Οι πεζόδρομοι της Ρόδου: Μια διαφορετική προσέγγιση

Γράφει ο
αρχιτέκτονας μηχανικός
Αγαπητός Ξάνθης


Ζούμε σ΄ ένα ευλογημένο τόπο. Η πόλη της Ρόδου είναι ξακουστή σε όλο τον κόσμο για τον πολιτισμό της και την ιδιαίτερη πολεοδομική δομή που μας κληρονόμησαν οι Ιταλοί.

Το ιστορικό κέντρο της πόλης και το μεσαιωνικό τμήμα δείχνουν τα χνάρια της πολεοδομίας και της μορφολογίας της στο πέρασμα του χρόνου.

Τα μαράσια που αποτελούν τους πρώτους οικιστικούς πυρήνες της πόλης εκτός των τειχών και το Νιοχώρι σαν κέντρο διοίκησης και πολεοδομικής κυριαρχίας, καταγράφουν τους πόλους ανάπτυξης των πρώτων βημάτων μετά από τον πόλεμο.

Μαζί με το υγρό στοιχείο που περιβάλλει το περίγραμμα της πόλης, το ιστορικό της κομμάτι σχεδιάζεται αρχικά στα πρότυπα των χωρών της τότε ιταλικής - φασιστικής φιλοσοφίας.

Η πόλη στις δεκαετίες του ΄60 και ΄70 μεγάλωσε κάτω από την πίεση της αστικής επέκτασης και την ραγδαία ανάπτυξη του τουρισμού.

Είναι η δεκαετία που κτίσθηκαν τα περισσότερα ξενοδοχεία πόλης και έγινε μία αναδιάταξη των λειτουργιών της. Οι απαιτήσεις άλλαξαν και κυρίως η πολεοδομική ισορροπία ανατράπηκε σε βάρος του κτιριακού όγκου, υπέρ της αντιπαροχής.

Ευτυχώς το κέντρο της πόλης παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο, εκτός βεβαίως από τις τραγικές κατεδαφίσεις νεοκλασικών κτιρίων που σήμερα καταγράφονται σαν υποδείγματα αρχιτεκτονικής.

Στο διάβα του χρόνου η δημοτική αρχή στις αρχές του ΄90 επιχείρησε να δημιουργήσει ένα δίκτυο πεζόδρομων στην καρδιά της πόλης για εκτόνωση της κυκλοφοριακής ροής και την ενοποίηση των χώρων με βασικό χρήστη τον πεζό πολίτη.

Σίγουρα η νεωτεριστική αυτή προσέγγιση έχει πολλά θετικά στοιχεία στην ποιοτική στάθμη της εικόνας της πόλης.

Σίγουρα η εφαρμογή αυτής της παρέμβασης άλλαξε της αναπνοή της πόλης προσφέροντας περισσότερο κοινόχρηστο χώρο για μεγαλύτερη διάθεση ¨οξυγόνου¨. Σίγουρα η εμπορικότητα των πεζόδρομων τροποποίησε τη δομή της πόλης με νέα οικονομικά μεγέθη.

Όμως εκείνο που υπήρχε πριν λίγο καιρό ήταν ότι οι πεζόδρομοι που διαγράφονται εσωτερικά από την οδό Παπάγου- Αβέρωφ – Γαλλίας - Πλατεία Κύπρου – Μακαρίου εμφάνιζαν ένα μαρασμό, μία ακινησία, μία αδράνεια.

Το όμορφο πλέγμα των πεζόδρομων μέσα σε αυτό το οικοδομικό τετράγωνο μετά την δύση του ηλίου ξεψυχούσε μαζί με το κλείσιμο των εμπορικών καταστημάτων που αναπτύσσονται στις πλευρές του.

Ήταν πεζόδρομοι που νέκρωναν το βράδυ, που αποσπόντουσαν από τη ζωή της πόλης. Όλοι θέλουμε ένα «κέντρο» ζωντανό, δημιουργικό, μία εστία έλξης των τουριστών που συστηματικά πλέον απομακρύνονται από την πόλη στην αδυναμία ελκυστικών στιγμιότυπων.

Αυτό το σημαντικό κομμάτι της πόλης πλέον παίζει αυτό τον ρόλο, του ψυχαγωγικού τόνου, του δημόσιου τόπου συνάντησης, του πνεύμονα δύναμης.

Είναι ένα γραφικό σημείο της πόλης που δεν μπορεί να αφήνεται σε μεμονωμένες ασύνδετες νησίδες ψυχαγωγίας, σύμφωνα με την παλιότερη Απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου με Α.Π: 261/1999, όμως οφείλει να διοργανωθεί μέσα σ΄ ένα πλαίσιο αστικού δικτύου επικοινωνίας.

Το όλο οικοδομικό τετράγωνο επιζητάει νέο συνεκτικό σχεδιασμό, νέα χωροταξική προσέγγιση των πεζόδρομων, νέα βήματα αναβίωσης και συντονισμένα βήματα δράσης.

Με το όμορο πάρκο του Θέρμαι, σαν μία ενότητα μπορεί να δώσει στους Ροδίτες και στους τουρίστες την διαφορετικότητα που θέλει η καινούργια εποχή για την πόλη μας.

Είναι βήματα δύσκολα που θέλουν ρηξικέλευθες αποφάσεις μέσα από τον δημοκρατικό προγραμματισμό και την απομυθοποίηση των τσιμεντένιων μεγάλων κατασκευών.
Η πόλη ασφυκτιά από τα αυτοκίνητα και υποφέρει από την αδυναμία φιλοξενίας ατόμων μετά το κλείσιμο των εμπορικών καταστημάτων. Η «νεκρόπολη» δεν ταιριάζει στο χαρακτήρα της Ρόδου.

Η τόλμη είναι χάρισμα των δημιουργικών ατόμων και τέτοιους έχουμε πολλούς στην πόλη μας, φτάνει να τους δοθεί η ευκαιρία που μαζί με τους αξιέπαινους νέους τοπικούς άρχοντες μπορούν να πείσουν για το καινοτόμο όραμα μίας νέα σελίδας της πολεοδομικής μας ιστορίας…για τα παιδιά μας, για το μέλλον μας.