Η «επαγγελματική δημοσιογραφία» στέκει ως βράχος στις σύγχρονες προκλήσεις

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας

Η απορία μου για την αληθινή δημοσιογραφία μου γέννησε την απορία της εμβάθυνσης του ζητήματος. Γιατί η δημοσιογραφία διαμορφώνει την ιδιωτική και δημόσια σφαίρα κόντρα στην ανεξέλεγκτη δομή του Facebook και του Twitter.

Οι ρίζες της δημοσιογραφίας εμφανίζονται περίπου πριν από 400 χρόνια ενώ η δημοσιογραφία ως επάγγελμα πλήρους απασχόλησης για μια ομάδα ανθρώπων που συλλέγει ειδήσεις χρονολογείται μόλις 200 χρόνια πριν.

Η δημοσιογραφία είναι σημαντική στη διαμόρφωσης άποψης και πληροφόρησης βασισμένη στα ρεπορτάζ για να αποτελέσει σε ακολουθία τη λεγόμενη «δημοσιογραφία της λογοδοσίας».

Η δουλειά του δημοσιογράφου είναι να παράγει ειδήσεις όπως ο ξυλουργός είναι να φτιάχνει σπίτια και του αρχιτέκτονα να σχεδιάζει στον χώρο. Και τα τρία έχουν τα χαρακτηριστικά της τέχνης.
Ο πρώτος κανόνας της δημοσιογραφίας είναι να προτάσσει την πραγματικότητα. Ουσιαστικά, οι υπεύθυνοι δημοσιογράφοι μαθαίνουν να μην παράγουν ψευδείς, προωθητικές ή ανήθικες ειδήσεις.

Να μην υποτάσσουν την πραγματικότητα στην ιδεολογική ταύτιση ή την πολιτική υποστήριξη. Να μην γίνονται κόλακες της εξουσίας και των διαφημιστικών εταιρειών ή ακόμη και της λαϊκής μάζας. Ακόμη να καταθέτουν την άποψή τους τεκμηριωμένη στον πρωινό καφέ συναντήσεων με τους άλλους συναδέλφους ή με τους προϊσταμένους τους.
Η επίκληση της αλήθειας και η παρουσία της ακρίβειας αποτελεί τον κεντρικό άξονα δράσης του δημοσιογράφου.

Αυτή είναι η βασική πλευρά του «επαγγελματία δημοσιογράφου» ξεφεύγοντας από τις αντίστοιχες ωραιοπάθειες ή την καταστροφολογία ενός ρεπορτάζ.
Η χρησιμότητα της επαγγελματικής δημοσιογραφίας στη βάση της αλήθειας είναι το πρωτεύον και μετά μπορεί αυτή να πελεκά με εργαλείο την επαρκή γνώση, τη συλλογή στοιχείων και θέσεων για να εξαχθεί η τελική άποψη.

Η οφειλόμενη «επαγγελματική δημοσιογραφία» στέκει ως βράχος απέναντι στην κομματικοποίηση και τον επηρεασμό αποδίδοντας τα Καίσαρος τω Καίσαρι, και τα του Θεού τω Θεώ σεβόμενη παράλληλα τις συνταγματικές και φιλελεύθερες αξίες, τη διαφορετικότητα μέσα σε μια κοινωνία.
Η μνεία στους καταναλωτές της δημοσιογραφίας είναι η υπερθεμάτιση της επαγγελματικής δημοσιογραφίας ως της αληθινής διεξόδου στην ομοβροντία των πολυποίκιλων ειδήσεων από τα κοινωνικά σημερινά ισχυρά δίκτυα.

Η δουλεία του δημοσιογράφου είναι να κρατά αποστάσεις από τις φωνασκίες, τις θρησκευτικές παροτρύνσεις και το συνοδευτικό χάδι προς την εξουσία και να παραθέτει με σοβαρότητα τα γεγονότα σ’ ένα μεταβαλλόμενο κόσμο.
Δεν υπάρχουν ηλιόλουστες και φωτεινές ήμερες για τη δημοσιογραφία αλλά ούτε και καταρρακτώδεις νεροποντές. Η υπερβολή κουράζει.

Η ελπίδα για την ορθή δημοσιογραφία οφείλει να βρει γόνιμο έδαφος στο κοινό με τη στήριξη της «κοινωνίας των πολιτών» για μια δίκαιη ανάπτυξη, για ένα βιώσιμο μέλλον. Γιατί με αυτή τη ρότα μπορεί και πρέπει να ενθαρρυνθούν οι νέοι που θέλουν να κάνουν καριέρα στη δημοσιογραφία.
Οι οικονομικές προοπτικές είναι σίγουρα δυσοίωνες, όμως να εργάζεσαι στον χώρο της αληθινής δημοσιογραφίας είναι μια αγαλλίαση προσφοράς και ικανοποίησης.
Στην εποχή των ψηφιακών δικτύων ο δημόσιος χώρος έχει ανασχεδιαστεί μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού σαν μια νέα αρένα, σαν ένα σύγχρονο καφενείο για ανέξοδα σχόλια.

Στην πρόκληση της εικονιστικής κοινωνίας, του ψηφιακού ανθρωπισμού οφείλουμε να απαντήσουμε με την κοινωνία της «μετα-αλήθειας», της κοινωνίας που δεν την καθορίζει η άμεση αποτελεσματικότητα της επιλεγμένης επιτυχίας αλλά η προσπάθεια, το συναίσθημα, η ελπίδα και όχι πάντως το προσχεδιασμένο επίτευγμα.

Γιατί η αληθινή δημοσιογραφία δεν είναι αριθμοί, δεν είναι πράγματα, δεν είναι ρομπότ. Είναι αυτή που κάνει και λάθη αλλά έχει το θάρρος να τα αναγνωρίζει και να αυτο-βελτιώνεται όπως πράττει και η επιστήμη. Το να υποκείμεθα στο λάθος είναι η δεύτερη φύση μας. Ας μην κρυβόμαστε.
Το σπουδαίο είναι να σταθεί η δημοσιογραφία στο ύψος της ευθύνης, της ουσιώδους έκφρασης με ευσυνειδησία και θάρρος.

• Σε ένα απειλούμενο κόσμο η «επαγγελματική δημοσιογραφία» αντέχει ακόμη στις προκλήσεις των δυνάμεων της αγοράς και στους λαϊκιστές πολιτικούς.
Η ειλικρινής δημοσιογραφία έχει σημασία σε αυτό τον περίπλοκο κόσμο να βρει αποκούμπι το γνήσιο κοινό, τους γνήσιους καταναλωτές ειδήσεων γιατί τότε μόνο μπορεί να επιβιώσει και αυτή.

ΥΓ: Το άρθρο είναι αφιερωμένο σε δύο συνδημότες αδέλφια-δημοσιογράφους που με κέντρισαν να διερευνήσω τη σημασία της «επαγγελματικής δημοσιογραφίας» και τους ευχαριστώ.