Αγ. Ξάνθης: Στέλιος Κωτιάδης, ένας ευπατρίδης πολιτικός

Rodiaki NewsRoom

Γράφει o
Δρ. Αγαπητός Ξάνθης,
Αρχιτέκτονας, τ. Δ/ντής ΕΟΤ

Όταν έφτασε στα χέρια μου, το βιβλίο που αναφέρεται στον βουλευτή και υπουργό Στέλιο Κωτιάδη ( 1912-1971) με συγγραφέα τον Χριστόφορο Β. Αδαμόπουλο, σύζυγο της Εύης, κόρης του εκλιπόντος, με τίτλο: «Στέλιος Κωτιάδης-Βουλευτής –Υπουργός» (2024), ένιωσα την ανάγκη της εξερεύνησης, της εμβάθυνσης ενός ατόμου που εμφανίζεται σε σημαντικές σελίδες της Δωδεκανησιακής Ιστορίας.

Το βιβλίο εκπέμπει έναν σεβασμό, μια αφήγηση καρδιάς, μια ρομαντική προσέγγιση της πολιτικής, την οποία υπηρέτησε ο Στέλιος Κωτιάδης (Σ.Κ.) με αυταπάρνηση και ήθος.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη:

• Στο πρώτο καταγράφεται η συνολική πορεία της ζωής του Σ.Κ. σαν ένα κομμάτι ιστορίας του τόπου καταγωγής του. Σε μερικές σελίδες αποταμιεύεται όλος ο πολυσχιδής βίος του ανδρός (σ.205) στη βάση προσφοράς για τους Ρόδιους, για την πατρίδα, την Ελλάδα και το Έθνος, γενικότερα.

• Στο δεύτερο μέρος παρατίθενται κείμενα-μελέτες του Σ.Κ., ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος που έχουν καταγραφεί σε τοπικές εφημερίδες, αποδίδοντας τον πόθο για την ανάπτυξη των Δωδεκανήσων σε μια δύσκολη μεταπολεμική περίοδο. Πόθο που δεν λησμόνησε ακόμη και όταν κατείχε θέση εξουσίας. Αυτό επιδεικνύεται από τις δράσεις και συνολικές ομιλίες για το γενέθλιο νησί του.

• Το τρίτο μέρος είναι αφιερωμένο σε απόψεις φίλων και συνεργατών για τον πολιτικό άνθρωπο Σ.Κ., που εγράφησαν επ’ ευκαιρίας των 40 χρόνων από τον θάνατό του, στις 14 Ιουλίου του 2011 σε αφιέρωμα που εξέδωσε «Η ΡΟΔΙΑΚΗ». Σε αυτή την ημερομηνία, ο δήμος Ροδίων ανέγειρε την προτομή του στο Μανδράκι της Ρόδου, ως ένδειξη εκτίμησης και μνήμης στον άνδρα.

Η ιστορία του βιβλίου ξεκινάει από τον πάτερα του, τον δάσκαλο και ιερέα Ηλία Κωτιάδη και τις αξίες που εμπέδωσε στα -4- παιδιά του. Κρατάω κάποιες γραμμές για τα μελλοντικά βήματα του Σ.Κ. εκ μέρους του πάτερα του:

«Και όσο θα μεγάλωνε τα όνειρα του Στέλιου, τόσο θα μεγάλωναν και οι πατρικές εύρυνες. Του ήταν αδιανόητο να στερήσει από τον γιο του την πραγματοποίηση τους. Γι’ αυτόν η προσφορά ήταν χρέος. Με οποιοδήποτε τίμημα» (σ.28).

Αλλά και εκείνο το σημείο που διατυπώνεται παρακάτω είναι επίσης συγκινητικό και δηλώνει απερίφραστα τις αξίες ζωής και ηθικής προίκας που δηλώθηκαν στα γυμνασιακά του χρόνια:

«Ο Σ.Κ. κράτησε τα σοφά λόγια του πατέρα του για την σκάλα του Ατταβύρου, να την κάνει σκάλα ζωής του!. Τα έβαλε μέσα του βαθιά, τα ‘κανε φυλαχτό. Ήταν η ιερή ευχή του πατέρα του. Με αύτη θα προχωρούσε…» (σσ.49,52). Λόγια μεστά, χωρίς φιοριτούρες από έναν βιοπαλαιστή της ζωής στο βλαστάρι του, στον πρωτότοκό του.

