Xάρτες για την ατμοσφαιρική ρύπανση

Του Φίλιππου Ζάχαρη Νέοι ηλεκτρονικοί χάρτες για την ατμοσφαιρική ρύπανση δόθηκαν πριν από λίγο καιρό στην δημοσιότητα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), σε στενή συνεργασία με το Κοινό Κέντρο Ερευνών και την εσωτερική επιστημονική υπηρεσία της Επιτροπής. Οι νέοι αυτοί χάρτες, δίνουν για πρώτη φορά στους πολίτες την δυνατότητα να επισημαίνουν τις κύριες διάσπαρτες πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης, όπως είναι οι κάθε είδους μεταφορές και οι αεροπορικές δραστηριότητες. Η περιήγηση στους χάρτες που αποκαλύπτουν το πρόβλημα είναι απλή και κατατοπιστική. Η νέα σειρά των 32 χαρτών δείχνει τα σημεία στα οποία εκλύονται ρύποι, όπως είναι τα οξείδια του αζώτου και τα αιωρούμενα σωματίδια. Συμπληρώνει υφιστάμενα δεδομένα σχετικά με τις εκπομπές από μεμονωμένες βιομηχανικές μονάδες, προερχόμενα από το Ευρωπαϊκό Μητρώο Έκλυσης και Μεταφοράς Ρύπων (E-PRTR) το οποίο δρομολογήθηκε το 2009 προκειμένου να βελτιώσει την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες και περιέχει ήδη δεδομένα που έχουν εισαχθεί από μεμονωμένες βιομηχανικές μονάδες και πληροφορίες για τις εκπομπές από τις οδικές μεταφορές, τη ναυτιλία, την αεροπορία, τη θέρμανση κτιρίων, τη γεωργία και τις μικρού μεγέθους επιχειρήσεις. Η συνολική σειρά των 32 χαρτών επιτρέπει στους ευρωπαίους να παρατηρούν, σε κλίμακα 5 χλμ επί 5 χλμ τα σημεία όπου εκπέμπονται οι ρύποι. Περιλαμβάνουν λεπτομέρειες για τα οξείδια του αζώτου (NOX), τα οξείδια του θείου (SOX), το μονοξείδιο του άνθρακα (CO), την αμμωνία (NH3) και τα αιωρούμενα σωματίδια (PM10). Παρατήρηση και εντοπισμός περιοχών με ατμοσφαιρική ρύπανση λοιπόν, προκειμένου οι ευρωπαίοι πολίτες να είναι ενήμεροι για το ποιες περιοχές είναι οι πιο επιβαρυμένες περιβαλλοντικά αλλά και ποιες αρχίζουν να αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα. Οι νέοι αυτοί ηλεκτρονικοί χάρτες παρέχουν την ευκαιρία στον οποιονδήποτε να επισημάνει ανά περιοχή το πρόβλημα με την ατμοσφαιρική ρύπανση, την χώρα που το αφορά αλλά και τον τομέα (sector) εκπομπών σωματιδίων (π.χ βιομηχανική περιοχή, ναυσιπλοΐα, αεροπορική δραστηριότητα κλπ). Κάθε φορά που τσεκάρονται ανά επιλεγμένη περιοχή οι αντίστοιχες εκπομπές, ο χάρτης χρωματίζεται ανάλογα και ο επισκέπτης έχει την δυνατότητα να δει σε μεγέθυνση το συνολικό πρόβλημα στην χώρα του. Για να λάβετε γνώση λοιπόν της ατμοσφαιρικής ρύπανσης ανά χώρα, δεν έχετε παρά να περιηγηθείτε στην διεύθυνση http://prtr.ec.europa.eu /DiffuseSourcesAir.aspxe Μοχλός πίεσης οι χάρτες Η, Εκτελεστική Διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), καθηγήτρια Jacqueline McGlade δήλωσε με την ευκαιρία της δημοσιοποίησης των ηλεκτρονικών χαρτών ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί σοβαρή απειλή για την υγεία, ιδίως σε ομάδες υψηλού κινδύνου όπως είναι τα παιδιά και τα άτομα με αναπνευστικά προβλήματα. Ενημερώνοντας τους πολίτες για την ατμοσφαιρική ρύπανση από τις μεταφορές, τα νοικοκυριά και άλλες πηγές στις περιοχές που ζουν, οι εν λόγω χάρτες τους δίνουν τη δυνατότητα να πιέσουν τις αρχές ώστε αυτές να προχωρήσουν σε βελτιώσεις. Καταγράφονται εκλύσεις ρύπων - όχι πηγές ρύπανσης Ενώ στα δεδομένα για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα έχουν πρόσβαση τόσο οι εθνικοί, όσο και οι ευρωπαίοι πάροχοι δεδομένων, τα εν λόγω δεδομένα δεν περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τις διάφορες πηγές ρύπανσης. Οι νέοι χάρτες προωθούν την ευαισθητοποίηση για τις τοπικές εκλύσεις ατμοσφαιρικών ρύπων και επιτρέπουν στους πολίτες να συγκεντρώσουν την προσοχή τους στη δική τους περιοχή. Επιπλέον, εμπειρογνώμονες για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα δεδομένα για την κατάρτιση μοντέλων, με τη βοήθεια των οποίων προβαίνουν σε εκτιμήσεις των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των τοπικών εκπομπών. Επίσης δείχνουν την έκταση στην οποία οι εκπομπές NOX και PM10 από τις οδικές μεταφορές μολύνουν μεγάλα πολεοδομικά συγκροτήματα και τις περιοχές γύρω από τους κύριους άξονες των οδικών δικτύων. Ειδικότερα, στις πόλεις, οι οδικές μεταφορές συμβάλλουν σημαντικά στην περιεκτικότητα σε PM10 του αέρα που αναπνέουμε. Ιστορικό του Ε-PRTR Το 2003, τα μέρη της σύμβασης του Ώρχους– συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ – συνήψαν το Πρωτόκολλο για τα μητρώα έκλυσης και μεταφοράς ρύπων (PRTR), το οποίο άρχισε να ισχύει στις 8 Οκτωβρίου 2009. Η ΕΕ έχει προχωρήσει πέραν του Πρωτοκόλλου PRTR, απαιτώντας από τα κράτη μέλη της να της κοινοποιούν πληροφορίες για πέντε επιπλέον ρύπους, πέραν των 85 ουσιών που είναι εγγεγραμμένες στον κατάλογο, και επιβάλλοντας αυστηρότερα κατώτατα όρια κοινοποίησης για άλλους έξι. Οι πληροφορίες στο E-PRTR επικαιροποιούνται τον Μάιο κάθε έτους. Πέραν των 27 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιλαμβάνει επίσης δεδομένα από την Ελβετία, την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία. Η Σερβία άρχισε να κοινοποιεί στοιχεία στο E-PRTR το 2011. Ο ιστότοπος περιλαμβάνει τώρα νέες πληροφορίες για τις εκπομπές στον ατμοσφαιρικό αέρα από διάσπαρτες πηγές, από το 2008, καλύπτοντας ζωτικής σημασίας ρύπους.