Η γιορτή της μητέρας

Η γιορτή της μητέρας ανάγεται στην αρχαία Ελλάδα, και ήταν η γιορτή της άνοιξης όπου λατρευόταν η Γαία, η μητέρα Γη, μητέρα όλων των θεών και των ανθρώπων.

Η γιορτή της μητέρας ανάγεται στην αρχαία Ελλάδα, και ήταν η γιορτή της άνοιξης όπου λατρευόταν η Γαία, η μητέρα Γη, μητέρα όλων των θεών και των ανθρώπων. Αργότερα τη γιορτή αυτή διαδέχθηκε η γιορτή αφιερωμένη στην κόρη της Γαίας την Ρέα. Η Ρέα ήταν Μητέρα του Δία και συνεπώς όλων των Θεών της αρχαίας Ελλάδας. Η εκδοχή αυτή είναι γνωστή στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Οι αγγλοσάξονες έχουν και αυτοί μια νεότερη εκδοχή γνωστή ως «Μοthering Sunday» που μας μεταφέρει στην Αγγλία του 1600 όπου την 4η Κυριακή της Σαρακοστής γιορταζόταν η μέρα της μητέρας προς τιμή όλων των μητέρων της Αγγλίας. Την ημέρα αυτή ακόμα και οι υπηρέτες που διέμεναν στα σπίτια των πλούσιων αφεντικών τους είχαν το δικαίωμα να πάνε στα σπίτια τους για να γιορτάσουν και να περάσουν την ημέρα αυτή με τις μητέρες τους. Η γιορτή της μητέρας που γιορτάζουμε την δεύτερη ημέρα του Μάη καθιερώθηκε σαν εθνική γιορτή της μητέρας στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και είναι έμπνευση μιας γυναίκας απο την Φιλαδέλφεια, της ʼννας Τζιάρβις( Ana Jarvis). Η ʼννα θέλοντας να τιμήσει τη μητέρα της που αγωνίστηκε για την συμφιλιωση των Νοτίων και Βορείων Αμερικανών μετά το τέλος του Αμερικανικού Εμφυλίου πολέμου, άρχισε μια εκστρατεία το 1907 για να καθιερωθεί η γιορτή αυτή επίσημα. Η προσπάθειά της αυτή είχε απήχηση και η γιορτή της μητέρας έγινε επίσημα εθνική γιορτή της Αμερικής το 1914 με προεδρικό διάταγμα. Kάθε χώρα έχει τη δική της ημερομηνία για αυτή τη γιορτή. Η δεύτερη Κυριακή του Μάη έχει επικρατήσει διεθνώς. Στην Ελλάδα η πρώτη γιορτή της μητέρας έγινε στις 2 Φεβρουαρίου του 1929. Η έννοια της λέξης μάνα είναι πολύ βαθειά ριζωμένη στις καρδιές των ανθρώπων στη χώρα μας. Η μάνα χιλιοτραγουδήθηκε στα δημοτικά μας τραγούδια και τιμήθηκε στα ποιήματα Ελλήνων ποιητών, αποτέλεσε έμπνευση για σπουδαίους ζωγράφους και παρηγοριά στον πόνο του κάθε πικραμένου παιδιού της. Η μάνα είναι σεβαστό πρόσωπο και ιερό όπως και η Παναγία στον Χριστιανισμό. Η μάνα κατέχει ξεχωριστή θέση στην ελληνική λογοτεχνία στη ζωγραφική και στη μουσική. Στην Κύπρο και συγκεκριμένα στο χωριό Παλαιχώρι, στήθηκε άγαλμα προς τιμή της μητέρας που τα παιδιά της θυσιάστηκαν στον απελευθερωτικό αγώνα του 1955 κατά των ʼγγλων. Είναι η μάνα που εμψύχωνε τα παιδιά της να μη φανούν δειλοί ή προδότες κατά της πατρίδος τους. Να τιμήσουν την οικογένειά τους και την πατρίδα τους. Είναι η μάνα που έκανε πέτρα την καρδιά της βλέποντας τα παιδιά της να απαγχονίζονται, να τουφεκίζονται, να καίγονται ζωντανά στο βωμό της πατρίδας. Και όμως άντεξε στον πόνο και χαλάλισε τα παιδιά της στην πατρίδα. Σπάνια ακούει κανείς για άγαλμα αφιερωμένο στη μάνα. Το άγαλμα της μάνας στο Παλαιχώρι στέκεται εκεί, ψηλό, αγέρωχο μέσα στο κρύο και τη ζέστη, όπως ακριβώς και η πραγματική μάνα. Στο Δημοτικό Σχολείο διδάσκονται το ποίημα του Γεωργίου Μαρτινέλλη, και γράφω τις πρώτες τρεις στροφές που ακόμα θυμάμαι από τα μαθητικά μου χρόνια.. Η μάνα «Μάνα κράζει το παιδάκι, «Μάνα» ο νιος και «Μάνα « ο γέρος, «Μάνα» ακούς σε κάθε μέρος, Α!