Αγαπητός Ξάνθης: Κάποια σχόλια για την ταινία «Οδυσσέας» του Κρίστοφερ Νόλαν

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Αγαπητός Ξάνθης,
Αρχιτέκτονας

Είναι κάποιες κινηματογραφικές ταινίες που εκπέμπουν μια γεύση ποιότητας και κοινωνικής αισθητικής.

Γράφει ο Ουμπέρτο Εκο: «Τεχνική, συσκευή, πρακτική, παραγωγικός μηχανισμός, πολιτιστική βιομηχανία, μέσο αναπαραγωγικότητας, μορφή λαϊκής ψυχαγωγίας: υπάρχουν πολλές συνάφειες που καθορίζουν την περίπλοκη θέση του κινηματογράφου και τη σημαντική κοινωνική λειτουργία στον 20ο αιώνα, όμως , στην πορεία εκείνου του αιώνα , έγινε επίσης η γλώσσα και η τέχνη».

Σήμερα η αίθουσα ενός κινηματογράφου έχει μεταφερθεί στο p/c, χωρίς τη χαρά της επαφής, της εξωστρέφειας, του κοινού σχόλιου. Όλα έγιναν μια ατομική οθόνη.

Ακολουθώντας την δική μου συνήθεια παρακολούθησα το κινηματογραφικό έργο του Κρίστοφερ Νόλαν «Οδύσσεια» όπου οι εντυπώσεις είναι ισχυρές και μπορούν να περιγράφουν σ’ ένα κομμάτι χαρτί.

Η «Οδύσσεια» ακολουθεί τον Οδυσσέα, τον θρυλικό Έλληνα βασιλιά της Ιθάκης, στο επικίνδυνο ταξίδι του προς την πατρίδα του μετά από τον Τρωικό Πόλεμο, όπου συναντά τον Κύκλωπα Πολύφημο, τις Σειρήνες και την μάγισσα θεά Κίρκη, και την «επανένωσή του με τη γυναίκα του, Πηνελόπη. Αυτή η «επιστροφή» των 10 χρόνων ανοίγει το μυστικό του έργου όπου αποτυπώνεται η γεωπολιτική της εποχής αλλά και η κοινωνική σύνθεση χωρίς το βασιλιά του παλατιού στην Ιθάκη.

Η πτώση της Τροίας μπορεί να ερμηνευτεί ως «η ήττα της Δύσης» από τον μακρινό λαό της θάλασσας τότε, από την ίδια την σημερινή δομή λόγω παρακμής της τωρινής φιλελεύθερης δημοκρατίας (βλ, σχετ. Todd. E., Η ΗΤΤΑ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ, (2024). Αθήνα: πεδίο).

Αυτό είναι και το πολιτικό μυστικό της ταινίας αποσπώντας από το ομηρικό έπος το νόημα της κυριαρχίας και των ανθρώπινων αδυναμιών.

Περιγράφεται έξυπνα το σύνολο των αξίων του πρωταγωνιστή Οδυσσέα, Ματ Ντέιμον όπου αυτό κρίνεται μέσα από τη συνείδησή του που με το πρόσχημα της ειρήνης, γίνεται μια μορφή εισβολή στην Τροία, όπου η πανστρατιά των Ελλήνων κατέκτησαν την ευρύτερη περιοχή.

Αυτή η κατάκτηση επειδή έγινε με ασύμβατο τρόπο από τους νόμους του Δία (σημερινό διεθνές δίκαιο), η βάσανος για το πρόσωπο του Οδυσσέα είναι εξαντλητική και γεμάτη εκπλήξεις. Αυτή η περιπέτεια είναι γεμάτη αγωνία, αίμα, και μεταμφιέσεις χαρακτήρων για να αποδειχτεί ότι ο κόσμος πάρα το χρόνο από τον Όμηρο μέχρι και τα σήμερα σε λίγα πράγματα έχει αλλάξει.

Συμφέροντα, εξουσία, ισχύς, εισβολή, πόλεμος, ειρήνη, χρήμα είναι αυτά που κατευθύνον τη τύχη, τη ύβρη του ατόμου.

Ο σκηνοθέτης δεν περιγράφει πιστά το μύθο του πολέμου για τα ωραία μάτια της Ελένης αλλά αγγίζει τη μυθοπλασία με τη συγκρισιμότητα προς τον 21ο αιώνα. Αυτή μάλιστα είναι και η μαγεία όλων των μεγάλων έργων να μπορούν να ερμηνεύονται εναλλακτικά ανάλογα την εποχή και τα προβλήματα της.

Η εξιστόρηση της πλοκής του έργου μετεωρίζεται μεταξύ αφήγησης με έντονα παραστατικά στοιχεία πρόσωπων και πράξεων ( το ουρλιαχτό του κύκλωπα Πολυφήμου) αλλά και με την κινηματογραφική «γλώσσα» , όπως και προαναφέραμε.

Αυτή η «γλώσσα» γίνεται ευπαρουσίαστη, πολλές φορές στοχαστική, άλλοτε φοβική και άλλοτε δικαιωματική.

Ο «νόμος του Δία» επαναλαμβάνεται συνεχώς για τα δείξει την οφειλόμενη υπακοή στη δύναμη του «θεϊκού» και σε ακολουθία στην όποια εκτροπή του θα υπάρξει η τιμωρία, πράγμα που υπέστη ο πρωταγωνιστής μιλώντας με τη συνείδηση του αλλά και με τους συντρόφους του.

Ο πολυμήχανος Οδυσσέας κρίνεται συνεχώς και από τις δύο πλευρές του. Από τη μια είναι ο ταξιδευτής που τα βάζει με όλες τις δυσκολίες, με Κύκλωπες και Λαιστρυγώνες ήτοι με τους φόβους, τα εμπόδια που δημιουργεί συχνά ο ίδιος ο άνθρωπος και από την άλλη η αγωνιώδης προσδοκία της επιστροφής στο χώρο της Ιθάκης που εξελίσσεται με τις έντονες αντιθέσεις του και με φόντο την αγάπη στην καρτερική σύζυγο.

Αυτή η γέφυρα της ατομικής περιπέτειας αλλά και των κακόβουλων διενέξεων του παλατιού είναι το «κουβάρι» της δυστοπίας που χαράσσεται σε όλη τη ταινία για να λυθεί τελικά με την αναχώρηση του ζευγαριού, Οδυσσέα και Πηνελόπης στο τελικό ταξίδι της ανακούφισης.

Η βασιλεία συνεχίζεται με τον διάδοχο του θρόνου … Τηλέμαχο και την εξαφάνιση των εκατοντάδων μνηστήρων…

Υ.Γ. από πρόσφατες ειδήσεις, έχουν πολλαπλασιαστεί τα άτομα που θέλουν να μάθουν ελληνικά μετά και την παρακολούθηση της ταινίας στην Μεγάλη Βρετανία, ως επίσης και τα βιβλία σχετικά με την «ΟΔΥΣΣΕΙΑ»!