Μαρία Καρίκη: Άνθρωποι που δεν ζητάνε συγγνώμη…

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, Msc

Στις ανθρώπινες σχέσεις οι διαφωνίες, οι αντιπαραθέσεις αποτελούν ένα σύνηθες φαινόμενο, μιας και όλοι είμαστε διαφορετικοί μεταξύ μας. Πάντα θα υπάρχουν διαφορετικές απόψεις, πεποιθήσεις και κοσμοθεωρίες. Αυτό είναι αναμενόμενο. Ωστόσο, υπάρχουν και άνθρωποι που επιμένουν πολύ, γίνονται απόλυτοι και πιστεύουν ότι πάντα έχουν εκείνοι δίκιο. Κάτι τέτοιο δυσκολεύει κατά πολύ την ισορροπία μέσα σε μια σχέση, αλλά και τη βιωσιμότητά της.

Όλοι μας, ίσως, έχουμε συναντήσει ανθρώπους που δεν ζητάνε ποτέ συγγνώμη. Τι να σημαίνει άραγε αυτό για την προσωπικότητά τους; Το πιο πιθανό είναι καταρχήν να είναι αρκετά εγωκεντρικοί. Το “εγώ” τους είναι τόσο υπερβολικά ενισχυμένο που δεν μπορούν να ακούσουν τους άλλους ανθρώπους. Είτε τους θεωρούν υποδεέστερους, είτε έχουν την άποψη ότι οι ίδιοι δεν κάνουν ποτέ λάθος. Αυτό τους εμποδίζει να αναπτύξουν ενεργητική ακρόαση και απλά περιμένουν να τελειώσει ο συνομιλητής τους (ίσως και όχι) για να συνεχίσουν τη δική τους σκέψη, σαν να πρόκειται για μονόλογο. Οι γύρω τους αισθάνονται σαν να μιλούν σε “τοίχο”, σαν να μην υπάρχει ουσιαστική αλληλεπίδραση.

Συνήθως, επίσης, οι άνθρωποι που δεν ζητούν συγγνώμη δεν έχουν καλλιεργημένη την ενσυναίσθηση. Ακριβώς επειδή είναι εγωκεντρικοί, δεν μπορούν να μπουν στη θέση του άλλου! Είτε τους είναι εξαιρετικά δύσκολο να το κάνουν αυτό, είτε δεν μπαίνουν καν στη διαδικασία να το σκεφτούν, γιατί δεν τους περνάει καθόλου από το μυαλό. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούν να αποκωδικοποιήσουν σωστά τη συμπεριφορά και την ψυχολογία των ανθρώπων απέναντί τους, αλλά ούτε και την επίπτωση που μπορεί να έχει η δική τους συμπεριφορά πάνω τους. Μπορεί, δηλαδή, να προσβάλλουν, να υποτιμήσουν, να ειρωνευτούν κάποιον και να μην αντιληφθούν ότι όλα τα παραπάνω μπορεί να έχουν ενοχλήσει κάποιον.

Υπάρχουν, βέβαια, και εκείνοι που διακρίνονται για το ότι είναι αρκετά υπερόπτες. Έχουν πραγματικά μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους και αυτοπροβάλλονται όλη την ώρα. Μιλούν για τα επιτεύγματά τους συνέχεια, μονοπωλούν τη συζήτηση και διψούν να είναι το επίκεντρο της προσοχής. Αισθάνονται “σπουδαίοι” και δεν χάνουν την ευκαιρία να το δείχνουν με το παραμικρό. Δεν καταλαβαίνουν ότι οι άνθρωποι γύρω τους αρχίζουν να κουράζονται και να δυσανασχετούν. Θέλουν να έχουν το “κοινό” τους, χωρίς απαραίτητα να νοιάζονται για τα νέα και τις απόψεις των άλλων. Μια τέτοια συμπεριφορά μπορεί να κρύβει και ναρκισσιστικά στοιχεία. Όπως καταλαβαίνουμε, και αυτή η “κατηγορία” ατόμων δεν ζητά συγγνώμη...

