Το όραμα για το νησί της Ρόδου αποτυπώνεται στον «Στρατηγικό Σχεδιασμό»

Rodiaki NewsRoom

Έρχεται για έγκριση στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Τον «Οδικό Χάρτη» για την επιβίωση και την ανάπτυξη του νησιού της Ρόδου την τρέχουσα προγραμματική περίοδο αποτελεί το σχέδιο της Α’ Φάσης «Στρατηγικός Σχεδιασμός» του Επιχειρησιακού Προγράμματος του δήμου, που έρχεται για έγκριση στη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου την ερχόμενη Παρασκευή 31 Ιουλίου.

Ο «Στρατηγικός Σχεδιασμός» του δήμου Ρόδου, που καταρτίστηκε από τη Διεύθυνση Προγραμματισμού και Οργάνωσης, με τη συμβολή εξωτερικού συνεργάτη, έχει ως σκοπό «τη διαμόρφωση ενός συνεκτικού πλαισίου πολιτικών και προτεραιοτήτων που θα καθοδηγήσει την αναπτυξιακή και διοικητική πορεία του δήμου κατά την τρέχουσα προγραμματική περίοδο».

Ο Στρατηγικός Σχεδιασμός αποτελεί το βασικό εργαλείο για την εξειδίκευση του οράματος της δημοτικής αρχής σε συγκεκριμένους Στρατηγικούς Άξονες, Μέτρα και Στόχους, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, τις ιδιαιτερότητες της νησιωτικότητας, τις εθνικές και ευρωπαϊκές αναπτυξιακές κατευθύνσεις, καθώς και τις δυνατότητες και προοπτικές του δήμου.

Όπως αναφέρεται στη σχετική εισήγηση:

«Η στρατηγική του δήμου εστιάζει στη διαμόρφωση ενός ανθρώπινου, ψηφιακού και ανθεκτικού δήμου, με έμφαση στην προστασία του περιβάλλοντος, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, στον βιώσιμο τουρισμό, στην ενδυνάμωση της τοπικής οικονομίας, στον πολιτισμό, στην αναβάθμιση των υποδομών και στον εκσυγχρονισμό της διοικητικής λειτουργίας.

Παράλληλα, ο Στρατηγικός Σχεδιασμός αποσκοπεί στην ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας του δήμου, μέσω της αναδιοργάνωσης των υπηρεσιών, της αξιοποίησης των ψηφιακών τεχνολογιών, της ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού, της αποτελεσματικής διαχείρισης των οικονομικών πόρων και της αξιοποίησης χρηματοδοτικών εργαλείων, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική υλοποίηση των αναπτυξιακών πολιτικών και η ποιοτική εξυπηρέτηση των πολιτών».

Όταν εγκριθεί από το δημοτικό συμβούλιο, αναμένεται να τεθεί σε διαβούλευση για δύο εβδομάδες, ενώ οι πολίτες θα μπορούν να υποβάλουν προτάσεις γραπτώς και ηλεκτρονικά.

Στον πολυσέλιδο «Στρατηγικό Σχεδιασμό του δήμου, περιλαμβάνονται τα παρακάτω:

Καταρχάς, σε αυτή τη συγκυρία, η Ρόδος βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρόκληση: να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία της ως τουριστικός προορισμός και ταυτόχρονα να θωρακίσει την καθημερινότητα των κατοίκων της. Εξαιρετικά χρήσιμα και διαφωτιστικά είανι τα συμπεράσματα που εξάγονται για την αγορά εργασίας:

Το Προφίλ της Απασχόλησης

Σύμφωνα με τους πίνακες της ΕΛΣΤΑΤ, η τομεακή διάρθρωση της οικονομίας της Ρόδου γέρνει εμφατικά υπέρ του τριτογενούς τομέα, ο οποίος απορροφά τη συντριπτική πλειονότητα του ενεργού πληθυσμού. Οι υπηρεσίες, το εμπόριο, οι μεταφορές και, φυσικά, η εστίαση και τα ξενοδοχεία αποτελούν τους κύριους εργοδότες του νησιού.