τι όνομα γλυκό. Τη χαρά σου και τη λύπη, με τη μάνα τη μοιράζεις, ποθητά την αγκαλιάζεις, δεν της κρύβεις μυστικό. Εις τον κόσμον άλλο πλάσμα, δεν θα βρεις να σε μαντεύει, σαν τη μάνα που λατρεύει, σαν τη μάνα που πονεί. Ένα άλλο ποίημα αφιερωμένο στη ΜΑΝΑ που δεν βρίσκεται πια κοντά μας είναι το παρακάτω: Μάνα! Στην κάθε μου χαρά ήσουν εκεί, στη λύπη και στον πόνο. Πικρό χαμόγελο ποτέ δεν είδα, τη σκληρή σου τη φωνή ποτέ δεν άκουσα. Το κουρασμένο σου χέρι τρυφερό σαν πούπουλο ένοιωσα καθώς το χάδι άπλωνε. Γέλασες, χάρηκες μαζί μου, μα πιο πολύ έκλαψες για μένα καθώς τις στιγμές μετρούσες. Μα στέκεσαι εκεί σαν Παναγιά Ακόμα και τούτη τη στιγμή και ήρεμα, γαλήνια, με κοιτάς, τώρα που σ’ έχω μακριά. (Βάσω Σαββίδου- Μιχαλαρέα) Η μάνα (Κυπριακά) Η μάνα εν άστρο της αυκής φεγγάρι του Αούστου Εν τα παλιά βενέτικα τειχιά της Αμμοχώστου (2) Η μάνα εν μέλι του θρουμπιού γλυτζιή τζαί μυρωδάτο του τζεφαλόβρυσου νερό πον καθαρό σιονάτο (2) Η μάνα εν ρίζα της ελιάς τζαί ένα πεζούνι άσπρο τζαί μια καμπάνα που κτυπά στ’ ʼη Λαρκού το κάστρο στ’ ʼη Λαρκού το κάστρο Η μάνα εν η Λάμπουσα πούσιη το φως μιτά της η Παναγιά η Κανακαρκά με τα ψηφιδωτά της (2) Η μάνα εν ματσικόρυδο στην Μύρτου βλαστημένο Τζαί στ’ Αρμενομονάστηρο αδόνι φουλιεμένο (2) Η μάνα εν ρίζα της ελιάς τζαί ένα πεζούνι άσπρο τζαί μια καμπάνα που κτυπά στ’ ʼη Λαρκού το κάστρο στ’ ʼη Λαρκού το κάστρο Πήρε το Α’ βραβείο στον διαγωνισμό του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου του 2000, του συνθέτη Λόλλου Γεωργαλλέτου, σε στίχους του Μιχαήλ Χατζημιχαήλ να μας το τραγουδά ο Πάρις Τιμοθέου. Το τραγούδι στην Νεοελληνική: Η μάνα είναι άστρο της αυγής, φεγγάρι του Αυγούστου Είναι τα παλιά Βενέτικα τείχη της Αμμοχώστου. Η μάνα είναι μέλι του θρουμπιού γλυκύ και μυρωδάτο του κεφαλόβρυσου νερό που είναι καθαρό χιονάτο. Η μάνα είναι ρίζα της ελιάς και ένα περιστέρι άσπρο και μια καμπάνα που κτυπά στ’ Αγίου Ιλαρίωνα το κάστρο στ’ Αγίου Ιλαρίωνα το κάστρο. Η μάνα είναι η Λάμπουσα πούχει το φως μαζί της και η Παναγιά η Κακαναριά με τα ψηφιδωτά της. Η μάνα είναι κρινάκι στην Μύρτου βλαστημένο και στ’ Αρμενομονάστηρο αηδόνι φωλιασμένο. Η μάνα είναι ρίζα της ελιάς και ένα περιστέρι άσπρο και μια καμπάνα που κτυπά στ’ Αγίου Ιλαρίωνα το κάστρο στ’ Αγίου Ιλαρίωνα το κάστρο. Ας δώσουμε λοιπόν την Κυριακή αυτή ένα γλυκό φιλί στη μανούλα μας μαζί με ένα λουλούδι. ʼς αφήσουμε ένα κόκκινο τριαντάφυλλο στο μνήμα της μητέρας που δεν είναι πια στη ζωή. Δεν χρειάζονται ακριβές ανθοδέσμες και γλυκά. Ένας λόγος γλυκός, ένα κλαδί βασιλικό όπως τα παλιά, φτωχά χρόνια που οι αξίες ήταν διαφορετικές, και οι ευχές βγαλμένες απο τα βάθη της καρδιάς! Μια βαθιά υπόκλιση στις μάνες της Κύπρου που ακόμα περιμένουν να μάθουν νέα για τα αγνοούμενα παιδιά τους απο το 1974 κατά την τουρκική εισβολή. Πώς μπορεί κανείς να τιμήσει αυτές τις μάνες; Μόνο με λόγια ελπίδας και προσμονής. * ʼρθρο της Βάσως Σαββίδου-Μιχαλαρέα Καθηγήτρια Αγγλικών-μεταφράστρια