Αγαπητός Ξάνθης: Τα -5Χ- του Τουρισμού, μια ζωντανή πρόκληση για τη χώρα μας

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Αγαπητός Ξάνθης, τ. Δ/ντης του ΕΟΤ*

Ο Τουρισμός αποτελεί από τους πλέον ζωτικούς αλλά και δυναμικούς κλάδους της ελληνικής κοινωνίας και παραγωγής υπηρεσιών που επηρεάζουν άμεσα την ανάπτυξη του τόπου μας αλλά και τον προσδιορισμό του ανθρώπινου κεφαλαίου (human capital) για την εξέλιξή του.

Βάζοντας ως αρχή, ότι ο Τουρισμός είναι ένα κοινωνικοπολιτικό φαινόμενο σημασίας, που διαθέτει παράλληλα χαρακτηριστικά που επενδύει και στους τρεις παραγωγικούς τομείς της χώρας (γεωργία, βιοτεχνία και υπηρεσίες) γνωρίζοντας το υψηλό ποσοστό κατοχής του ΑΕΠ, μπορούμε να μιλάμε για τη «βαριά βιομηχανία της χώρας μας».

Ειδικά στα νησιά, αυτό το ποσοστό διπλασιάζεται, κατέχοντας εκ των πραγμάτων ο Τουρισμός τη δεσπόζουσα θέση στη δομή της «νησιωτικότητας» ως προβαλλόμενο είδος με τη μονοκαλλιέργειά του στην ολότητα της σχετικής δραστηριότητας.

Προσπάθησα να κατηγοριοποιήσω έτσι, τον Τουρισμό κάτω από μια αντίληψη της θεματολογίας μέσα από το σύγχρονο περιεχόμενό του, που ποικίλλει ανάλογα στον χώρο εκτέλεσής του. Έτσι, σήμερα, από «Προϊόν» που περιγράφεται με ανταποδοτικά στοιχεία και οφέλη ως προς την απόδοσή του, μπορεί να περιγραφεί ως «Πόρος» που συγκλίνει στην «εδαφική συνοχή», πρόσταγμα των πολιτικών της Ε.Ε. στη διαδρομή της αειφόρου ανάπτυξης, σύγκλισης, επάλειψης των ανισοτήτων και της ανθεκτικότητας.

Τα -5Χ-, τα οποία παρουσιάζω συμβολικά έχουν ένα ενδεικτικό στίγμα, περιγράφοντας τον νέο μοντέλο εθνικής τουριστικής ανάπτυξης που ξεπηδάει από τις προκλήσεις-κρίσεις μιας δυστοπικής εποχής.