Αντίθετα, ο πρωτογενής τομέας (γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία) και ο δευτερογενής (μεταποίηση, κατασκευές) εμφανίζουν διαρκή συρρίκνωση. Αυτή η ανισορροπία καθιστά την τοπική κοινωνία εξαιρετικά ευάλωτη σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς, όπως γεωπολιτικές κρίσεις ή οικονομικές υφέσεις στις χώρες προέλευσης των τουριστών.

Οι πίνακες της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφουν ένα έντονο κοινωνικό και οικονομικό παράδοξο: Ενώ κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου η Ρόδος αγγίζει συνθήκες πλήρους απασχόλησης —και συχνά παρουσιάζει ελλείψεις εργατικού δυναμικού—, οι χειμερινοί μήνες μεταβάλλουν ριζικά το σκηνικό. Η ανεργία εκτοξεύεται κατά την περίοδο από τον Νοέμβριο έως τον Απρίλιο, δημιουργώντας μια παρατεταμένη περίοδο οικονομικής ανασφάλειας για χιλιάδες οικογένειες.

Επιπλέον, τα στοιχεία δείχνουν ότι η ανεργία πλήττει δυσανάλογα δύο συγκεκριμένες κατηγορίες: τους νέους έως 29 ετών και τις γυναίκες. Το φαινόμενο της υποαπασχόλησης και των εποχικών συμβάσεων κυριαρχεί, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό του επιστημονικού δυναμικού του νησιού αναγκάζεται είτε να ετεροαπασχοληθεί στον τουρισμό είτε να εγκαταλείψει το νησί, εντείνοντας το φαινόμενο του brain drain. Η ανάγκη για επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και για ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών οικονομίας δεν είναι πλέον ένα θεωρητικό αίτημα, αλλά μια άμεση κοινωνική αναγκαιότητα.

Αναλυτικά οι άξονες

Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα δεν περιορίζεται στη διαπίστωση των προβλημάτων, αλλά οργανώνει τη δράση του δήμου σε τέσσερις διακριτούς, αλλά αλληλένδετους στρατηγικούς άξονες.

Άξονας 1: Περιβάλλον και Ποιότητα Ζωής

Ο πρώτος άξονας αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται όλος ο σχεδιασμός, καθώς αναγνωρίζει ότι χωρίς υγιές φυσικό περιβάλλον δεν μπορεί να υπάρξει ούτε τουρισμός ούτε κοινωνική ευημερία.

• Διαχείριση Απορριμμάτων: Η παραγωγή απορριμμάτων κατά τους θερινούς μήνες πολλαπλασιάζεται, φτάνοντας τα όρια της υγειονομικής ασφυξίας. Το πρόγραμμα προβλέπει την αναβάθμιση των υποδομών ανακύκλωσης, τη δημιουργία πράσινων σημείων και την εφαρμογή συστημάτων «διαλογής στην πηγή», με στόχο τη δραστική μείωση του όγκου που καταλήγει στους ΧΥΤΑ.
• Προστασία Περιοχών Natura 2000: Η Ρόδος φιλοξενεί μοναδικά οικοσυστήματα, όπως η Κοιλάδα των Πεταλούδων, ο Προφήτης Ηλίας και η περιοχή της Απολακιάς. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει αυστηρά μέτρα ελέγχου της ανθρώπινης δραστηριότητας σε αυτές τις ζώνες, δασοπροστασία, αποκατάσταση υποβαθμισμένων τοπίων και προώθηση του οικοτουρισμού.
• Βιώσιμη Αστική Κινητικότητα: Μέσω του ΣΒΑΚ, ο δήμος στοχεύει στην αποσυμφόρηση των αστικών κέντρων και της Μεσαιωνικής Πόλης από το αυτοκίνητο. Προωθούνται πεζοδρομήσεις, δημιουργία δικτύων ποδηλατοδρόμων, ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς και έξυπνα συστήματα ελεγχόμενης στάθμευσης.

Άξονας 2: Κοινωνική Πολιτική, Παιδεία, Πολιτισμός και Αθλητισμός

Ο άξονας αυτός εστιάζει στον άνθρωπο και τη συνοχή του κοινωνικού ιστού, ο οποίος δοκιμάζεται από την οικονομική πίεση και τις δημογραφικές αλλαγές.

