Αγαπητός Ξάνθης: Λίγες σκέψεις από τα συμπεράσματα του συνεδρίου της ΚΕΔΕ για τα νησιά μας

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Αγαπητός Ξάνθης,
Αρχιτέκτονας

Διαβάζω στο φύλλο της «ΡΟΔΙΑΚΗΣ» (8.11.2026, σ.5) τα αποτελέσματα της πρόσφατης συνεδρίασης της ΚΕΔΕ.

Προσπαθώ να σταχυολογήσω τα περισσότερα ενδιαφέροντα στο πνεύμα της αειφόρου πορείας των νησιών μας.

Σημειώνω το βάρος που δόθηκε στον πρόλογο της συνεδρίασης για την υπό σύσταση έκθεση της ΕΕ για τα νησιά. Δηλαδή, στο πνεύμα της πολιτικής συνοχής, ο όρος «νησιωτικότητα» θα αποκτήσει πλέον σάρκα και οστά μέσα από την υπό διαμόρφωση νέα «Στρατηγική της ΕΕ για τα νησιά»-{SWD (2026) 520 τελικό}στο γεωγραφικό χώρο της Ένωσης.

Η αναφερόμενη «Στρατηγική της ΕΕ για τα νησιά» εκτός των πολυτομεακών πολιτικών για τα νησιά εδράζεται σε τέσσερις (4) κυρίως πυλώνες ανιχνεύοντας τις σημερινές και μελλοντικές προκλήσεις των νησιών αλλά και την ορθή διακυβέρνηση. Απευθύνεται κυρίως (σχ. άρθρο στη ΡΟΔΙΑΚΗ του υπογράφοντος, 07.08.2026, σ.16).

• Στην ασφάλεια, στην ενεργειακή επάρκεια και στην ετοιμότητα αντιμετώπισης κρίσεων
• Στην πράσινη μετάβαση, ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή
• Στην κοινωνική παράμετρο, τη δημογραφία και την ποιότητα ζωής και
• Στην ορθολογική διακυβέρνηση στο πνεύμα «Συνδέοντας την Ευρώπη»

Επίσης, γίνεται ειδική αναφορά για τη γαλάζια οικονομία, τα GR-eco Islands ως επίσης για τον αειφόρο τουρισμό με προσοχή τεχνικής βοήθειας στην Ελλάδα και στην Κροατία, χωρίς βέβαια να παραγράφεται η σημασία του μεταναστευτικού στη Μεσόγειο, τα θέματα ασφάλειας, διαχείρισης κρίσεων και των αναλόγων χρηματοδοτήσεων αλλά και του συντονισμού και της συνεργασίας μεταξύ γειτονικών κρατών μελών και περιφερειών με την άμεση ευαισθητοποίηση των νησιωτικών κοινωνιών.

Αυτή η ευρύτερη στρατηγική θα γίνει δεσμευτικό κείμενο κατά την προεδρία της ΕΕ από την Ελλάδα, στο 2ο εξάμηνο του ’27, σύμφωνα με τα λεγόμενα του σχετικού εισηγητή για τα 27.000 νησιά της Ευρώπης σε 16 Κ-Μ εκ΄ των οποίων περισσότερα από 4.000 κατοικούνται, με το συνολικό πληθυσμό να ξεπερνά τα 17,0 εκατομμύρια άτομα. Ελπίζουμε στη συγκλίνουσα θέση όλων των Κ-Μ, σ’ αυτήν την προσδοκώμενη «στρατηγική των νησιών» ώστε τα νησιά που αποκτήσουν μια «ειδική αναπτυξιακή ταυτότητα» στον ευρωπαϊκό κοινό χώρο.