Ο Σ.Κ. ξεκινάει το πλούσιο μορφωτικό του ταξίδι από τη Ρόδο, στο Παρίσι και το Λονδίνο στο LSE με υποτροφία για το πανεπιστημιακό ανώτερο πτυχίο. Ο γάμος του με την Ευαγγέλια, μετά από τον γάμο της αδελφής του Αθανασίας, το 1947 (σ.56) τηρώντας τις παραδόσεις, «φυτεύει» έτσι το δικό του οικογενειακό δένδρο και με τη μετέπειτα απόκτηση των δύο λατρεμένων παιδιών του, της Εύης και του Ηλία (σ.57).

Η Εύη τελειόφοιτος της ΑΣΟΕΕ και ο Ηλίας επίσης της ΑΣΟΕΕ, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Surrey της Μεγάλης Βρετανίας πάνω σε θέματα τουρισμού (σ.60).

Η πολιτική πορεία του Σ.Κ. ξεκινάει με την απελευθέρωση των Δωδεκανήσων, ανοίγοντας «λογαριασμό» με τη δημόσια ζωή, πράγμα που της χάρισε την πατριωτική του συνείδηση μέχρι και την τελευταία μέρα της ζωής του.

Από το 1950 ανοίγει τα φτερά του ο Σ.Κ. στα κοινοβουλευτικά δρώμενα, αξιοποιώντας το πάθος για ανιδιοτελή προσφορά σε κατευθύνσεις που αποκαθιστούσαν το κύρος των νησιών μας.

Ο διευθυντικός του ρόλος στην Κ.Α.Ϊ.Ρ. (σσ. 53,65,173,203, 259, 304), αλλά και η επιμονή του για τον τότε «Αυτόνομο Οργανισμό Διαχείρισης Δημόσιων Κτημάτων Δωδ/σου» (σσ. 97,261,270,307,322), υπέρ των συμφερόντων του τόπου, πιστοποιεί το αδιάλειπτο ενδιαφέρον για τα κοινά εκτός κομματικών κατευθύνσεων και γραμμών.

Από το 1948 (!) ένιωσε αυτό το δημιουργικό σκίρτημα για τη χωροταξική ανάπτυξη της περιουσίας της Δωδ/σου, όπου το άρθρο στην «ΡΟΔΙΑΚΗ», φ. 56-57, 26/05-08/06/1948, παραμένει μια πρότυπη μελέτη για τον χώρο και τη δημόσια περιουσία του συμπλέγματος της Δωδ/σου (σσ.261-286).

Τα γεωπολιτικά γεγονότα αλλά και η διεθνής σημασία της Δωδεκανήσου εκφράστηκαν μέσα από την πολιτεία του Σ.Κ., εκτελώντας χρέη υπουργού Ναυτιλίας, αποδίδοντας έτσι το βάρος της ναυτιλίας στη γεωπολιτική σκακιέρα της Μεσόγειου (σ.117) με τις αποφύσεις αλλά και τη σπουδαία δραστηριότητά του.

Η δραστηριότητά του πολυτμηματική από τον πολιτικό, οικονομικό, αθλητικό, προνοιακό χώρο, πλούσια και σημαίνουσα. Συνιδιοκτήτης επίσης, της ιστορικής τοπικής εφημερίδας: «Η ΡΟΔΙΑΚΗ» η οποία μέχρι και σήμερα επικοινωνεί την ελευθεροτυπία και τις αξίες του ορθού λόγου, ως αποδοχή κληροδοτήματος από τον Στέλιο Κωτιάδη (σ.185).

Ελλάδα, σήμαινε για τον ευπατρίδη άνδρα Σ.Κ. «ανέκαθεν ένα περίεργο φαινόμενον κοιτίδος δημιουργικής δραστηριότητος και θυσιών για την γενικώτέραν πρόοδον της ανθρωπότητος» (σ.145), αλλά και «η αγάπη προς την Πατρίδα δεν εκδηλώνεται με λόγια και πρόσκαιρους ενθουσιασμούς, αλλά κυρίως με εργασία ευσυνείδητη και κοινωφελή» (σ.256). Λόγια ζωτικά, γεμάτα αξίες και αίσθημα ευθύνης προς την πατρίδα του, την Ελλάδα αλλά και κατάθεση ταπεινότητας και ήθους από τον πολιτικό συγκεκριμένο άνδρα.

