Καθαρό νερό της βρύσης

Ένα κοινωνικό αγαθό που έγινε πολυτέλεια στις μέρες μας.

Το νερό της βρύσης είναι ένα κοινωνικό αγαθό που πρέπει να είναι διαθέσιμο σε κάθε πολίτη σε επαρκή ποσότητα, σε καλή ποιότητα και σε τιμή προσιτή. Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια η εμπιστοσύνη των «καταναλωτών» στο νερό από το δίκτυο έχει μειωθεί και στρέφονται ολοένα και περισσότερο στο εμφιαλωμένο νερό. Το αποτέλεσμα αυτής της στροφής είναι διττό. Από τη μια πλευρά ο οικογενειακός προϋπολογισμός επιβαρύνεται με ένα σημαντικό και για πολλούς ανθρώπους δυσβάστακτο καθημερινό έξοδο. Από την άλλη το πλαστικό που καταλήγει στις χωματερές ή στους χώρους ταφής ή ακόμα χειρότερα απορρίπτεται ανεξέλεγκτα στη θάλασσες ή στην ξηρά κυριολεκτικά σκοτώνει το περιβάλλον. Όμως δεν είναι μόνο αυτό. Οι έρευνες σε όλο τον κόσμο συμφωνούν ότι η διαδικασία εμφιάλωσης επιβαρύνει το περιβάλλον σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό. Η παραγωγή εμφιαλωμένου νερού κοστίζει10.000 φορές περισσότερο από την παραγωγή νερού της βρύσης και τεράστιες ποσότητες ενέργειας ξοδεύονται για την ανόρυξη, τη συσκευασία και την διακίνησή του. Η πλαστική συσκευασία του κάνει 1.000 χρόνια για να διασπαστεί και η μεταφορά του από τον τόπο παραγωγής στους τόπους κατανάλωσης που σε μερικές περιπτώσεις είναι χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, επιβαρύνει με αέρια του θερμοκηπίου και επιτείνει την κλιματική αλλαγή. Το 2004 τα πλαστικά μπουκάλια που τροφοδότησαν με 26 δισεκατομμύρια λίτρα νερού τους Αμερικανούς απαίτησαν 1,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου - ποσότητα ικανή να κινήσει 100.000 αυτοκίνητα για ένα χρόνο. Μια πρώτη μελέτη το 2006 από την περιβαλλοντική ομάδα Earth Policy Institute, ανέφερε ότι ο κόσμος ολόκληρος κατανάλωσε το 2004 154 δισεκατομμύρια λίτρα εμφιαλωμένου νερού, 57% περισσότερο από μια δεκαετία πριν. Ακόμα και σε περιοχές όπου το νερό είναι ασφαλές η ζήτηση εμφιαλωμένου νερού αυξάνει. Οι προειδοποιήσεις των περιβαλλοντικών οργανώσεων για την κατασπατάληση πόρων επιβεβαιώνονται τώρα από έρευνα που δημοσιεύεται στο Environmental Research Letters. Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του εμφιαλωμένου νερού αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία καθώς οι πωλήσεις εκτινάσσονται στα ύψη σε όλο τον κόσμο, έχοντας ήδη ξεπεράσει το γάλα και την μπίρα. Το 2007 πουλήθηκαν γύρω στα 200δισ. λίτρα εμφιαλωμένου νερού, σημειώνοντας αύξηση 70% σε σχέση με το 2001. Οι μεγαλύτεροι καταναλωτές εμφιαλωμένου νερού είναι οι HΠA, με 26 δισ. λίτρα το2004, το Mεξικό με 18 δισ. λίτρα, η Kίνα και η Βραζιλία με περίπου 12 δισ. λίτρα τον χρόνο η καθεμία, ενώ έπονται οι Ιταλία και Γερμανία που καταναλώνουν λίγο παραπάνω από 10δισ. λίτρα ετησίως. Όσον αφορά στην κατά κεφαλή κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού, τα πρωτεία κατέχουν οι Iταλοί, με 184 λίτρα κατ\' άτομο, οι Mεξικανοί και τα Hνωμένα Aραβικά Eμιράτα με 169 και 164 λίτρα, το Bέλγιο και η Γαλλία με περίπου 146 λίτρα και η Iσπανία με 137 λίτρα το χρόνο. Αντίστοιχη προτίμηση προς το εμφιαλωμένο νερό δείχνουν όμως όλο και περισσότεροι Έλληνες. Σύμφωνα με στοιχεία της ICAP, ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης στην κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού στη χώρα μας την τελευταία δεκαετία είναι της τάξης του 10%. Μάλιστα, σε περιοχές όπου η ποιότητα του νερού των δικτύων δεν είναι καλή, υπάρχει υψηλή συγκέντρωση νιτρικών κ.λπ. (π.