Μαριέττα Σουσούδη: SUPER TURISMO: Το νέο κοινωνικό φαινόμενο με πολυδιάστατες συνέπειες

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαριέττα Σουσούδη
Φιλόλογος

Αφορμή για το άρθρο που θα παραθέσω στη σεβαστή εφημερίδα της «Ροδιακής», μου έδωσε μία εμπεριστατωμένη μελέτη ξένου περιοδικού που ασχολείται με σύγχρονα θέματα και που εντελώς τυχαία βρέθηκε στα χέρια μου κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης πτήσης μου στο εξωτερικό.

Την τόσο ενδιαφέρουσα μελέτη διεξήγαγαν Ευρωπαίοι επιστήμονες, εξειδικευμένοι σε περιβαλλοντικά και οικολογικά θέματα, μαζί με ομάδες φοιτητών τους μέσα στα πανεπιστήμια, όπου διδάσκουν και ερευνούν. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετοί εκ των επιστημόνων αυτών είναι Νομπελίστες και εκδίδουν ανά τον κόσμο το δικό τους περιοδικό που αναφέρεται στις «κακώσεις» του περιβάλλοντος από τον σύγχρονο άνθρωπο.

Το άρθρο αυτό που παραθέτω είχε τον τίτλο «Ο υπερτουρισμός καταβροχθίζει την Ευρώπη». Οφείλω να ομολογήσω ότι συγκλονίστηκα από την επιστημονική εμβάθυνση και εμβρίθεια του περιεχομένου του άρθρου τούτου, ώστε απορροφήθηκα και με την ανάγνωση αυτή σε τέτοιον βαθμό, που δεν κατάλαβα πότε η πτήση μου έφθασε στο τέλος της!

Επικεφαλής της έρευνας αυτής ήταν ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Τεργέστης, Νομπελίστας Dr. Parisi, ο οποίος υπέγραφε την όλη επιστημονική του δράση και εμπειρία με σειρά ονομάτων εκλεκτών Ευρωπαίων συνεργατών του, που φυσικά δεν είναι εφικτό να παραθέσω.

Θεωρώ όμως άκρως ωφέλιμο και ενδιαφέρον να μεταφέρω τα συμπεράσματα των σπουδαίων αυτών επιστημόνων αναφορικά με το «αίτιον» και το «αιτιατόν» επί της ουσίας της περιβαλλοντικής κακοποίησης και των συνεπειών αυτής.

ΜΕΡΟΣ Α’

Επισημαίνει λοιπόν η διαπρεπής αυτή επιστημονική ομάδα ότι οι τεκμηριωμένες της απόψεις έχουν σταλεί ως «υπομνήματα SOS» σε πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, όπου και «κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου» για λήψη άμεσων μέτρων για τη σωτηρία της φύσης και της ενδελέχειάς της, τον νόμο δηλαδή του φυσικού επακόλουθου ως απόρροια της παραβίασης του περιβάλλοντος από τη λανθασμένη παρέμβαση του ανθρώπου.

Επιπρόσθετα, επισημαίνονται τα αίτια που οδήγησαν σε μια νέα κατάσταση καθόλου ευοίωνη για την κανονικότητα των κατοίκων, ιδιαίτερα σε περιοχές με μεγάλη τουριστική ανάπτυξη.

Μετά την καταιγίδα – πανδημία του Covid-19 και του εγκλεισμού τόσων ανθρώπων στις εστίες τους και στις πατρίδες τους, στερώντας τους κάθε ελευθερία κινήσεων σε παγκόσμια κλίμακα, ακολούθησε μία ακραία μαζική μετακίνηση τουριστών πάσης ηλικίας, κυρίως προς τη «Γηραιά Ήπειρο», την Ευρώπη, και με κέντρο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, δημιουργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο αφενός ψυχική ευφορία, εκτόνωση και ανακούφιση στους ταξιδιώτες και κατ’ επέκταση μεγάλη ικανοποίηση δικαιολογημένα στους επαγγελματίες του τουρισμού.

Αφ’ ετέρου όμως οι μαζικές ορδές τουριστών και η δυσκολία στη διαχείρισή τους, επιβάρυναν το περιβάλλον και επέφεραν ραγδαίες αρνητικές συνέπειες στον ρυθμό ζωής των κατοίκων των τουριστικών πόλεων ή νησιών. Και είναι αυτές οι αρνητικές συνέπειες που απασχόλησαν σοβαρά την ομάδα των ξένων επιστημόνων που με τα δημοσιεύματα και τις συνεντεύξεις τους διατυμπανίζουν ότι οι κίνδυνοι για το περιβάλλον και τον σύγχρονον άνθρωπο είναι ορατοί έστω και αν για κάποιους είναι αόρατοι, επειδή αντίκεινται στα συμφέροντά τους.