Ένα άλλο στοιχείο που απουσιάζει από τους ανθρώπους που δεν αναγνωρίζουν ότι μπορεί να έχουν και άδικο είναι η αυτοκριτική. Δεν μπαίνουν στη διαδικασία να παρατηρήσουν τον εαυτό τους και να συνομιλήσουν μαζί του. Ενώ η αυτοκριτική είναι βασικό στοιχείο της αυτογνωσίας και της αυτοβελτίωσης, όταν κάποιος δεν την έχει ή δεν την εξασκεί, το πιθανότερο είναι να μείνει στάσιμος και να μην αλλάξει. Ο άνθρωπος που δεν αναγνωρίζει και δεν παραδέχεται κάτι ποτέ, δεν είναι σε θέση να προβεί σε αλλαγή. Αν κάποιος θεωρεί ότι πάντα έχει δίκιο και ποτέ δεν κάνει λάθος, δεν θα σκεφτεί ποτέ να ζητήσει συγγνώμη.

Σε περίπτωση που συναντήσουμε κάποιον τέτοιο άνθρωπο στις φιλίες μας, στις ερωτικές ή στις επαγγελματικές μας σχέσεις, αργά ή γρήγορα θα το καταλάβουμε. Δεν θα υποχωρεί σε μια διαφωνία, δεν θα νιώθουμε ότι μας ακούει πραγματικά, δεν θα μας δίνει ποτέ δίκιο και μπορεί κιόλας να μας κάνει να αισθανθούμε άσχημα αν η δική μας τοποθέτηση είναι αρκετά διαφορετική από τη δική του. Ανάλογα και με το πόσο χειριστικός μπορεί να γίνει, ίσως νιώσουμε στο τέλος ότι φταίμε εμείς για κάτι ή ότι είμαστε πολύ λάθος. Οι σχέσεις αυτές δεν είναι ισότιμες και ούτε μπορούν να γίνουν. Οι άνθρωποι μέσα σε τέτοιες σχέσεις αισθάνονται με τον καιρό ότι πνίγονται. Δεν εισακούγονται καθόλου σε ό,τι και αν πουν και αρχίζουν να πιστεύουν σιγά-σιγά ότι είναι μάταιο να προσπαθούν να καταφέρουν κάτι.

Η αλήθεια είναι ότι όταν συναντούμε άτομα που δεν ζητούν ποτέ συγγνώμη, δεν είναι και πολύ καλός οιωνός για την ποιότητα της σχέσης που μπορούμε να συνάψουμε μαζί τους. Καλό είναι να μην καταπιέσουμε τον εαυτό μας για να “αντέξουμε” μια τέτοια σχέση. Ο καθένας επιλέγει αν μπορεί να διαχειριστεί έναν απόλυτο, άκαμπτο άνθρωπο ή όχι. Ακόμα και αν δεν μπορούμε να αποχωρήσουμε, τουλάχιστον είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε και να αποδεχτούμε την κατάσταση χωρίς προσδοκίες και φρούδες ελπίδες.

Η συνειδητοποίηση των χαρακτηριστικών του ανθρώπου που έχουμε απέναντί μας και μια υγιής συναισθηματική απόσταση θα μας βοηθούσε σε περίπτωση που αυτό το άτομο είναι συγγενής. Από εκεί και πέρα, να θυμόμαστε ότι οι σχέσεις δείχνουν σε βάθος χρόνου στοιχεία που θα πρέπει να αξιολογούνται συνεχώς, προκειμένου να είμαστε καλά και χαρούμενοι όσο παραμένουμε σε αυτές, διασφαλίζοντας την ποιότητα που έχουμε ψυχικά ανάγκη.

Κεντρική φωτό: Φωτογραφία/Shutterstock