Θ. Ζέλκας: Καταιγίδες και λευκές επιταγές

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

Κάθε φορά που οι μετεωρολογικές υπηρεσίες ανακοινώνουν τον ερχομό μιας έντονης κακοκαιρίας, ο δημόσιος διάλογος αναζωπυρώνεται: είναι η κλιματική αλλαγή που εντείνει τα φαινόμενα ή η πολιτεία που αδυνατεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις; Με την ένταση και τη συχνότητα των καιρικών φαινομένων να αυξάνονται, τίθενται εύλογα ερωτήματα για τις αιτίες και τις ευθύνες.

Η επιστημονική κοινότητα, ομόφωνα επισημαίνει, ότι η κλιματική αλλαγή προκαλεί αύξηση της συχνότητας και της έντασης των ακραίων φαινομένων. Τυφώνες, καταιγίδες, πλημμύρες και πυρκαγιές παρουσιάζουν αυξητική τάση, με καταστροφικές συνέπειες για τις τοπικές κοινωνίες. Η υπερθέρμανση του πλανήτη οδηγεί σε μεγαλύτερη εξάτμιση υδάτων, γεγονός που προκαλεί ισχυρότερες καταιγίδες και έντονες βροχοπτώσεις. Επίσης, η τήξη των πάγων και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας αυξάνουν τον κίνδυνο πλημμυρών σε παράκτιες περιοχές.

Όμως, μπορούμε να αποδίδουμε κάθε έντονο φαινόμενο αποκλειστικά στην κλιματική αλλαγή; Η ιστορία δείχνει ότι ακραία φαινόμενα συνέβαιναν και στο παρελθόν. Η διαφορά είναι ότι σήμερα οι άνθρωποι ζουν σε περιοχές που είναι πιο ευάλωτες και συχνά ανεπαρκώς προετοιμασμένες για τέτοιου είδους έντασης φαινόμενα.

Αν δεχτούμε ότι η κλιματική αλλαγή είναι ο παράγοντας εκείνος που αλλάζει τους κανόνες, τότε, από τη μεριά μας ως πολιτεία οφείλουμε να προσαρμοστούμε στις νέες συνθήκες και να διαμορφώσουμε μια άλλη στρατηγική. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι φορές που έχουμε γίνει μάρτυρες μιας σειράς αποτυχιών του κεντρικού κράτους. Ανεπαρκείς υποδομές, κακή πρόβλεψη, ελλιπής σχεδιασμός, καθυστερημένη αντίδραση.

Γιατί πλημμυρίζουν δρόμοι και σπίτια μετά από λίγες ώρες βροχής; Γιατί υπάρχουν φράγματα και αποχετευτικά δίκτυα που δεν συντηρούνται; Γιατί σε κάποιες περιοχές δεν υπάρχει σχέδιο εκκένωσης ή οργάνωση πολιτικής προστασίας; Τα ερωτήματα αμείλικτα και η αλήθεια μία.

Στις εξισώσεις της πολιτείας, ο παράγοντας πρόληψη δεν προβλέπεται.
Είναι εξοργιστικό να βλέπει κανείς ανθρώπους να χάνουν τη ζωή τους, περιουσίες να καταστρέφονται και κοινότητες να διαλύονται, επειδή το κράτος μας δεν κατάφερε να διαχειριστεί αποτελεσματικά μια προβλέψιμη κρίση. Πόσες φορές ακούσαμε μετά από μια τραγωδία τη φράση: «Ήταν πρωτόγνωρο φαινόμενο»; Μήπως όμως χρησιμοποιείται αυτό ως δικαιολογία για τις αποτυχίες;

Ποιος τελικά φέρει μεγαλύτερη ευθύνη για τις καταστροφές, η κλιματική αλλαγή ή η πολιτεία; Είναι οι επενδύσεις στην πρόληψη και την προστασία επαρκείς ή μήπως τελικά το βάρος πέφτει στη διαχείριση των συνεπειών μετά την καταστροφή;

Πόσο ενημερωμένοι και προετοιμασμένοι είναι οι πολίτες; Η ατομική ευθύνη παίζει ρόλο στην αποτροπή τραγωδιών ή είναι η πολιτεία που πρέπει να εξασφαλίσει την ασφάλεια όλων;

Η αντιμετώπιση της κακοκαιρίας απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που συνδυάζει πρόληψη, τεχνολογία και εκπαίδευση. Η πολιτεία οφείλει να επενδύσει σε υποδομές που αντέχουν στις νέες συνθήκες, να βελτιώσει τα συστήματα προειδοποίησης και να εκπαιδεύσει τους πολίτες.

Δυστυχώς, βιώνουμε μια νέα διαφορετική πραγματικότητα. Αυτή η νέα πραγματικότητα απαιτεί άλλου είδους αντιμετώπιση. Δεν μπορούμε με τα ίδια εργαλεία που χρησιμοποιούσαμε τις περασμένες δεκαετίες, να αντιμετωπίσουμε κάτι που είναι πολλαπλά πιο ισχυρό.

Ως συνειδητοποιημένοι πολίτες, δεν αρκεί να εκφράζουμε μόνο την αγανάκτησή μας κάθε φορά που έχουμε υποστεί μια καταστροφή. Οφείλουμε να πιέζουμε τους εκπροσώπους μας να υιοθετήσουν πολιτικές πρόληψης και αντιμετώπισης των νέων συνθηκών, σε συνεργασία πάντα με την επιστημονική κοινότητα.

Όσο μοιράζουμε «λευκές επιταγές», δεν πρόκειται ν’ αλλάξει η κατάσταση. Δεν γίνεται το μόνο μας «όπλο» απέναντι σε μια φυσική καταστροφή να είναι το μήνυμα του «112». Κάποια στιγμή, πρέπει κι εμείς να βρεθούμε στο πεδίο της μάχης και να κοιτάξουμε τον «εχθρό» στα μάτια.