χ. Αίγινα, Zάκυνθος, Σιθωνία, Ηράκλειο), οι κάτοικοι καλύπτουν με εμφιαλωμένο νερό όλες τις ανάγκες του νοικοκυριού. Στη χώρα μας εξάλλου, όπου η ανακύκλωση παραμένει ακόμη άγνωστη έννοια, τα πλαστικά μπουκάλια αντιπροσωπεύουν το 20% των απορριμμάτων, τη στιγμή που σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες των «15» το αντίστοιχο ποσοστό κυμαίνεται μεταξύ 1%-3%. H Ελλάδα συγκαταλέγεται ανάμεσα στις χώρες με το χαμηλότερο ποσοστό ανακύκλωσης πλαστικού (1%) - σε καμία άλλη χώρα της Δυτικής Ευρώπης το αντίστοιχο ποσοστό δεν είναι μικρότερο του 5%. Ο πρόεδρος της Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης κ. Φίλιππος Kυρκίτσος τονίζει: «Αγοράζουμε εμφιαλωμένο νερό, το οποίο καταναλώνουμε σε ελάχιστο χρόνο και μας μένει η συσκευασία. Το νερό είναι φθηνό, η συσκευασία κοστίζει. Ουσιαστικά δηλαδή αγοράζουμε σκουπίδια». H καύση των πλαστικών φιαλών δεν ενδείκνυται καθώς παράγει τοξικά υποπροϊόντα, όπως χλώριο και στάχτη που περιέχει βαρέα μέταλλα. Εξάλλου, λέει ο κ. Κυρκίτσος ότι υπό συνθήκες χωματερής τα μπουκάλια μπορούν να παραμείνουν «κοντά μας» για εκατοντάδες χρόνια. Εκτός από την αργή αποδόμησή τους, το πρόβλημα είναι και ότι καταλαμβάνουν πολύ μεγάλο χώρο στις χωματερές.«Έχει βρεθεί ότι ο όγκος που καταλαμβάνουν είναι 2,5 φορές το βάρος τους. Δηλαδή στην Ελλάδα, οι μισές χωματερές και οι XYTA είναι γεμάτοι με πλαστικό. Αν τα αφαιρούσαμε, θα διπλασιάζαμε τον χρόνο ζωής των χωματερών». Επιπλέον, η απόρριψη πλαστικών μπουκαλιών εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους και για τα άλλα είδη ζωής του πλανήτη. Από τα πλαστικά πεθαίνουν κάθε χρόνο πάνω από ένα εκατομμύριο μεγάλα πουλιά που απειλούνται με εξαφάνιση, καθώς και πάρα πολλά θαλάσσια είδη. Είναι όμως το εμφιαλωμένο νερό πιο ασφαλές από το νερό της βρύσης; Μερικές φορές ναι, μερικές όχι. Σε ελέγχους που διενεργήθηκαν από τον Ενιαίο Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (EΦET) την περίοδο 2003-2004 σε σύνολο 542 δειγμάτων από 25 εταιρείες, ο μικροβιολογικός έλεγχος έβγαλε ακατάλληλο το2% των δειγμάτων, ενώ ο χημικός έλεγχος«έκοψε» το 3% των δειγμάτων. Δυστυχώς το νησί μας ακολουθεί την παγκόσμια τάση να καταναλώνει εμφιαλωμένο νερό γιατί δεν εμπιστευόμαστε το νερό της βρύσης. Η Ρόδος που πριν από μερικά χρόνια μπορούσε να υπερηφανεύεται τόσο για τα πηγαία νερά της (Αγ. Νεκτάριος, Φουντουκλί, Πεταλούδες) όσο και για την ποιότητα των υπογείων υδάτων της φαίνεται ότι σήμερα αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα στην ποιότητα του νερού. Η υπεράντληση νερού κυρίως, αλλά σε μερικές περιπτώσεις και η κακή κατάσταση των δικτύων και των δεξαμενών αποθήκευσης έχουν οδηγήσει στην παρατήρηση φαινομένων υφαλμύρωσης του νερού αλλά ακόμα και βρώμικου νερού που μπορεί κανείς να διακρίνει ακόμα και με γυμνό μάτι. Ένα μεγάλο θέμα είναι και το νερό που αντλούν και διαθέτουν τα ξενοδοχεία στους πελάτες τους. Προφανώς δεν υπάρχει επίσημος έλεγχος ούτε της ποιότητας ούτε της ποσότητας του νερού που αντλείται και στη συνέχεια διατίθεται στους τουρίστες του νησιού. Φαίνεται λοιπόν καθαρά ότι η λύση είναι η επιστροφή στο καθαρό και φτηνό νερό από τα δημοτικά δίκτυα. Για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη του καταναλωτή σε αυτό. Μεγάλες ελπίδες για την περιοχή μας έχουν εναποτεθεί στην υδροδότηση από το Φράγμα του Γαδουρά. Η υποδομή αυτή πιστεύεται ότι θα ανακουφίσει τον υδροφόρο ορίζοντα από τη συνεχή υπεράντληση των τελευταίων ετών, θα μειώσει τις απώλειες και επειδή η διαχείριση θα είναι κεντρική η ποιότητα του νερού θα είναι εύκολα ελεγχόμενη. * Γράφει ο Δημήτρης Γρηγοριάδης Πηγές: Εφημερίδα Independent (www.indeendent.co.uk/environment), Εφημερίδα Καθημερινή (news.kathimerini.gr), Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ (www.in.gr).