Η ανεξέλεγκτη μάζα τουριστών αναμφισβήτητα προάγει οικονομικά οφέλη σε πασίγνωστα τουριστικά θέρετρα, αναβαθμίζοντας το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων, σε τελευταία όμως ανάλυση αυτή η υπερφόρτωση τουρισμού σε νησιά, χωριά ή και αστικά ακόμη κέντρα, προκαλεί μακροπρόθεσμες συνέπειες και επιτείνει πολλά προβλήματα που υφίστανται τις τελευταίες δεκαετίες: Η ανυδρία, η μείωση της γεωργικής παραγωγής, η εγκατάλειψη της γης λόγω ενασχόλησης με τον τουριστικό τομέα οδηγεί σε αύξηση των τιμών των ειδών διατροφής σε μεγάλη κλίμακα, οι αναλώσιμες πηγές ενέργειας εξαντλούνται, η κλιματική αλλαγή, όλα αυτά που γνωρίζουμε, είναι η αρχή του τέλους του πλανήτη μας.

Και καταλήγει η έρευνα αυτή στο να «καυτηριάζει» δριμύτατα την απληστία του σύγχρονου ανθρώπου σε πολλούς τομείς της ζωής του, ειδικότερα την αλόγιστη συσσώρευση πλούτου μέσα από το ατελείωτο κυνήγι του ευδαιμονισμού, που στην εποχή μας γίνεται με φρενήρη ρυθμό... Συν τοις άλλοις, επικρίνεται η συνεχής δόμηση ξενοδοχειακών συγκροτημάτων και κατοικιών προς εκμετάλλευση του τουριστικού προϊόντος, παράγοντες επιβαρυντικοί στην πολιτισμική εικόνα κάθε τόπου που εξαφανίζουν πνεύμονες πρασίνου αλλά και την αισθητική μορφή του αστικού ιστού!

Μεταξύ των επιπτώσεων του σύγχρονου τούτου φαινόμενου του υπερτουρισμού -συνεχίζει η έρευνα- συγκαταλέγονται και άλλοι αρνητικοί παράγοντες: Το κυκλοφοριακό χάος, η ηχορρύπανση, οι συνεχείς αεροπορικές πτήσεις που μολύνουν την ατμόσφαιρα με τα καύσιμά τους αλλά και επιβαρύνουν την υγεία των κατοίκων που ζουν σε περιοχές πλησίον αεροδρομίων σιδηροδρομικών σταθμών ή λεωφορείων κ.λπ..

Οι διαπιστώσεις – προτάσεις των ειδικών περιλαμβάνουν μεταξύ των άλλων, τη μείωση των οχημάτων και την καθιέρωση πεζόδρομων, την αυστηρότητα στην άναρχη δόμηση και σοβαρά πρόστιμα στους απείθαρχους πολίτες των τουριστικών προορισμών που τείνουν να γίνουν οι «υπ’ αριθμόν 1» καταστροφείς του περιβάλλοντος, τη διατήρηση και συντήρηση παραδοσιακών κτηρίων που χαρακτηρίζουν την πολιτιστική και αρχιτεκτονική ταυτότητα εκάστου δημοφιλούς προορισμού!

Τέλος, πρέπει να γίνεται σεβαστός και υπολογίσιμος ο ντόπιος κάτοικος κάθε τουριστικής περιοχής, όπως γίνεται σε περιόδους μη τουριστικής έξαρσης και να μην καταπατώνται οι ανάγκες του και οι προτεραιότητές του προς όφελος αποκλειστικά και μόνον του τουρίστα!

Στο σημείο αυτό, οι ανθρωπιστές ερευνητές κάνουν μνεία και στη διατάραξη του ψυχισμού των κατοίκων, μιας υπερφορτωμένης τουριστικής περιοχής, τονίζοντας ότι μεγάλος αριθμός μόνιμων κατοίκων, διακατέχεται από έντονο άγχος και υπερένταση, νευρικότητα αλλά και επιθετικότητα διότι διαταράσσεται σοβαρά ο ρυθμός κανονικότητας της ζωής του.

Και ενώ καταγράφονται τα παραπάνω, σε πολλά μέρη της Ευρώπης, αλλά και στη χώρα μας τελευταία, έχουν ξεσηκωθεί οι ντόπιοι κάτοικοι εναντίον της ανεξέλεγκτης επισκεψιμότητας που τους δημιουργεί πιο πολλά προβλήματα παρά ωφελήματα!