Μάλιστα, το «συμφέρον του λαού» θα ήταν ο βασικός γνώμονας χάραξης πολιτικής εκ μέρους (σ.205) με την παράλληλη ευγενική του συμπεριφορά σε όλες τις εκφάνσεις παρουσίας (σ.191).

Εκείνο όμως που ξεχωρίζει (!) στο πρόσωπό του είναι η επιστροφή της αποζημίωσης που ελάμβανε για τα υπηρεσιακά του ταξίδια ως δείγμα σεβασμού που είχε για το δημόσιο χρήμα (σσ.175,388). Μάλιστα και ό ίδιος Κωνσταντίνος Καραμανλής από το Παρίσι ως μορφή επικήδειου (1971) αναφώνησε: «Ο πιο φτωχός υπουργός μου, στο πιο πλούσιο Υπουργείο!» (σ.408). Εκπληκτικά πράγματα για το συμφεροντολογικό σήμερα.

Εντυπωσιακή επίσης είναι η αξιοπρέπεια του ανδρός λόγω της μεγαλοθυμίας αλλά και της ανωτερότητας από τα τετριμμένα. Φαίνεται παραστατικά στην προσβολή που δέχθηκε ο ίδιος να μετακινηθεί στις πίσω θέσεις των όρθιων σε μια τελετή του ΝΟΡ, το 1969, από ένα χουντικό επιτελάρχη. Αυτό το αγενές γεγονός είχε ένα μεγάλο ηθικό κόστος που το έφερε βαρέως μέχρι και τον ξαφνικό θάνατό του (σσ.233,384).

Η αξιοπρέπεια, σπάνια λέξη στη σημερινή αφυδατωμένη εποχή, έδωσε τη δύναμη να συνεχίζει να βιοπορίζεται με τη λογιστική δραστηριότητα κατά την περίοδο της χούντας αλλά και να χαρίζει παράλληλα στη Ρόδο το ήθος και εντιμότητα μέχρι τις τελευταίες του ώρες.

Έφυγε νωρίς, αλλά η υστεροφημία του μέχρι και τα τώρα είναι διαρκής, λαμπερή και σίγουρα συγκρίσιμη με την υφιστάμενη «διαφορετική» μετα-πολιτική διάσταση.

Το διάδοχο πάντως σχήμα που άφησε στο νησί που λάτρεψε, με τα δύο παιδιά, την Εύη και τον Ηλία, δεν τον διάψευσε ουδόλως. Παρέμειναν στις ράγες του ήθους και τις αξιοπρεπείας του πατέρα τους.

Και αυτό φαίνεται έντονα για το διάδοχο ήθος και για το δημόσιο καλό, από την τελευταία παράγραφο της δημοσιευμένης επιστολής του αγαπημένου γιου του Ηλία στο βιβλίο: «Σκέπτομαι την γενιά αυτών των ανθρώπων που μετά την ενσωμάτωση προσπάθησαν να βοηθήσουν τον τόπο τους να ορθοποδήσει και με τις θυσίες το έκανα» και ερωτάται αυτοκριτικά ο Ηλίας στο τέλος της επιστολής:

«Και σκέπτομαι και τη δική μου γενιά, τη γενιά του Πολυτεχνείου. Τι πολιτικούς δημιούργησε. Αν ζούσες θα σε ρωτούσα, αυτό που δεν σε ρώτησα ποτέ. Τι θ’ αφήσουμε στα εγγόνια σου που πότε δεν γνώρισες…» (σ.249).

Στοχασμοί γεμάτοι ευαισθησία αλλά και βιωσιμότητα σ’ έναν σημερινό κόσμο δυστοπικό, ρευστό και ασταθές, με απομειωμένες αξίες και αφαιρετικές ανθρωπιστικές αρχές. Ο σημερινός κόσμος του «Εγώ», ένα περιβάλλον της χειραγωγικής ελευθερίας μέσω της συνδεσιμότητας του ιντερνέτ που χρειάζεται ένα ήθος και μια αξιοπρέπεια του Στέλιου Κωτιάδη, σαν οδηγητικά φανάρια ζωής.