► Εκείνα τα θέματα όμως που αναπτύχτηκαν από τους «τοπικούς» παράγοντες πρώτης γραμμής σωρευτικά αφορούν την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των νησιωτών, ειδικά :

1. αντιμετώπιση των νησιών (όχι ως χερσαία επιφάνεια) αλλά ως ξεχωριστή εδαφική ενότητα
2. διασύνδεση
3. επαρκής υδροδότηση
4. στελέχωση στο τομείς υγείας, παιδεία και διοίκησης
5. υποδομές ευρύτερης σημασία για τη βιώσιμη ανπτυξη-αναδομές
6. ενέργεια –ενεργειακές κοινότητες-δίκαιη μετάβαση
7. δημογραφικό (σύσταση ενός εθνικού στρατηγικού σχεδίου οριζόντιας δεκαετίας με διακομματική συνεννόηση)
8. ερημοποίηση των μικρών νησιών με κίνδυνο στην πολιτιστική συνέχεια των τοπικών κοινωνιών
9. διατήρηση των υποστηρικτικών υπαρχόντων δομών για τα νησιά (πχ .Δίκτυο Αειφόρων Νήσων-ΔΑΦΝΗ)
10. απεξάρτηση των νησιών από τα συμφέροντα των ακτοπλοϊκών ιδιωτικών εταιριών
11. μεταφορικό ισοδύναμο και μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ σε συνδυασμό με τη συγκρότηση ενός περιφερικού Ταμείου που θα μπορεί να συγκεντρώνει πόρους για την ανταπόκριση αναγκών των νησιωτικών και ορεινών περιοχών αντίστοιχα), και
12. αποτελεσματικότητα εφαρμογών της σχετ. νομοθεσίας

ΣΧΟΛΙΟ:

Διακρίνουμε μια απόσταση από τις απαιτήσεις των δημαρχών με εκείνη της ευρωπαϊκής στρατηγικής που αναφέρεται σε μια μακροχρόνια κατεύθυνση για ανθεκτικές, ευημερούσες και βιώσιμες παράκτιες κοινότητες στο πνεύμα βελτίωσης της ζωής αντιμετωπίζοντας δραστικά το κόστος της νησιωτικότητας με υγιούς όρους ανταγωνιστικότητας με το απόλυτο στοιχείο του δικαιώματος παραμονής στα νησιά. Οι τοποκεντρικές επενδύσεις, σύμφωνα με τη ευρωπαϊκή στρατηγική, στα νησιά έχουν ανάγκη όλους τους εμπλεκόμενους σε μια ενιαία γραμμή δράσης προς όφελος της Ευρώπης αλλά και των ίδιων των νησιών.

Ενώ οι Δήμαρχοι από την άλλη πλευρά διακρίνουμε να ενδιαφέρονται άμεσα και αποτελεσματικά σε έργα αναζωογόνησης των νησιών μας τα οποία υποφέρουν από το δημογραφικό, από τις «ευγενείς» υπηρεσίες, από υποδομές στήριξης της ποιότητα ζωής με την ακολουθούμενη εποχικότητα.

Αυτές οι δυο διαφορετικές γραμμές μπορούν και πρέπει να συλλειτουργήσουν στη βάση ενός συμπληρωματικού πλαισίου έχοντας υπόψη ότι τα νησιά μας έχουν ευρωπαϊκή εδαφική ισχυρή ιδιότητα (ευτυχώς), χωρίς όμως και να εγκαταλείψουν όλα τα χαρίσματα που τα προίκισε η φύση και οι νησιώτες που τα κατοικούν.

Εξάλλου η σημερινή μονοκαλλιέργεια του τουρισμού δεν αφήνει «αναπνοή» για πολλά διαφορετικά. Έτσι απαιτείται μια εναλλακτική οδός με μια πλουραλιστική παραγωγική πορεία για τα νησιά στη βάση της οικονομικής ανθεκτικότητας και της κοινωνικής υπόστασης με τη στήριξη της τεχνολογίας και της μοναδικότητας των νησιών μας.

Κλείνω από μια στροφή από ποίημα του Ελύτη για το Αιγαίο μας:

«Κομμάτια απ' την ομορφιά
τ' ανθρώπινου μεγαλείου
είναι η πατρίδα μου,
διάσπαρτη γύρω απ' τον ομφαλό
της γης και στα πόδια της το Αιγαίο»