώσεις τέτοιων κινήσεων στις διμερείς σχέσεις, σημειώνοντας ότι «αντανακλαστικές ενέργειες κενές περιεχομένου θέτουν σε διακύβευση τις σχέσεις καλής γειτονίας μεταξύ των δύο χωρών».

Τι επιδιώκει η Άγκυρα με τους δύο χάρτες

Η τουρκική πρωτοβουλία δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά. Η Άγκυρα είχε προαναγγείλει ότι θα απαντούσε στην ελληνική απόφαση για τα θαλάσσια πάρκα με τη θέσπιση δικών της προστατευόμενων περιοχών, επιχειρώντας να μεταφέρει και σε αυτό το πεδίο την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες ζώνες.

Ο τουρκικός σχεδιασμός εντάσσεται στον ευρύτερο χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού που έχει παρουσιάσει η Άγκυρα και ο οποίος αποτυπώνει σε μεγάλο βαθμό τις θέσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας». Η Τουρκία επιχειρεί έτσι να προσθέσει σταδιακά στους χάρτες που δημοσιοποιεί μια σειρά από δραστηριότητες και χρήσεις του θαλάσσιου χώρου, ώστε να στηρίζει πολιτικά τις μαξιμαλιστικές αξιώσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Στο Βόρειο Αιγαίο, η επιλογή της περιοχής ανάμεσα στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς το τουρκικό πάρκο εκτείνεται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων. Στην Ανατολική Μεσόγειο, αντίστοιχα, η χάραξη συνδέεται με την τουρκική θέση που αρνείται πλήρη επήρεια στο Καστελλόριζο, επαναφέροντας έτσι μέσω μιας φαινομενικά περιβαλλοντικής πρωτοβουλίας μία από τις βασικές ελληνοτουρκικές διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες.

Στην Αθήνα επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η δημοσίευση ενός τουρκικού χάρτη ή η μονομερής ανακήρυξη μιας προστατευόμενης περιοχής δεν μπορεί από μόνη της να παράξει δικαιώματα ή να επηρεάσει ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Η πάγια ελληνική θέση είναι ότι μονομερείς οριοθετήσεις σε μη οριοθετημένες θαλάσσιες ζώνες δεν έχουν νομική ισχύ έναντι τρίτων κρατών και δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα.

Αποκόπτουν το Καστελλόριζο, «σφήνα» σε Σαμοθράκη και Λήμνο

Τα προεδρικά διατάγματα, τα οποία φέρουν την υπογραφή του Ταγίπ Ερντογάν και δημοσιεύθηκαν ήδη στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, θεσπίζουν δύο θαλάσσια πάρκα: ένα στο Βόρειο Αιγαίο που εκτείνεται μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, και το άλλο καλύπτει μια πολύ μεγάλη περιοχή στην Ανατολική Μεσόγειο, αποκόπτοντας πλήρως το Καστελλόριζο από τη Ρόδο.

Με τα δύο αυτά Θαλάσσια Πάρκα, τα οποία υποτίθεται ότι θεσπίζονται για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει επί του πεδίου τις διεκδικήσεις της έναντι της Ελλάδας και να κατοχυρώσει τη διεκδίκηση της Γαλάζιας Πατρίδας.

Τα θαλάσσια αυτά πάρκα επικαλύπτουν πλήρως τον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, όπως είχε παρουσιαστεί το 2025, και ενώ επίκειται η επίσημη κατάθεσή του στην αρμόδια διεύθυνση της Ε.Ε. Με δεδομένο ότι η Ελλάδα έχει ήδη θεσπίσει δύο Θαλάσσια Πάρκα, τα οποία όμως εκτείνονται εντός των χωρικών υδάτων των νησιών και νησίδων τα οποία καλύπτουν, η Τουρκία και με την κίνηση αυτή υιοθετεί τη θέση ότι τα νησιά δεν έχουν άλλα δικαιώματα πέραν των χωρικών υδάτων των 6 ν.μ. και εμμένει στη χάραξη μέσης γραμμής μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών.

Με το Θαλάσσιο Πάρκο στο Βόρειο Αιγαίο η Τουρκία, ακολουθώντας τη γνωστή θέση της για το όριο της μέσης γραμμής μεταξύ των δύο ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών και αγνοώντας την ύπαρξη των ελληνικών νησιών, βάζει σφήνα το Θαλάσσιο Πάρκο μεταξύ της Σαμοθράκης και της Λήμνου σε περιοχή διεθνών υδάτων, τα οποία ανήκουν στην ελληνική μη οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα και εισέρχονται εντός του δυνητικού ορίου των χωρικών υδάτων των 12 ν.μ. των ελληνικών νησιών. Και το θαλάσσιο πάρκο ακολουθεί την πάγια διεκδίκηση της Τουρκίας επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, όπως είχε διατυπωθεί ήδη από τη δεκαετία του ’70 με τη χορήγηση αδειών για έρευνες στην ΤΡΑΟ.

Το άλλο Θαλάσσιο Πάρκο που κήρυξε η Τουρκία απομονώνει και περιορίζει το Καστελλόριζο σε ζώνη των υπαρχόντων χωρικών υδάτων των 6 ν.μ. και καταλαμβάνει ολόκληρη την περιοχή ανατολικά της Ρόδου μέχρι και το Καστελλόριζο, την οποία μετατρέπει σε Θαλάσσιο Πάρκο. Αυτή η περιοχή, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, αποτελεί τμήμα της μη οριοθετημένης ελληνικής υφαλοκρηπίδας και η κίνηση της Τουρκίας εκτιμάται ότι αποτελεί μία ακόμη προσπάθεια, μέσω μιας άσχετης διαδικασίας όπως είναι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, να επιβάλει τετελεσμένα. Είναι σαφές και από τους δύο τουρκικούς χάρτες που συνοδεύουν τα προεδρικά Διατάγματα ότι η Τουρκία αποτυπώνει αυθαίρετα τις διεκδικήσεις της Γαλάζιας Πατρίδας. Επίσης, στον χάρτη που παρουσίασε η Τουρκία είναι χαρακτηριστικό ότι επιμένει να εμφανίζει το Καστελλόριζο και τα άλλα νησιά χωρίς συνοριακή γραμμή ούτε καν αυτή των 6 ν.μ., στο πλαίσιο, προφανώς, της αντίληψης ότι δεν υπάρχουν θαλάσσια σύνορα στο Αιγαίο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Σύμφωνα με τουρκικά ΜΜΕ, η κίνηση αυτή αποφασίστηκε ως απάντηση στις κινήσεις της Ελλάδας που έχει καταθέσει από το 2025 τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, ο οποίος περιλαμβάνει και τη μη οριοθετημένη ΑΟΖ με εξωτερικά όρια, όπου δεν υπάρχει συμφωνία, τα όρια που θέτει ο νόμος 4001/2011, αλλά και στη θεσμοθέτηση των δύο Θαλάσσιων Πάρκων του Ιονίου και Νοτίων Κυκλάδων.

Πηγή: protothema.gr