Έρευνα στην Αστυπάλαια για τα εισβλητικά θηλαστικά και την κλιματική αλλαγή στην ερπετοπανίδα

Rodiaki NewsRoom

Έρευνες για τη μελέτη της επίδρασης εισβλητικών θηλαστικών πάνω στις βιοκοινότητες βραχονησίδων και τη μελέτη της επίδραση της κλιματικής αλλαγής πάνω στην ερπετοπανίδα των νησιών του Αιγαίου, θα πραγματοποιηθεί το προσεχές διάστημα και ανάμεσα στις περιοχές της έρευνας περιλαμβάνεται και η Αστυπάλαια με τις γύρω νησίδες.

Η έρευνα για τα εισβλητικά θηλαστικά θα πραγματοποιηθεί από τον Δρα Ιωάννη Φουφόπουλο, καθηγητή στη Σχολή Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν (ΗΠΑ) σε συνεργασία με τον Δρα Παναγιώτη Παφίλη, καθηγητή του Τμήματος Βιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών , την Δρα Θεοδώρα Πετανίδου, ομοτ. Καθηγήτρια του Τμήματος Γεωγραφίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, την Δρα Μαρία Χατζάκη, καθηγήτρια του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, και την Δρα Μαρία Πανίτσα, καθηγήτρια, Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών από τις 10 Μαΐου 2026 έως τις 20 Μαΐου του 2026.

Μαρτυρίες από άλλα μέρη του πλανήτη αλλά και από τη λεκάνη της Μεσογείου καταδεικνύουν ότι η παρουσία εισβλητικών ειδών (π.χ. αρουραίων, γατιών, αιγών και κουνελιών) σε βραχονησίδες επιφέρει καταστροφικές επιπτώσεις στις τοπικές ενδημικές νησιωτικές βιοκοινότητες. Ωστόσο τα αντίστοιχα δεδομένα για το Αιγαίο παραμένουν ελλιπή και αποσπασματικά.

Σκοπός της έρευνας είναι η κατανόηση, της κατανομής των ειδών αυτών στις βραχονησίδες και της επίδρασης των εισβλητικών ειδών στην οικολογία των νησίδων με έμφαση στην παρουσία εξειδικευμένων νησιωτικών οργανισμών.

Η ταυτόχρονη εξέταση πολλαπλών ταξινομικών ομάδων (πουλιά, ασπόνδυλα, φυτά και ερπετά) θα επιτρέψει την σφαιρική κατανόηση των διαφορών ανάμεσα στις βιοκοινότητες των νησιών με, και χωρίς την παρουσία ξενικών θηλαστικών. Τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής θα συμβάλλουν στην βελτιστοποίηση της διαχείρισης των φυσικών ενδιαιτημάτων αποσκοπώντας στην ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στα νησιωτικά οικοσυστήματα του Αιγαίου.

Η άδεια έρευνας που αφορά στην μελέτη της επίδρασης της κλιματικής αλλαγής πάνω στην ερπετοπανίδα των νησιών του Αιγαίου θα πραγματοποιηθεί επίσης από τον Δρα Ιωάννη Φουφόπουλο, καθηγητή στη Σχολή Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν (ΗΠΑ) σε συνεργασία με τον Δρα Παναγιώτη Παφίλη, καθηγητή του Τμήματος Βιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και τον Δρα Αθανάσιο Κίζο, καθηγητή, Τμήμα Γεωγραφίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου από τις 5 Μαΐου 2026 έως τις 10 Ιουλίου του 2026.

Καθώς η παγκόσμια θερμοκρασία αυξάνεται με επιταχυνόμενο ρυθμό, ολοένα και περισσότερα είδη της ελληνικής πανίδας έρχονται αντιμέτωπα με σοβαρές προκλήσεις επιβίωσης.

Η έρευνα θα εξετάσει τις θερμικές προτιμήσεις και τις αντοχές διαφόρων ειδών της ερπετοπανίδας του Αιγαίου, σε συνάρτηση με τη θερμοκρασία των ενδιαιτημάτων τους και τις εφαρμοζόμενες πρακτικές διαχείρισης (π.χ. βόσκηση, τύπος καλλιέργειας). Μεταξύ άλλων, τα αποτελέσματα της μελέτης θα συμβάλουν στον καθορισμό αποτελεσματικών στρατηγικών διαχείρισης των φυσικών ενδιαιτημάτων, με στόχο την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στις ελληνικές βιοκοινότητες.

Σε αρχική φάση, θα πραγματοποιηθεί εντοπισμός ατόμων στο πεδίο για την άμεση μέτρηση της θερμοκρασίας σώματος, καθώς και για την περιγραφή του ενδιαιτήματος. Ένας περιορισμένος και αντιπροσωπευτικός αριθμός ατόμων από κάθε είδος θα συλλεχθεί και θα μεταφερθεί προσωρινά (για διάστημα 24 ωρών) στο εργαστήριο πεδίου για σύντομες μετρήσεις θερμικής φυσιολογίας, οι οποίες δεν επιφέρουν καμία αρνητική επίπτωση στα ζώα.

Συγκεκριμένα, θα μετρηθούν οι επιλεγόμενες θερμοκρασίες σε διαδρόμους θερμοκρασιακής διαβάθμισης, ο ρυθμός απώλειας νερού, καθώς και η μορφολογία και η συμπεριφορά των ατόμων.

Μετά το πέρας των μετρήσεων, τα ζώα θα επαναπελευθερωθούν στο αρχικό σημείο συλλογής τους.

Θα χρησιμοποιηθούν έως 30 άτομα ανά είδος, τα οποία θα επαναπελευθερωθούν στο πεδίο, στον ακριβή τόπο προέλευσής τους, εντός 24 ωρών.

Σημειώνεται ότι αντίστοιχες έρευνες θα πραγματοποιηθούν στα νησιά Πάρος, Νάξος και γύρω νησίδες, Μικρές Κυκλάδες (Ηράκλειά, Σχοινούσα, Κουφονήσι, Κέρος, και γύρω βραχονησίδες), Αμοργός και γύρω βραχονησίδες Μύκονος, Ρήνεια, Δήλος και γύρω βραχονησίδες, Μήλος, Κίμωλος, Πολύαιγος και γύρω βραχονησίδες και Σαντορίνη, Θηρασιά, και γύρω βραχονησίδες. Σχετική άδεια έχει χορηγήσει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.