1. Χώρος, ως μορφή είναι ποιότητα, τάξη και μέτρο, είναι ως κενό ή γεμάτο. Είναι το πεδίο που εκτελείται η πράξη μέσα στα όρια που προσδιορίζει ο ίδιος ο χώρος. Άρα, στην τουριστική δραστικότητα μπορεί να είναι «αυτό» που μπορεί να αναπτυχτεί ο πόρος του Τουρισμού για να μπορεί να προσφέρει τη διατήρηση των φυσικών πόρων, την αγωγή των πνευματικών και πολιτιστικών πόρων και δικαιωμάτων, ή των ανθρωπίνων πόρων (υγεία, παιδεία, πρόνοια, απασχόληση) και τέλος, τον οικονομικό πόρο που αποτελεί τη βάση της οικονομικής υπόστασης του Τουρισμού από πλευράς, κόστος /όφελος. Συνεπώς, όλη η Ελλάδα μπορεί να έχει τον πόρο του Τουρισμού και όχι σε συγκεντρωτικά σημεία, που πολλές φορές προκαλούν σχετικό «φράγμα αντοχής» (βλ. νησιά), αλλά μπορεί να διαχυθεί σ’ όλο το κατάλληλο εύρος σύμφωνα μ’ έναν εθνικό σχεδιασμό (βλ. παρακάτω-χαρτί-).
2. Χρόνος, ως η περίοδος εκτέλεσης της δραστηριότητας μέσα στο προσδιοριζόμενο πλαίσιο και χώρο. Η σημερινή αγορά διαχειρίζεται τον χρόνο στην προσταγή των ταχυτήτων εξέλιξης ανάλογα των πολιτικών βουλήσεων και επιλογών. Η χρονοπολιτική είναι μαζί με τον χώρο, κυρίαρχα στοιχεία του ανθρώπου που εξελίσσονται και προσδιορίζουν παράλληλα την τεχνολογική ορθότητα της σημερινής επιτακτικής προόδου.[1] Είναι όμως αυτή πρόοδος συμβατή με την αξία της αειφορίας; Ένα δίλημμα που η διεθνής κοινότητα οφείλει να απαντήσει!
   Η χώρα μας κατ’ επέκταση του όρου, μπορεί να σχεδιάζει ένα τουρισμό για όλο τον χρόνο, όμως οφείλει να προνοήσει πάνω σε ποιες υποδομές, ανθρώπινο κεφάλαιο και κυρίως στην επιθυμητή ισορροπία περιβάλλοντος και ανθρώπου ως ένα καλοκαρδισμένο ρόλοι με δείκτες: τη Φύση και την Επιχείρηση.
3. Χρήμα, είναι η λογιστική μονάδα, το ανταλλακτικό μέσο και τέλος είναι το μέσο αποθήκευσης αξίας.[2] Μπορεί να εμφανίζεται με την κλασσική του μορφή αλλά σήμερα και σε «κινητό χρήμα-bitcoin». Για τον Τουρισμό, αποτελεί το εκτελεστικό εργαλείο του τρίτου πυλώνα της αειφόρου τουριστικής ανάπτυξης, που είναι η Οικονομία. Το «χρήμα» παράγει επίσης, την τρίτη κατεύθυνση της αναγκαίας ροής του τουριστικού ρεύματος σε συνδυασμό με το ανθρώπινο εμπλεκόμενο δυναμικό (τουρίστας/απασχολούμενος/κάτοικος) και τις σχετικές ακολουθούμενες χρηματοπιστωτικές διαδικασίες μεταξύ Τ.Ο., καταλύματος και μέσων μεταφοράς (αεροπλάνο κ.ά.). Σημαντικό στοιχείο στη συνάρτηση των 5Χ.
4. Χαρά, είναι η κοινωνική απαραίτητη διάσταση που χαρίζει την κουλτούρα, την ψυχαγωγία, την εργασία, τα ήθη και τα έθιμα, την γνησιότητα ενός τόπου. Είναι η πτυχή της φιλοξενίας που προσφέρει στον τόπο επίσκεψης ενός τουρίστα, όλη τη μαγεία της ανάμνησης αλλά και της απόλαυση μιας φωτογραφίας από ένα τοπίο. Είναι η πρώτη παράμετρος –πυλώνας της αειφόρου ανάπτυξης που δεν μπορεί να απουσιάζει από κάθε αναπτυξιακό πρόγραμμα, πολύ μάλλον στο πολυσύνθετο πλαίσιο των -17- στόχων για την βιωσιμότητα του ΟΗΕ. Το κριτήριο της κοινωνίας είναι ο συνδετικός κρίκος όλων των δραστηριοτήτων, έχοντας υπόψη τον πυρήνα της εξέλιξης που είναι ο άνθρωπος και τα εκτελούμενα έργα του, ως ένα πολιτιστικό αποτύπωμα στον χωροχρόνο του, και τέλος
5. Χαρτί, σημαίνει σχέδιο, φόρμα, δομή, πρόβλεψη, απολογισμός αξιολόγηση για κάθε δραστηριότητα, την οποία ο homo sapiens παραδίδει στον πλανήτη, στη φύση, στις επόμενες γενεές, στον εαυτό του. Είναι η τέχνη που ξεπηδάει μέσα από τα σκιρτήματα του πνεύματος και παρουσιάζεται σαν μια εικόνα, σαν μια ματιά, σαν μια ζωγραφιά στο χαρτί που γαληνεύει ή εξάπτει τη σκέψη για τον εναπομείναντα στοχασμό. Ο Νίκος Καζαντζάκης δεν φοβάται να ονοματίσει το τουριστικό ταξίδι ως ένα όνειρο τέχνης που οι ανακαλύψεις του οδηγούν σε αποκαλύψεις και συνάμα αντιπροσωπεύει την αληθινή επαφή με το μύθο της θέλησης. Αυτό είναι το «χαρτί» για τον τουρισμό, είναι η επιθυμητική χάραξη του ταξιδιώτη για να βρει τον δικό του Παράδεισο (*έστω και σε προδιαγραμμένο χώρο, σε περιορισμένο χρόνο, με μετρήσιμα χρήματα αλλά με πλούσια χαρά).

► Αυτός ο Τουρισμός των 5Χ, δεν είναι μόνο δείκτης ανταγωνισμού ή ανταποδοτικότητας, δεν είναι προϊόν χρηματοδοτικών αποστολών και μόνο άλλα ένα κοινωνικοπολιτικό γεγονός που νιώθει τον άνθρωπο και ως συστατικό πολιτισμού και τέχνης. Αυτός ο Τουρισμός των 5Χ, μπορεί να παράγει δικαιώματα και υποχρεώσεις από όλους τους εμπλεκομένους στη γραμμή της οικολογικής αλλά και αξιοβίωτης υπεύθυνης συμπεριφοράς. Αυτός ο Τουρισμός των 5Χ, που συνδυάζει την κοινωνία, το περιβάλλον και την οικονομία με το κεφάλαιο του πολιτισμού μας μπορεί να παράξει και εξωτερική πολιτική, μέσα από την «ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ», λαμβάνοντας υπόψη τις σύγχρονες αντιλήψεις των Διεθνών Σχέσεων και της πολυμέρειας των διακρατικών επαφών σε θέματα low politics για τη δημιουργία Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης μεταξύ χωρών, Ενώσεων, ή Οργανισμών.

Αυτός ο θαυμαστός Τουρισμός που περιγράφεται των 5Χ, μπορεί να «κτιστεί» και στη χώρα μας, γιατί απλά: «ο κόσμος είναι η Ελλάδα που διαστέλλεται, και Ελλάδα είναι ο κόσμος που συστέλλεται», Βίκτωρ Ουγκώ.

Καλή Ανάσταση…

*Ο αρθρογράφος είναι αρχιτέκτονας, μεταδιδακτορικός υπότροφος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, διδάσκων στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών: Αρχαιολογία, Γλωσσολογία, Διεθνείς Σχέσεις του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του μεταπτυχιακού προγράμματος «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» .

[1] Βλ. σχετ. Μπαχτσετζής, Σ. (2014). Χρονο-πολιτική και τοπο-οικονομίες. Αθήνα: Gutenberg, σ. 25.

[2] Βλ. σχετ. Prasad, E. (2024). Το μέλλον του χρήματος. Μτφρ. Ν. Ρούσσος. Κρήτη: Πανεπιστημιακές εκδόσεις, σ.54.