Ιωάννης Κανάκης: Η διαδρομή από τη Ρόδο στη Γερμανία: Μια πορεία ευθύνης, πίστης και χειρουργικής εξέλιξης

Rodiaki NewsRoom

Συνέντευξη στη
Στέλλα Παπασάββα

Από τα πρώτα ιατρικά βήματα στον Έμπωνα της Ρόδου μέχρι τη διεύθυνση της Ρομποτικής Χειρουργικής σε ένα από τα μεγαλύτερα νοσοκομειακά κέντρα της Γερμανίας και τη θεσμική εκπροσώπηση χιλιάδων Ελλήνων γιατρών, η διαδρομή του Ιωάννη Κανάκη χτίστηκε βήμα-βήμα, με συνέπεια και αφοσίωση. Ο διακεκριμένος Ρόδιος επιστήμονας μιλά στη «Ροδιακή» σε μια εξομολόγηση που ξεπερνά τα όρια μιας απλής ιατρικής συζήτησης. Με λόγο μεστό, εξηγεί πώς η τεχνολογία παραμένει απλώς ένα εργαλείο, αποκαλύπτει την εσωτερική πυξίδα που τον καθοδηγεί να βλέπει κάθε ασθενή σαν δικό του άνθρωπο και εξομολογείται γιατί, ακόμη και στις σύντομες επισκέψεις του, η παραθαλάσσια διαδρομή του νησιού του θυμίζει πάντα πόσο βαθιά δεμένος παραμένει με την πατρίδα του.

Κύριε Κανακή, πείτε μας λίγα λόγια για τη μέχρι σήμερα επαγγελματική σας πορεία.

Η πορεία μου στην ιατρική και ιδιαίτερα στη χειρουργική χτίστηκε με πολλή δουλειά, αφοσίωση και επιμονή. Βρίσκομαι πλέον σχεδόν έντεκα χρόνια στη Γερμανία και η διαδρομή αυτή δεν ήταν εύκολη ούτε αυτονόητη. Πέρασα από όλες τις βαθμίδες ενός ιατρού. Ξεκίνησα ως νέος γιατρός χωρίς να γνωρίζω ούτε λέξη γερμανικά, στη συνέχεια εργάστηκα ως ειδικευόμενος, αργότερα ως επιμελητής και σήμερα έχω την τιμή να είμαι διευθύνων της Ρομποτικής Χειρουργικής σε ένα από τα μεγαλύτερα νοσοκομεία του ομίλου Knappschaft Kliniken στη Βόρεια Ρηνανία Βεστφαλία. Για μένα αυτή η πορεία έχει αξία ακριβώς επειδή χτίστηκε βήμα βήμα.

Πώς πήρατε την απόφαση να φύγετε στο εξωτερικό;

Στη Γερμανία έφυγα μετά τη στρατιωτική μου θητεία στο Καστελλόριζο και αφού ολοκλήρωσα το αγροτικό μου στο Κέντρο Υγείας Έμπωνα. Εκείνη η περίοδος με διαμόρφωσε βαθιά. Στον Έμπωνα είχα την τύχη να βρεθώ δίπλα στον αείμνηστο Θεοφάνη Μούκα, τον «Φάνη» μας, έναν άνθρωπο που μου μετέδωσε ήθος, ανθρωπιά και πραγματικό έρωτα για αυτό το επάγγελμα. Θεωρώ χρέος μου να γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στο όνομά του, γιατί υπήρξε καθοριστικός στα πρώτα μου βήματα.

Παράλληλα, στην απόφασή μου να φύγω στο εξωτερικό συνέβαλε σημαντικά και ο καθηγητής κ. Χαραλαμπόπουλος από το Αττικό Νοσοκομείο, πατέρας ενός πολύ καλού μου φίλου. Σε μια συζήτησή μας, με απόλυτο σεβασμό στο πρόσωπό του και στην εμπειρία του από μεγάλα κέντρα του Ηνωμένου Βασιλείου, τον είχα ρωτήσει πώς θα μπορούσα να εξελιχθώ ουσιαστικά ως χειρουργός. Εκείνος με προέτρεψε να ανοίξω τα φτερά μου και να δοκιμαστώ σε ένα πιο εξελιγμένο σύστημα υγείας.

Εξίσου σημαντική ήταν και η στήριξη της οικογένειάς μου, η οποία στάθηκε δίπλα μου σε κάθε βήμα, στην αρχή και οικονομικά και σε όλη τη διαδρομή ψυχικά και ανθρώπινα. Μια τέτοια πορεία δεν χτίζεται ποτέ μόνος σου.

Τι ήταν αυτό που σας τράβηξε στη χειρουργική;

Η χειρουργική με κέρδισε γιατί συνδυάζει γνώση, ακρίβεια, ψυχραιμία, ευθύνη και άμεση προσφορά προς τον άνθρωπο. Είναι ένας χώρος απαιτητικός, που σε δοκιμάζει καθημερινά, αλλά ταυτόχρονα σου δίνει τη δυνατότητα να βοηθήσεις ουσιαστικά έναν άνθρωπο σε μία από τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής του.

