Μ. Καρίκη: Κουβαλώντας ένα σωρό «αντιστάσεις»

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, Msc

Καθώς μεγαλώνουμε, συνειδητοποιούμε ότι κουβαλάμε μαζί μας όλες τις εμπειρίες, καλές ή κακές, του παρελθόντος. Έχουν ενσωματωθεί στη μνήμη και στον ψυχισμό μας. Χαρούμενες στιγμές, αλλά και «τραύματα».

Αναμνήσεις που έχουν συμβάλει θετικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας, αλλά και αναμνήσεις που έχουν προκαλέσει πληγές. Οι καταγραφές που γίνονται από την παιδική μας ηλικία (κάποιες θεωρίες ισχυρίζονται ακόμα και προγεννετικά) επηρεάζουν όλα όσα είμαστε σήμερα. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι είμαστε έρμαια του παρελθόντος μας.

Έχουμε την ικανότητα να αναγνωρίσουμε και να αλλάξουμε αν το θέλουμε πραγματικά. Τι είναι η «αντίσταση» ως όρος στην ψυχολογία; Συνήθως, αφορά σε θέματα δύσκολα και «βαριά».

Δεν μας αρέσει να πολυμιλάμε γι'αυτά. Αποφεύγουμε τις όποιες αναφορές και συζητήσεις γύρω από αυτά. Δεν νιώθουμε άνετα και δεν θέλουμε να ακούσουμε κάτι που θα «ξύσει» κάποια πληγή ή κάποιον πόνο. Οι γνώμες των άλλων σχετικά με αυτά τα ζητήματα περισσότερο μας εκνευρίζουν παρά μας βοηθούν, επειδή είμαστε σε, μια αμυντική στάση.

Επιπλέον, δεν θα θέλαμε να παραδεχτούμε λάθη ή αστοχίες δικές μας. Υπάρχουν έντονα συναισθηματικά φορτία γύρω από γεγονότα, καταστάσεις, πρόσωπα που δεν μας αφήνουν να δούμε καθαρά ή να είμαστε σε θέση να κάνουμε έναν διάλογο χωρίς αυτές τις αντιστάσεις και τις αρνήσεις.

Κι όλα αυτά, λοιπόν, που δεν τολμάμε να «αγγίξουμε» μέσα μας, συνεχίζουν να μας επηρεάζουν, συνειδητά ή μη, σε διάφορες εκφάνσεις του εαυτού μας: στις σκέψεις μας, στα συναισθήματά μας, στις σχέσεις μας με τους άλλους, στις αποφάσεις, στις επιλογές, στις συμπεριφορές μας.

Οι συναισθηματικοί μας «κόμποι», τα απωθημένα, τα παράπονα, οι προκαταλήψεις μας, οι απογοητεύσεις, οι προδοσίες και ο πόνος που κουβαλάμε μαζί μας, δημιουργούν τα δύσκαμπτα και άκαμπτα στοιχεία μας.

Στους άλλους ανθρώπους μοιάζει σαν να ορθώνουμε «τοίχους» που δεν ξέρουν πώς να τους υπερβούν για να μας «φτάσουν». Αντιλαμβάνονται τα «μπλοκαρίσματά» μας, τις υπερβολικές ή και αλλοπρόσαλλες αντιδράσεις μας. Οι «αντιστάσεις» μας δεν μας αφήνουν να φτάσουμε σε μια ισορροπημένη εκδοχή του εαυτού μας.

Μας μπερδεύουν, μας αναστατώνουν, μας περιπλέκουν και μας «φορτίζουν» δυσανάλογα πολύ σε σχέση με ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Δυσκολεύουν τη ζωή μας και τις περισσότερες φορές δεν μπορούμε να καταλάβουμε πώς ακριβώς γίνεται αυτό. Προτιμάμε συχνά να μην αγγίξουμε τα «τρωτά» μας θέματα, γιατί θα μας πονέσουν περισσότερο. Επιλέγουμε (συνειδητά ή μη συνειδητά) να τα αποφεύγουμε και να μάθουμε να ζούμε με αυτά!

Δεν είναι εύκολο να αναγνωρίσουμε και να αναλύσουμε τα πιο δύσκολά μας κομμάτια. Χρειάζεται τόλμη, αλλά και αποφασιστικότητα για να επιλέξουμε να αποδομήσουμε ό,τι σέρνουμε μαζί μας εξαιτίας τους μέχρι σήμερα.

Χρειάζεται να κατανοήσουμε ότι λειτουργούν σαν «γάγγραινα» εντός μας και μας σαμποτάρουν τις επιθυμίες και τους στόχους μας. Είναι σημαντικό να ξαναπιστέψουμε ότι μπορούμε και πάλι να έχουμε εμείς τον «έλεγχο» του εαυτού μας και όχι οι άνθρωποι και τα γεγονότα του παρελθόντος. Να νιώσουμε ότι εμείς ορίζουμε τον ψυχισμό μας και όχι τα «σκουπίδια» που κουβαλάμε και τα οποία άλλοι μας δημιούργησαν ή καλλιέργησαν!

Καμία εσωτερική αντίσταση δεν μπορεί να καμφθεί αν δεν αναγνωριστεί πρώτα! Το πρώτο βήμα είναι να μπορούμε να μιλάμε για τα ζητήματα που μας πονάνε. Το δεύτερο βήμα είναι να εντοπίσουμε ποιες είναι οι επιρροές και οι επιπτώσεις στην προσωπικότητά μας και στο παρόν μας.

Στη συνέχεια απαιτείται «δουλειά» με τον εαυτό μας για να ανακαλύψουμε λανθασμένες, περιοριστικές, αυτοκαταστροφικές πεποιθήσεις που έχουν δημιουργηθεί από τη μικρή μας ηλικία, οι οποίες και μας δυσλειτουργούν σε πολλαπλά επίπεδα. Στόχος είναι να τις επαναξιολογήσουμε μέσα από μια πιο ώριμη και διερευνητική ματιά (όχι ως παιδιά πια) και να τις αποδομήσουμε γνωσιακά και συναισθηματικά στο βαθμό που είναι εφικτό. Σίγουρα, θα συναντήσουμε διαστρεβλώσεις, υπερμεγεθύνσεις, ενοχές, αυτοκατηγορίες, ανασφάλειες, φόβους, καθώς και πεποιθήσεις ανεπάρκειας.

Οφείλει ο καθένας να αναζητήσει τι από όλα αυτά (και σε ποιο βαθμό) είναι «κατασκευασμένο» (κι άρα δεν ισχύει) και τι ισχύει. Συνήθως, εκπλήσσονται οι άνθρωποι όταν ανακαλύπτουν πόσο μεγάλο ποσοστό είναι το «κατασκευασμένο» κι όχι το ρεαλιστικό!

Ας έχουμε, λοιπόν, το νου μας. Αντί να αποφεύγουμε διακαώς τα «σημεία» μας που πονάνε, ίσως θα ήταν προτιμότερο να ασχοληθούμε κάποια στιγμή με αυτά για να απαλλάξουμε τον εαυτό μας από όλη αυτή την εσωτερική φθορά και τους φαύλους κύκλους που μας απομυζάνε και μας νοθεύουν τις δυνατότητες και τα όνειρά μας!