• Σχολικές Υποδομές: Η κατάσταση των σχολικών κτιρίων αποτελεί πάγιο αίτημα της τοπικής κοινωνίας. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εκτεταμένες συντηρήσεις, ενεργειακές αναβαθμίσεις σχολικών μονάδων και ανέγερση νέων κτιρίων, κυρίως σε περιοχές με αυξημένη πληθυσμιακή πίεση (όπως η πόλη της Ρόδου και η Ιαλυσός).
• Κοινωνική Πρόνοια: Προβλέπεται η ενίσχυση και επέκταση των υφιστάμενων δομών, όπως το «Βοήθεια στο Σπίτι», τα Κέντρα Κοινότητας και οι δημοτικοί παιδικοί σταθμοί, με στόχο τη στήριξη των εργαζόμενων μητέρων και των ευάλωτων νοικοκυριών.
• Πολιτισμός και Αθλητισμός: Η Ρόδος διαθέτει ένα τεράστιο πολιτιστικό απόθεμα, από το Κάστρο του Μεγάλου Μαγίστρου έως τα μνημεία της Καλλιθέας. Στόχος είναι η αναβάθμιση των πολιτιστικών υποδομών, η διοργάνωση διεθνών φεστιβάλ και η συντήρηση των περιφερειακών αθλητικών εγκαταστάσεων για τη νεολαία.

Άξονας 3: Τοπική Οικονομία και Απασχόληση

Η αναδιάρθρωση του παραγωγικού μοντέλου αποτελεί τον πυρήνα αυτού του άξονα, με στόχο την απεξάρτηση από το μοντέλο του «μαζικού τουρισμού».

• Διαφοροποίηση του Τουρισμού: Προωθούνται ειδικές μορφές τουρισμού (συνεδριακός, θρησκευτικός, ιατρικός, αθλητικός, γαστρονομικός), οι οποίες μπορούν να προσελκύσουν επισκέπτες υψηλού εισοδηματικού επιπέδου εκτός της περιόδου αιχμής.
• Διασύνδεση με την Πρωτογενή Παραγωγή: Κεντρική επιδίωξη είναι η καθιέρωση των ροδίτικων τοπικών προϊόντων (κρασί, λάδι, μέλι) στα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια του νησιού. Αυτό θα προσφέρει μια σημαντική πηγή εσόδων για την ύπαιθρο και θα αναβαθμίσει την εμπειρία των επισκεπτών.
• Στήριξη της Επιχειρηματικότητας: Δημιουργούνται δομές υποστήριξης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με έμφαση στην ψηφιακή προβολή, την καινοτομία και την υιοθέτηση πράσινων πρακτικών λειτουργίας.

Άξονας 4: Βελτίωση Διοικητικής Ικανότητας και Οικονομικής Κατάστασης του δήμου

• Ψηφιακός Μετασχηματισμός: Η εισαγωγή των e-υπηρεσιών για την εξυπηρέτηση των πολιτών, η ψηφιοποίηση των αρχείων των τεχνικών υπηρεσιών και της πολεοδομίας, και η χρήση έξυπνων εφαρμογών για τη διαχείριση της πόλης αποτελούν άμεσες προτεραιότητες.
• Αναδιοργάνωση Υπηρεσιών: Η νέα οργανωτική δομή στοχεύει στην καλύτερη κατανομή του ανθρώπινου δυναμικού, την αντιμετώπιση της υποστελέχωσης κρίσιμων υπηρεσιών και την εκπαίδευση των υπαλλήλων στις νέες τεχνολογίες.
• Οικονομική Εξυγίανση: Μέσω του αυστηρού ελέγχου των δαπανών, της αξιοποίησης της δημοτικής περιουσίας και της βελτίωσης του εισπρακτικού μηχανισμού, ο δήμος επιδιώκει να αυξήσει τους ίδιους πόρους του, μειώνοντας την εξάρτηση από την κρατική χρηματοδότηση.

Το Φράγμα Γαδουρά-ύδρευση

Η διαχείριση του νερού αποτελεί το πιο κρίσιμο σημείο τριβής ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη και τη βιωσιμότητα, καθώς η ζήτηση κατά τους θερινούς μήνες αγγίζει επίπεδα ρεκόρ, την ώρα που η κλιματική αλλαγή μειώνει τα αποθέματα των υπόγειων υδροφορέων.