Το τρίτο μέρος του βιβλίου και τελευταίο, περιγράφει το αφιέρωμα της εφημερίδας «Η ΡΟΔΙΑΚΗ» για τα 40 χρόνια από τον θάνατο (σ. 359) που μπορεί κανείς να διακρίνει την πρέπουσα εκτίμηση από όλους μετά από τα τόσα χρόνια από τον χαμό του πολιτικού ανδρός.

Φίλοι, πολιτικοί και συνεργάτες έρχονται να αποτυπώσουν με λόγια σεβασμού και ευθύνης την ακεραιότητα του Στέλιου Κωτιάδη. Κρατάω μερικές φράσεις που εντυπωσιάζουν, χωρίς να αποδυναμώνω τις υπόλοιπες των συμμετεχόντων.

Ο Δημήτρης Κρεμαστινός, κομματικός αντίπαλος, απευθυνόμενος στην επιστολή του προς τον γιο του Σ.Κ., Ηλία: «Ήσουν τυχερός Ηλία, που είχες ένα τέτοιο πατέρα και γι’ αυτό πρέπει σήμερα να είσαι υπερήφανος που τον τιμά η Ρόδος. Υπήρξε ένα κόσμημα της πολιτικής και καλής συμπεριφοράς προς τους αντιπάλους του».

Επίσης, μπορώ να σημειώσω [τα -4- Να] που πρέπει να έχουν ως προτερήματα οι πολιτικοί, του κειμένου του δημοσιογράφου κ. Λουκά Μαστή στη σημερινή πρόκληση του διαχωρισμού του νομίμου και του ηθικού με την ανάλογη έλλειψη αξιών (σ.374).

• Να αγαπούν τον τόπο και τους ανθρώπους του, και να πασχίζουν για το γενικό καλό.

• Να μη διστάζουν να συγκρουστούν για τα καλά εννοούμενα συμφέροντα του τόπου.

• Να λειτουργούν ανιδιοτελώς ως φιλοσοφία ζωής και ως καθημερινή πρακτική.

• Να πιστεύουν και να στηρίζουν τις συλλογικές προσπάθειες.

Σχόλιο:
Η δική μας γενιά, της ηλεκτρονικής επανάστασης και της «ιδιοκτησιακής πολιτικής», του ατομικισμού και της εγωπαθείας προς την εικόνα και μόνο, οφείλουμε να επιζητούμε και να ανακαλύψουμε τέτοιες προσωπικότητες σαν τον Στέλιο Κωτιάδη.

Η βιωσιμότητα ενός έθνους δεν περνάει από τα «πράγματα» και τα εντυπωσιακά, μεγάλα έργα αλλά από το ήθος, την κουλτούρα και την πολιτική διαδικασία που θα προσελκύσει δημιουργικό κοινωνικό, παραγωγικό και αισθητικό δυναμικό που σήμερα δυστυχώς πνίγεται μέσα στο στρόβιλο του προσωπικού συμφέροντος.

Η μετα-πολιτική που διατρέχουμε σήμερα έχει αναδείξει το πρόσωπο-αριθμό, τη ισχύ, το “deal” και έχει εξαφανίσει το συλλογικό καλό, το κοινό όφελος, το αδιάλειπτο ενδιαφέρον για τον τόπο που μας φιλοξενεί.

Τα δεύτερα, τα πρόσφερε γενναιόδωρα ο Στέλιος Κωτιάδης.

Ευχαριστούμε τον Στέλιο Κωτιάδη, μέσα από τη βιογραφία του, που μας κάνει ακόμη και σήμερα να στοχαζόμαστε εμεί οι νεώτεροι το συμφέρον του δημόσιου, τη σχέση εμπιστοσύνης πολιτικής-ανθρώπου, το διαυγές «αύριο», για να μπορούμε έτσι να διακρίνουμε «τα φωτεινά μονοπάτια της ζωής, την ανοδική σκάλα του Αττάβυρου» που τόσο ευλαβικά υπηρέτησε ο εκλιπών.

Αλησμόνητος!