Παράλληλα με την κλινική σας πορεία, συνεχίσατε και την ακαδημαϊκή σας εξέλιξη.

Πάντα πίστευα ότι η εκπαίδευση δεν τελειώνει ποτέ. Για αυτό απέκτησα δύο μεταπτυχιακούς τίτλους, έναν με αντικείμενο τον καρκίνο του παγκρέατος και έναν στη διοίκηση μονάδων υγείας. Πιστεύω ότι ο σύγχρονος γιατρός πρέπει να εξελίσσεται όχι μόνο τεχνικά, αλλά και επιστημονικά και οργανωτικά.

Ποιο είναι το βασικό χειρουργικό σας φάσμα;

Το βασικό μου αντικείμενο είναι η Γενική και Σπλαχνική Χειρουργική, με ιδιαίτερη έμφαση στην ελάχιστα επεμβατική και τη ρομποτική χειρουργική. Το φάσμα μου περιλαμβάνει από τη χειρουργική κηλών και κοιλιακού τοιχώματος έως πιο απαιτητικά σπλαχνικά και ογκολογικά περιστατικά του παχέος εντέρου, του ορθού και του στομάχου. Για μένα έχει μεγάλη σημασία η επιλογή της κατάλληλης τεχνικής για κάθε ασθενή ξεχωριστά, πάντα με γνώμονα την ασφάλεια και το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Σήμερα υπηρετείτε σε ένα ιδιαίτερα σύγχρονο πεδίο, τη ρομποτική χειρουργική. Τι σημαίνει αυτό για εσάς;

Για μένα η ρομποτική χειρουργική δεν είναι απλώς μια τεχνολογική εξέλιξη που εντυπωσιάζει. Είναι ένα σημαντικό εργαλείο που, όταν χρησιμοποιείται σωστά, με γνώση και υπευθυνότητα, μπορεί να προσφέρει μεγάλη ακρίβεια και ουσιαστικά οφέλη για τον ασθενή.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε σύνθετα χειρουργικά και ογκολογικά περιστατικά, όπου η ανατομική προσπέλαση είναι πιο απαιτητική. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, η ρομποτική τεχνολογία μπορεί να ξεπεράσει ορισμένους τεχνικούς περιορισμούς της συμβατικής λαπαροσκόπησης, διατηρώντας παράλληλα τα πλεονεκτήματα της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής έναντι της ανοιχτής προσπέλασης.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ρομποτική πλατφόρμα μπορεί να προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα στον χειρουργό και κατά συνέπεια στον ίδιο τον ασθενή. Πρέπει όμως να τονιστεί ότι η ρομποτική χειρουργική δεν ενδείκνυται για όλα τα χειρουργεία και ότι το ρομπότ δεν λειτουργεί αυτόνομα ούτε υποκαθιστά τον χειρουργό. Είναι ο χειρουργός εκείνος που το καθοδηγεί σε κάθε βήμα, με τη δική του γνώση, εμπειρία και κρίση. Η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι πάντα ο άνθρωπος που τη χειρίζεται.

Υπάρχει κάποιο περιστατικό που σας έχει σημαδέψει ιδιαίτερα;

Θυμάμαι μια κυρία που χρειάστηκε να χειρουργήσω σε εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση, με σηψαιμία λόγω διάτρησης του εντέρου. Ακολούθησε μια πολύ δύσκολη πορεία, με περίπου ενενήντα ημέρες στην εντατική, ενώ δύο φορές η κατάστασή της έφτασε σε οριακό σημείο. Τελικά τα κατάφερε. Το «ευχαριστώ» της, όταν συνήλθε, με δακρυσμένα μάτια, ήταν μία από τις πιο δυνατές στιγμές που μπορεί να ζήσει κανείς ως γιατρός.

Θυμάμαι επίσης με ιδιαίτερη συγκίνηση την κόρη της, η οποία στάθηκε όλο αυτό το διάστημα δίπλα της με αγωνία, αγάπη και αξιοθαύμαστη δύναμη. Τέτοιες στιγμές σε γεμίζουν ταπεινότητα και σου θυμίζουν ότι στο κέντρο της ιατρικής βρίσκεται πάντα ο άνθρωπος.

Έχετε και θεσμική παρουσία στην ελληνική ιατρική κοινότητα της Γερμανίας.

Τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχω την τιμή να είμαι Αντιπρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Ιατρών Βόρειας Ρηνανίας Βεστφαλίας, ενός συλλόγου που ιδρύθηκε το 2014, απευθύνεται σε μια κοινότητα περισσότερων από 3.000 Ελλήνων ιατρών στο κρατίδιο και αναπτύσσει δράσεις και συνεργασίες τόσο στη Γερμανία όσο και στην Ελλάδα. Το νιώθω ως μια μορφή προσφοράς που ξεπερνά το ατομικό επίπεδο και αγγίζει μια ευρύτερη συλλογική ευθύνη.

Υπάρχουν στοιχεία που σας στηρίζουν εσωτερικά πριν από ένα δύσκολο χειρουργείο;

Η πίστη είναι για μένα ένας σημαντικός εσωτερικός παράγοντας πριν από ένα χειρουργείο. Σε ένα επάγγελμα με τόσο μεγάλη ευθύνη, η πίστη βοηθά τον άνθρωπο να παραμένει ταπεινός, συγκεντρωμένος και συνειδητοποιημένος απέναντι σε αυτό που καλείται να υπηρετήσει.

Ταυτόχρονα, έχω πάντα μέσα μου τη σκέψη ότι κάθε ασθενής πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν να ήταν η μητέρα μου, ο πατέρας μου ή τα αδέλφια μου. Αυτή είναι για μένα η πιο ουσιαστική πυξίδα, τόσο στην ιατρική όσο και στη ζωή.

Η σχέση σας με τη Ρόδο παραμένει πολύ έντονη.

Ναι, και αυτό δεν άλλαξε ποτέ. Η Ρόδος δεν είναι απλώς ο τόπος καταγωγής μου. Είναι κομμάτι της ταυτότητάς μου, των αναμνήσεών μου και των αξιών μου.

Ακόμη και όταν βρίσκομαι στη Ρόδο, στις πιο απλές καθημερινές διαδρομές, από το σπίτι προς το κέντρο και πάλι πίσω, επιλέγω συχνά τον δρόμο από τη θάλασσα. Είναι κάτι μικρό ίσως, αλλά για μένα έχει μεγάλη σημασία. Μου θυμίζει κάθε φορά πόσο βαθιά δεμένος παραμένω με τον τόπο μου.

Σκέφτεστε ότι κάποια στιγμή αυτή η πορεία θα μπορούσε να συνδεθεί πιο ενεργά με τον τόπο σας;

Πιστεύω ότι όταν κάποιος κουβαλά τόσο έντονα τον τόπο του μέσα του, είναι φυσικό να σκέφτεται πώς θα μπορούσε κάποτε να προσφέρει σε αυτόν. Εκείνο που μπορώ να πω με ειλικρίνεια είναι ότι η Ρόδος έχει πάντα μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά και στη σκέψη μου. Ίσως κάποιος να με χαρακτήριζε και λίγο τοπικιστή και μάλλον δεν θα είχε άδικο.

Αν στο μέλλον υπάρξουν οι κατάλληλες συνθήκες για εμένα και την οικογένειά μου, θα ήταν μεγάλη χαρά και τιμή να μπορέσω να εργαστώ και να προσφέρω με τον δικό μου τρόπο στον τόπο μου, με σεβασμό προς όλους, με πνεύμα συνεργασίας με τους εξαιρετικούς συναδέλφους που ήδη δραστηριοποιούνται στο νησί και με μοναδικό γνώμονα το καλό των ασθενών και της τοπικής κοινωνίας.

Πιστεύω επίσης ότι η ποιότητα ζωής στην Ελλάδα και ειδικά στη Ρόδο έχει μια μοναδικότητα που δύσκολα συναντά κανείς σε πολλά μέρη του εξωτερικού.

Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους νέους ανθρώπους της Ρόδου;

Να πιστεύουν στον εαυτό τους, να μη φοβούνται τη δουλειά και να έχουν υπομονή. Καμία σοβαρή πορεία δεν χτίζεται από τη μία μέρα στην άλλη. Χτίζεται με συνέπεια, επιμονή και αντοχή.

Παράλληλα, να αξιοποιούν σωστά τα μέσα και τις δυνατότητες που τους προσφέρει σήμερα η τεχνολογία, ώστε να μαθαίνουν, να εξελίσσονται και να ανοίγουν νέους ορίζοντες. Είναι σημαντικό όμως η τεχνολογία να παραμένει εργαλείο στα χέρια τους και να μη φτάσει να καθορίζει ή να περιορίζει τη δική τους σκέψη και ζωή.

Και κάτι ακόμη πολύ σημαντικό. Να προχωρούν μπροστά χωρίς να ξεχνούν ποτέ τις ρίζες τους. Αυτό δεν είναι βάρος. Είναι δύναμη.

Τελικά, τι είναι αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία για εσάς;

Να μπορώ να ασκώ την ιατρική με καθαρή συνείδηση, με σεβασμό προς τον άνθρωπο και με αίσθηση ευθύνης απέναντι σε αυτό που υπηρετώ. Όλα τα υπόλοιπα έρχονται μετά.