Δέσποινα Βολονάκη: «Η χώρα απαιτεί σοβαρή ενεργειακή πολιτική με εθνικό και κοινωνικό πρόσημο»

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η

Δέσποινα Βολονάκη

Εκπαιδευτικός,

Πολιτευτής με τη «ΝΙΚΗ»

Η συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή και η ανοδική ακρίβεια αναδεικνύουν τους λανθασμένους χειρισμούς της κυβέρνησης στον ενεργειακό τομέα. Η Ελλάδα, από χώρα με ενεργειακές προοπτικές, μετατρέπεται σε όμηρο ακριβών ενεργειακών εισαγωγών και επιζήμιων εμμονών περί «πράσινης ανάπτυξης».

1. Η παγίδα της πρόωρης απολιγνιτοποίησης

Η απόφαση της κυβέρνησης για πρόωρη εγκατάλειψη του εγχώριου, φθηνού, λιγνίτη στέρησε από τη χώρα το μοναδικό «καύσιμο ασφαλείας».

• Το Σφάλμα: Η αντικατάσταση του λιγνίτη από το μείγμα ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας) και Φυσικού Αερίου μας κατέστησε όμηρους του πανάκριβου αμερικανικού LNG μετά τις κυρώσεις στη Ρωσία.

• Ο Παραλογισμός: Την ώρα που η Γερμανία διατηρεί τον λιγνίτη έως το 2038 για λόγους ενεργειακής ασφάλειας, η Ελλάδα θάβει τους λιγνίτες στο Ορυχείο Νότιου Πεδίου με τόνους νερού για αντλησιοταμίευση, ακυρώνοντας έτσι για πάντα τη μελλοντική δυνατότητα χρήσης του λιγνιτικού ορυκτού μας πλούτου! Ταυτόχρονα, η Ελλάδα εισάγει ρεύμα από τα Σκόπια που παράγεται από …ελληνικό λιγνίτη! (από τον σταθμό της Αχλάδας)

2. Φυσικό Αέριο: Μια Χαμένη Δεκαετία εγχώριας εκμετάλλευσης

Η Ελλάδα διαθέτει αποθέματα 680 bcm φυσικού αερίου (ικανά να καλύψουν τη χώρα για 100 χρόνια), αλλά μέχρι και σήμερα παραμένει ο μεγάλος «ασθενής» της Μεσογείου.

• Συντριπτική Σύγκριση με την Κύπρο: Η Κύπρος «τρύπησε» για πρώτη φορά το 2011 (κοίτασμα «Αφροδίτη») και ήδη το 2026, παρά τις τουρκικές προκλήσεις, διαθέτει έξι επιβεβαιωμένα κοιτάσματα, έτοιμα για εμπορική εκμετάλλευση. Η Ελλάδα, στον αντίποδα, μεταθέτει την πρώτη της δοκιμαστική γεώτρηση για το 2027 .

• 16 Χρόνια Καθυστέρησης: Ενώ η Λευκωσία από το 2011 ανακάλυπτε πλούτο, η Αθήνα αναλώθηκε σε δικαστικές προσφυγές περιβαλλοντικών οργανώσεων, «πράσινες δηλώσεις» και διπλωματική διστακτικότητα στην οριοθέτηση ΑΟΖ που «πάγωσαν» τις έρευνες για χρόνια. Επιπλέον, η κυβερνητική ρητορική να γίνουμε η «μπαταρία της Ευρώπης» και οι δηλώσεις πρωτοκλασάτου υπουργού περί «Αιγαίου - Παραδείσου» που δεν θα μετατραπεί σε «Κόλπο του Μεξικού», αποθάρρυναν διεθνείς κολοσσούς επενδυτές εξορύξεων.

Το Τίμημα: Η Κύπρος ετοιμάζει τις βάνες των εξαγωγών, ενώ η Ελλάδα εν έτει 2026 παραμένει σε αναμονή, πληρώνοντας το τίμημα μιας χαμένης δεκαετίας με πανάκριβες εισαγωγές LNG. Ακόμα και αν ξεκινήσουν οι γεωτρήσεις το 2027, εγχώριο αέριο δεν θα δούμε πριν το 2030-2032 .

