Θάνος Ζέλκας: Η ύβρις της εξουσίας και η μνήμη που δεν σβήνει

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Θάνος Ζέλκας

Ο λαός μας λέει ότι ο χρόνος τα γιατρεύει όλα. Όμως, υπάρχουν πληγές που δεν κλείνουν ποτέ. Ίσως να απαλύνει λίγο τον πόνο, όμως δεν μπορεί να τον εξαφανίσει. Ιδίως όταν μιλάμε για τραγωδίες όπως το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, που στέρησε τη ζωή σε 57 ανθρώπους, στην πλειοψηφία τους, νέους.

Γίνεται ακόμη πιο τραγικό, όταν οι συγγενείς των θυμάτων αναζητούν απαντήσεις στα βασανιστικά ερωτήματα που τους στοιχειώνουν: το αδυσώπητο «γιατί;» και οι ανοιχτές πληγές της δικαιοσύνης.
Όμως, τίποτα δεν είναι χειρότερο από την αλαζονεία και την ασέβεια προς τους νεκρούς. Ένα αμάρτημα που, από αρχαιοτάτων χρόνων και σε όλες τις θρησκείες, θεωρείται ύψιστη ύβρις. Κι όμως, στην ίδια χώρα που γέννησε όλες αυτές τις μεγάλες ιδέες, σήμερα βαραίνει η «μήνις των Θεών», καθώς οι συγγενείς των θυμάτων αναζητούν εναγωνίως τη δικαίωση των παιδιών και των δικών τους ανθρώπων.

Σε αυτή τη χώρα, όσοι κυβερνούν προσπαθούν με κάθε τρόπο να αποποιηθούν την ευθύνη που τους αναλογεί για την τραγωδία. Το πιο εξοργιστικό, όμως, είναι ότι αντί να επιδιώξουν την απονομή δικαιοσύνης, δυναμιτίζουν το κλίμα με την υποτίμηση του γεγονότος και τη διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Κάτι που αποτελεί την ύψιστη ύβρη και που, σύμφωνα με την αρχαιοελληνική σκέψη, οδηγεί αναπόφευκτα στη νέμεση.

Οι δικαιολογίες ατελείωτες. Το «ανθρώπινο λάθος», η «εξυγίανση» του πεδίου, ο αγωγός του φυσικού αερίου, η απειρία στο χειρισμό τέτοιων υποθέσεων. Η πραγματικότητα είναι μία: γνώριζαν ότι υπάρχει πρόβλημα στον σιδηρόδρομο εδώ και χρόνια. Οι ευθύνες είναι διαχρονικές και το κατηγορητήριο αμείλικτο. Τους είχαν προειδοποιήσει οι αρμόδιοι ότι το κακό ήταν αναπόφευκτο. Αλλά, ως γνωστόν, αν δεν προκύψει η τραγωδία, κανείς δεν ασχολείται.

Όμως, ακόμη και μετά το δυστύχημα, η στάση της κυβέρνησης υπήρξε προκλητική. Οι συγγενείς των θυμάτων μετατράπηκαν σε ανεπιθύμητους διαδηλωτές. Οι πορείες τους αντιμετωπίστηκαν με χημικά και βία. Η κραυγή «Δικαιοσύνη για τα Τέμπη» απαντήθηκε με ψυχρότητα, ειρωνεία και καταστολή. Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: η εξουσία δεν θέλει να λογοδοτήσει.
Η ύβρις συνεχίζεται, ακόμα και τώρα που ο λαός διαδηλώνει απαιτώντας δικαιοσύνη. Κυβερνητικά χείλη προσπαθούν να βαπτίσουν την πηγαία αντίδραση ως υποκινούμενη από πολιτικούς αντιπάλους. Βλέπουν εχθρούς παντού. Όποιος ασκεί κριτική, είτε γελοιοποιείται είτε πολεμάται με κάθε μέσο.

Όταν οι ισχυροί συμπεριφέρονται σαν να βρίσκονται υπεράνω λογοδοσίας, όταν περιφρονούν τη μνήμη των θυμάτων και υποτιμούν το πένθος μιας ολόκληρης κοινωνίας, η ιστορία δείχνει ότι η νέμεση δεν αργεί. Η κοινωνία δεν ξεχνά, ούτε συγχωρεί τόσο εύκολα.

Αν κάτι διδάσκει η ιστορία, ιδιαίτερα η ελληνική τραγωδία, είναι πως όποιος διαπράττει ύβρη, κάποια στιγμή έρχεται αντιμέτωπος με τη νέμεση. Η κοινωνία μπορεί να φαίνεται ότι υπομένει, αλλά δεν ξεχνά. Η μνήμη των Τεμπών χαράχτηκε ανεξίτηλα, όχι μόνο από την τραγικότητα του δυστυχήματος, αλλά και από την αδιαφορία που το ακολούθησε. Η νέμεση δεν έρχεται πάντα με κρότο. Μπορεί να έρθει σιωπηλά, μέσα από την κοινωνική κατακραυγή, την πολιτική αποδόμηση, την απώλεια εμπιστοσύνης. Μια κυβέρνηση που νομίζει ότι μπορεί να ελέγξει την αλήθεια και να φιμώσει τη δικαιοσύνη, δεν είναι απλώς επικίνδυνη. Είναι καταδικασμένη.

Ο λαός μπορεί να δείχνει ανοχή, αλλά όχι όταν προσβάλλεται τόσο βαθιά. Οι 57 νεκροί των Τεμπών δεν είναι στατιστικά νούμερα. Είναι πρόσωπα, οικογένειες, ιστορίες που κόπηκαν άδικα. Η κοινωνία που ζητά δικαιοσύνη δεν πρόκειται να σωπάσει, όσο κι αν η εξουσία προσπαθεί να τη φιμώσει. Και μια κοινωνία που μάχεται για ιδανικά, γίνεται ασταμάτητη, παρασύροντας στο διάβα της ό,τι την αδικεί.