Δυστυχώς, όταν ξεπερασθεί το «παν μέτρον άριστον», επόμενο είναι να ακολουθούν τέτοιες αντιδράσεις! Μαγιόρκα – Βαρκελώνη – Βενετία – Κορσική – Κάπρι αλλά και η δική μας Σαντορίνη, διαδήλωσαν πέρυσι για τον υπερτουρισμό τους!

ΜΕΡΟΣ Β’

Και εν κατακλείδι, μήπως και τα δικά μας δημοφιλή κοσμοπολίτικα νησιά και δη η Ρόδος, που συχνά αποκαλείται «Ναυαρχίδα του Τουρισμού» θα έλθει περίοδος που το... βύθισμά της θα είναι αναπόφευκτο;

Ασφαλώς και το απευχόμεθα! Όμως τα «σημεία των καιρών» και τα χειροπιαστά δείγματα του διάσημου νησιού μας, οδηγούν σε δυσοίωνες προβλέψεις.

Οι υποδομές για τόση επισκεψιμότητα είναι ανεπαρκείς και εγκαταλελειμμένες, η οδοποιία σε άθλια κατάσταση και επιβαρυμένη από τη διακίνηση πλείστων οχημάτων, ιδίως τους θερινούς μήνες! Πεζόδρομοι, πνεύομενος πρασίνου, πάρκα επιμελημένα και ανθοστόλιστα, ανήκουν στο παρελθόν και μόνο οι παλιές ελληνικές ταινίες που προβάλλονται στην τηλεόραση θυμίζουν πώς ήταν κάποτε η Ρόδος και πώς κατάντησε!

Πεζοδρόμια απαράδεκτα, τρύπιοι δρόμοι, διασταυρώσεις οδικές επικίνδυνες, επιτείνουν τα τροχαία δυστυχήματα στο νησί μας, που αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο!

Επιπλέον, η αισθητή μείωση των βροχοπτώσεων, η έλλειψη υποδομών αφαλάτωσης και τα φράγματα που δεν καταφέρνουν να επιλύσουν το πρόβλημα ύδρευσης, αποτελούν ανησυχητικές διαπιστώσεις για το μέλλον του τόπου τούτου.

Κάθε ορθώς σκεπτόμενος δημότης θα αναρωτηθεί αν είναι «χαράς ευαγγέλιο» οι ανεξέλεγκτες αφίξεις επισκεπτών για την οικονομία του νησιού μας ή τελικά έτσι όπως διαμορφώνεται η κατάσταση, θα γίνει «boomerang» για άλλους ζωτικούς τομείς επιβίωσης;

Η απάντηση είναι στο ερώτημα αυτό η λήψη μέτρων σοβαρών και η χορήγηση κονδυλίων για τη διαχείριση και βελτίωση υποδομών, κτηρίων, οδικού δικτύου περιβαλλοντικών και υγειονομικών χώρων, που είναι προβληματικοί και ξεπερασμένοι!

Το νησί της Ρόδου με τη γεωστρατηγική του θέση και την τόση επισκεψιμότητα, έπρεπε να είναι παράδειγμα προς μίμηση και όχι σε τέτοια πολιτισμική και περιβαλλοντική παρακμή!

Με πόνο ψυχής βλέπει ο δημότης τα εμβληματικά κτήρια στο κέντρο της πόλης να χρειάζονται αναπαλαίωση και συντήρηση και τίποτα να μη γίνεται. Με πόνο ψυχής βλέπει ο δημότης αλλά και ο τουρίστας το «στοιχειωμένο» εθνικό θέατρο που κατάντησε της «Άρτας το γεφύρι» και δεν λέει να ολοκληρωθεί η ανακαίνισή του!

Οφείλουν λοιπόν «οι κρατούντες» την τύχη αυτού του νησιού που είχε στο παρελθόν τέτοιο μεγαλείο, πρώτα ιστορικό –ως σταυροδρόμι λαών και πολιτισμών- να αναδείξουν και τα άλλα αξιοθέατα του νησιού του Απόλλων, τον Διαγόρα και του Κλεόβουλου και να φροντίσουν και να παλέψουν για την πλήρη αποκατάσταση της εικόνας που δείχνει στο εσωτερικό και στο εξωτερικό η πόλη αυτή και δεν είναι καθόλου κολακευτική!

Μόνο έτσι θα εξασφαλισθεί η παλαιά αίγλη της Ρόδου και η αληθινή ευτυχία των κατοίκων της, αλλά και ο θαυμασμός των τουριστών της, που θα γίνουν πιο ποιοτικοί και πιο προσοδοφόροι στον τομέα της οικονομίας που μπορεί να αναβαθμιστεί πιο ικανοποιητικά και αποτελεσματικά τα επόμενα χρόνια!