Ελένη Κορωναίου: People Pleasing: Όταν η ανάγκη για αποδοχή γίνεται ψυχική εξάντληση

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Ελένη Κορωναίου MSc – Ψυχολόγος

Ως ψυχολόγος, έχω ακούσει αρκετές ιστορίες ανθρώπων που μοιράζονται έναν κοινό παρονομαστή. Άνθρωποι που κουβαλούν εξάντληση, θυμό και απογοήτευση, όχι επειδή δεν προσπαθούν αρκετά, αλλά επειδή προσπαθούν συνεχώς να ικανοποιήσουν τους πάντες.

• Πόσες φορές έχουμε πει «ναι», ενώ μέσα μας θέλαμε να φωνάξουμε «όχι»;
• Πόσες φορές δεχτήκαμε μια υποχρέωση, μια χάρη ή έναν ρόλο που δεν μπορούσαμε πραγματικά να αναλάβουμε, μόνο και μόνο για να μη δυσαρεστήσουμε κάποιον;
• Και πόσες φορές, στο τέλος της ημέρας, νιώσαμε ότι εγκαταλείψαμε τον ίδιο μας τον εαυτό;

Αυτό που στη σύγχρονη ψυχολογία περιγράφεται ως People Pleasing δεν αφορά την καλοσύνη. Αφορά την ανάγκη για αποδοχή, την ανάγκη να αισθανόμαστε ότι η αξία μας εξαρτάται από το πόσο χρήσιμοι, διαθέσιμοι ή ευχάριστοι είμαστε στους άλλους.

Κατά τη διάρκεια των συνεδριών έχω ακούσει ανθρώπους να λένε:
«Δεν μπορώ να αρνηθώ, γιατί θα στενοχωρηθεί…»
«Αν πω όχι, θα πιστέψει ότι δεν τον αγαπώ…»
«Φοβάμαι ότι θα με απορρίψουν…»

Πίσω από αυτές τις φράσεις, όμως, κρύβεται συνήθως ένας πολύ βαθύτερος φόβος: ο φόβος ότι η αγάπη και η αποδοχή είναι κάτι που πρέπει διαρκώς να κερδίζουμε.

Οι περισσότεροι άνθρωποι που δυσκολεύονται να βάλουν όρια δεν είναι εγωιστές. Αντίθετα, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι απέναντι στις ανάγκες των άλλων. Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η ευαισθησία συνοδεύεται από τη συστηματική παραμέληση των προσωπικών τους αναγκών.

Η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι όταν αγνοούμε σταθερά τα δικά μας όρια, αυξάνεται η πιθανότητα να εμφανίσουμε χρόνιο άγχος, συναισθηματική εξάντληση και δυσκολίες στις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Κι αυτό γιατί κάθε «ναι» που λέμε εις βάρος του εαυτού μας συσσωρεύει μέσα μας δυσαρέσκεια, ακόμη κι αν δεν την εκφράζουμε.

Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια είναι οι ενοχές. Πολλοί πιστεύουν ότι το «όχι» ισοδυναμεί με απόρριψη του άλλου. Στην πραγματικότητα, το «όχι» είναι συχνά μια μορφή σεβασμού προς τον εαυτό μας και, κατ’ επέκταση, προς τη σχέση. Οι σχέσεις που βασίζονται αποκλειστικά στη διαρκή αυτοθυσία δύσκολα παραμένουν ισορροπημένες.

Αξίζει να αναλογιστούμε… αν ένας άνθρωπος που αγαπάμε μας έλεγε ευγενικά ότι δεν μπορεί να μας βοηθήσει αυτή τη φορά, θα σταματούσαμε να τον εκτιμούμε; Οι περισσότεροι θα απαντούσαν αρνητικά. Κι όμως, όταν πρόκειται για εμάς, εφαρμόζουμε ένα πολύ πιο αυστηρό μέτρο.

Η θέσπιση ορίων δεν σημαίνει ότι γινόμαστε ψυχροί ή αδιάφοροι. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως και οι δικές μας ανάγκες έχουν χώρο και σημασία. Ένα ευγενικό «Δεν μπορώ αυτή τη φορά», ένα ειλικρινές «Δεν έχω την ενέργεια που χρειάζεται» ή ένα απλό «Θα χρειαστεί να αρνηθώ» είναι αρκετά. Δεν χρειάζονται μακροσκελείς απολογίες.

Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη πρόκληση να μην είναι να μάθουμε να λέμε «όχι» στους άλλους. Ίσως η πραγματική πρόκληση είναι να σταματήσουμε να λέμε «όχι» στον ίδιο μας τον εαυτό.

Γιατί τα υγιή όρια δεν απομακρύνουν τους ανθρώπους που μας αγαπούν πραγματικά. Αντίθετα, δημιουργούν σχέσεις με περισσότερο σεβασμό, ειλικρίνεια και αμοιβαιότητα.

Και αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε, τόσο στους άλλους όσο και στον εαυτό μας.