3. Υψηλή Τιμή Καυσίμου λόγω υψηλού ΕΦΚ (Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης). Η Ελλάδα στις Υψηλότερες Θέσεις της Ε.Ε στον ΕΦΚ

Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί τα κοινωνικά καύσιμα ως τον εύκολο «κουμπαρά» του κράτους, αδιαφορώντας για το κόστος στους πολίτες. Η βασική ένσταση είναι ότι η Ελλάδα διατηρεί έναν από τους υψηλότερους ΕΦΚ στην Ευρώπη (ειδικά στη βενζίνη), ενώ ο μέσος μισθός στην Ελλάδα παραμένει χαμηλός.

• Ευρωπαϊκό κατώτατο όριο 35 λεπτά ανά λίτρο. Κάθε ευρωπαϊκή χώρα καθορίζει τον ΕΦΚ στα καύσιμα, με κατώτατο ευρωπαϊκό όριο τα 35 λεπτά ανά λίτρο. Η Ελλάδα έχει ορίσει ΕΦΚ στα 70 λεπτά ανά λιτρο, που είναι από τους ακριβότερους στην αντλία.

• Εφαρμογή ΦΠΑ και επί του ΕΦΚ (δηλαδή, φόρος πάνω στον φόρο!).

Παράδειγμα για 1 λίτρο Βενζίνης (με τιμή διυλιστηρίου π.χ. 0,65€):

1. Τιμή Διυλιστηρίου: 0,65€

2. + ΕΦΚ: 0,70 στην Ελλάδα

3. Περιθώριο εταιρείας/πρατηριούχου: 0,10€

4. Σύνολο προ ΦΠΑ: 1,45€

5. + ΦΠΑ (24% επί του 1,45€): 0,35€

6. Τελική Τιμή: 1,80€

Στο παραπάνω παράδειγμα, οι συνολικοί φόροι (0,70€ + 0,35€ = 1,05€) αποτελούν το 58% της τελικής τιμής που πληρώνει ο Ελληνας καταναλωτής στην αντλία ανά λίτρο, το οποίο είναι πολύ υψηλό κόστος.

• Η Ελλάδα διατηρεί έναν από τους υψηλότερους ΕΦΚ στην Ευρώπη. Η χώρα μας κατέχει σταθερά την 3η ή 4η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση σ τις χώρες με ακριβότερο ΕΦΚ στη βενζίνη, μετά την Ολλανδία και την Ιταλία. Χώρες με χαμηλό ΕΦΚ είναι η Κύπρος με 0,45 (ΦΠΑ στην Κύπρο 19%) ή και η Βουλγαρία με 0,39 ευρώ το λίτρο

• Αλυσιδωτή Ακρίβεια: Ο υψηλός ΕΦΚ στο ντίζελ, αυξάνει το μεταφορικό κόστος προϊόντων και ακολούθως το τελικό τους κόστος στο ράφι, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό και πλήττει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων.

4. Το Πλαφόν Κέρδους: Επικοινωνιακό Κυβερνητικό Μέτρο που δεν «Χτυπά» την Ακρίβεια

Το κυβερνητικό πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των πρατηρίων θεσπίστηκε για τον περιορισμό της αισχροκέρδειας, όμως αποτυγχάνει να μειώσει τις τιμές στην αντλία.

• Τι ορίζει: Δεν επιβάλει ανώτατη τιμή, αλλά ορίζει ότι το περιθώριο κέρδους ανά λίτρο του πρατηρίου δεν μπορεί να υπερβαίνει το αντίστοιχο περιθώριο κέρδους που είχε ο πρατηριούχος σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο

• Γιατί αστοχεί: Το κέρδος του πρατηριούχου αποτελεί μόλις το 5-7% της τελικής τιμής. Ακόμη και αν αυτό μηδενιστεί, η βενζίνη παραμένει απρόσιτη.

• Η Ρίζα του Προβλήματος: Το 58% της τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής είναι Φόροι (ΕΦΚ + ΦΠΑ).

Η κυβέρνηση επιλέγει να «κυνηγά» το πενιχρό κέρδος των πρατηρίων αντί να αγγίξει τον δικό της υπερδιογκωμένο φόρο, που αποτελεί το κύριο βάρος για τον πολίτη.

5. Το «Αμαρτωλό» Χρηματιστήριο Ενέργειας

Το Χρηματιστήριο Ενέργειας είναι ο μηχανισμός μέσω του οποίου "δημοπρατείται" η ηλεκτρική ενέργεια καθημερινά. Ο ρόλος του είναι κομβικός, καθώς εκεί καθορίζεται η χονδρεμπορική τιμή, που στη συνέχεια φτάνει (με τις ανάλογες προσαυξήσεις) στον λογαριασμό του καταναλωτή.