Το Φράγμα Γαδουρά, ένα από τα μεγαλύτερα και πιο σύγχρονα τεχνικά έργα στην νησιωτική Ελλάδα, αποτελεί την κύρια πηγή υδροδότησης της πόλης της Ρόδου και των μεγάλων τουριστικών ζωνών της ανατολικής πλευράς. Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα δίνει απόλυτη προτεραιότητα στην ολοκλήρωση και λειτουργία της Β' Φάσης των δικτύων μεταφοράς νερού.

Στόχος είναι η σύνδεση του φράγματος με τις νότιες περιοχές του νησιού και τη δυτική πλευρά, οι οποίες εξακολουθούν να βασίζονται σε γεωτρήσεις. Οι γεωτρήσεις αυτές παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα υφαλμύρωσης λόγω της υπεράντλησης.

Η ορθολογική διαχείριση του φράγματος, η μείωση των απωλειών στο απαρχαιωμένο εσωτερικό δίκτυο διανομής και η ψηφιοποίηση των συστημάτων ελέγχου αποτελούν τις βασικές παρεμβάσεις για τη διασφάλιση της υδατικής επάρκειας του νησιού για τις επόμενες δεκαετίες, αποτρέποντας τον κίνδυνο της λειψυδρίας.

Κλιματική Αλλαγή

Το κεφάλαιο της πολιτικής προστασίας και της προσαρμογής στην κλιματική κρίση καταλαμβάνει εξέχουσα θέση στο νέο πρόγραμμα, καθώς η Ρόδος έχει ήδη βιώσει τις καταστροφικές συνέπειες των ακραίων φαινομένων, με αποκορύφωμα τις μεγάλες πυρκαγιές των προηγούμενων ετών.

Τα μετεωρολογικά δεδομένα που ενσωματώνονται στη μελέτη δείχνουν μια σαφή και ανησυχητική τάση: σταδιακή άνοδο της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας, αύξηση της συχνότητας και της διάρκειας των καυσώνων κατά το καλοκαίρι, και σημαντική μείωση του ετήσιου όγκου των βροχοπτώσεων.

Όταν εμφανίζονται βροχοπτώσεις, αυτές έχουν συχνά τη μορφή ακραίων, ραγδαίων φαινομένων που προκαλούν ξαφνικές πλημμύρες (flash floods), καθώς το υδρογραφικό δίκτυο του νησιού αποτελείται από χείμαρρους εποχιακής ροής.

Η Σεισμική Απειλή

Η περιβαλλοντική πρόκληση περιπλέκεται από το έντονο γεωτεκτονικό πλαίσιο της περιοχής. Η Ρόδος βρίσκεται στο ανατολικό άκρο του Ελληνικού Τόξου, ακριβώς πάνω στο σημείο σύγκλισης της Αφρικανικής και της Ευρασιατικής λιθοσφαιρικής πλάκας. Νότια του νησιού εκτείνεται η Ελληνική Τάφρος, γεγονός που κατατάσσει τη Ρόδο στη

Ζώνη ΙΙΙ σεισμικής επικινδυνότητας, την υψηλότερη κατηγορία στην Ελλάδα.

Η ιστορική μνήμη του νησιού είναι σημαδεμένη από ισχυρούς σεισμούς, με πιο εμβληματικό εκείνον του 226 π.Χ. που γκρέμισε τον Κολοσσό. Ο συνδυασμός της υψηλής σεισμογένειας με την κλιματική πίεση επιβάλλει έναν απόλυτα αυστηρό σχεδιασμό πολιτικής προστασίας.

Ο δήμος προγραμματίζει τη θωράκιση των υποδομών, τον προσεισμικό έλεγχο όλων των δημόσιων κτιρίων και σχολείων, τη διάνοιξη οδών διαφυγής, την αντιπλημμυρική προστασία των χειμάρρων (Λουτάνης, Πελεμόνης, Γαδουράς) και τη δημιουργία ενός σύγχρονου επιχειρησιακού κέντρου για την έγκαιρη προειδοποίηση και αντιμετώπιση κρίσεων.

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΦΩΤΟ: ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