• Πώς διαμορφώνεται η τιμή (Το Κλείδωμα της τιμής)

Καθημερινά οι παραγωγοί ρεύματος (ΔΕΗ, ιδιώτες με φυσικό αέριο, ΑΠΕ) καταθέτουν προσφορές στο Χρηματιστήριο Ενέργειας για το πόσο ρεύμα μπορούν να δώσουν και σε ποια τιμή. Το σύστημα παίρνει τις προσφορές ξεκινώντας από τη φθηνότερη τιμή και προχωράει προς την ακριβότερη, μέχρι να καλυφθεί η ενεργειακή ζήτηση της χώρας:

➢ Οι ΑΠΕ (Ήλιος/Άνεμος): Μπαίνουν πρώτα γιατί έχουν σχεδόν μηδενικό κόστος παραγωγής.

➢ Ο Λιγνίτης/Φυσικό Αέριο: Μπαίνουν μετά για να καλύψουν το υπόλοιπο της ζήτησης, καθώς έχουν υψηλό κόστος (καύσιμο + ρύποι C O2).

• Το «Κλείδωμα» της Τιμής- Τιμολόγηση με την τελευταία ακριβή τιμή

Η τιμή της τελευταίας και πιο ακριβής μονάδας που χρειάστηκε για να «κλείσει» η ζήτηση, γίνεται η τιμή που θα πληρωθούν όλοι οι παράγωγοι για εκείνη την ώρα.

Οπότε, ακόμα και αν το 80% του ρεύματος παράγεται από φθηνά φωτοβολταϊκά, αν το υπόλοιπο 20% παράγεται από ακριβό φυσικό αέριο, τότε όλο το ρεύμα (100%) τιμολογείται με την ακριβή τιμή του φυσικού αερίου :

➢ Αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί ΑΠΕ εισπράττουν τεράστια υπερκέρδη (windfall profits), καθώς πληρώνονται με τις τιμές φυσικού αερίου, ενώ το κόστος τους είναι ελάχιστο.

➢ Επειδή ο λιγνίτης τιμωρείται με το πρόστιμο ρύπων, σπρώχνει τις τιμές προς τα πάνω ή τίθεται εκτός αγοράς υπέρ του φυσικού αερίου!

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Στις κρίσιμες περιστάσεις που ζούμε, με τη συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή χρειαζόμαστε ενεργειακή πολιτική που να διασφαλίζει πρωτίστως εθνική ενεργειακή αυτάρκεια, συγκράτηση των τιμών και του πληθωρισμού που θα προκύψουν από την κρίση. Η Ελλάδα παράγει μόλις το 0,2% των παγκόσμιων ρύπων . Η «πράσινη ανάπτυξη» δεν μπορεί να προηγηθεί της επιβίωσης της χώρας. Για αυτό απαιτείται:

• Προστασία των Λιγνιτικών Κοιτασμάτων: Ο λιγνίτης είναι εθνικό καύσιμο ενεργειακής ασφαλείας και περιουσία του ελληνικού λαού.

• Απεμπλοκή από Δεσμεύσεις: Άμεση απομάκρυνση από περιοριστικές «πράσινες» συμφωνίες που ζημιώνουν την οικονομία.

• Επανεκκίνηση Λιγνιτικών Μονάδων: Επιστροφή στην παραγωγή ρεύματος από την Πτολεμαΐδα με κόστος μόλις 6 λεπτά/KWh, για πραγματικά φθηνό ρεύμα.

• Άμεση αξιοποίηση του εγχώριου φυσικού αερίου

• Άμεση επιβολή πλαφόν στο φυσικό αέριο ανά Mwh ώστε να παταχθεί η αισχροκέρδεια των εταιρειών στο Χρηματιστήριο Ενέργειας βάσει του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2022/1854

• Κατάργηση του Χρηματιστηρίου ενέργειας

• Μείωση του ΕΦΚ στα ευρωπαϊκά κατώτατα όρια

• Άμεση επιβολή υψηλών προστίμων από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, όπου εντοπίζεται ότι ο ρυθμός αύξησης τιμών στην λιανική είναι μεγαλύτερος από αυτόν στην χονδρική

• Φορολόγηση υπερκερδών των εταιρειών ενέργειας όπως προβλέπει ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός 2022/1854

Πρώτα η Ελλάδα και οι Έλληνες…