Μεγάλες στιγμές της Δωδεκανησιακής Ιστορίας

Τα δραματικά εικοσιτετράωρα πριν την κατάληψη του Καστελλορίζου από το γαλλικό Ναυτικό Η απελευθέρωση Λακερδή και η σύλληψη του υποδιοικητή Ωρολογά ΣΤ΄(τελευταίο) Την έκθεση συνοδεύει και ψήφισμα που εγκρίθηκε από την πλειοψηφία του λαού του Καστελλορίζου: Το κείμενο έχει ως εξής: Προς τον Πρόεδρον της Σ. Ελληνικής Κυβερνήσεως Εξοχώτατε Κύριε Πρόεδρε, Οι υποφαινόμενοι αποτελούντες την Επιτροπείαν, την οποίαν σύμπας ο λαός Καστελλορίζου εν γενική Συνελεύσει τη 5η Δεκεμβρίου ε.έ, διά πρακτικού εξελέξατο άμα τη υπ’ αυτού κατά την προλαβούσαν νύκτα καθαιρέσει των δύο ενταύθα ανωτάτων υπαλλήλων όπως «φροντίσωμεν περί των καταλλήλων και νομίμων μέσων προς την ημετέραν Ελληνικήν Κυβέρνησιν προς διευθέτησιν των ζωτικών ζητημάτων της νήσου των προκαλεσάντων την παρούσαν κατάστασιν και περί της τηρήσεως της τάξεως εν τη νήσω μέχρι της υπό της Σ. Κυβερνήσεως αποστολής σχετικών προς την δημιουργηθείσαν κατάστασιν ημών οδηγιών και διαταγών» λαμβάνομεν την τιμήν ν’ αναφέρωμεν τη Υμ. Εξ. τα ακόλουθα: Ως τυγχάνει Υμίν γνωστόν, προ τριετίας η νήσος ημών μόνη και δια των ασθενών δυνάμεων των τέκνων της απέσεισε τον ξενικόν ζυγόν καταλύσασα τη επικουρία, και τινων ολιγαρίθμων ανταρτών Κρητών τας τουρκικάς αρχάς. Επανειλημμέναι δε παρακλήσεις μας προς την Σεβ. Ελληνικήν Κυβέρνησιν, όπως αύτη αποβλέπουσα τόσον εις τον διακαή ημών πόθον όσον και εις τας αξίας δακρύων ηθικάς και υλικάς θυσίας, ας προσεπορίσατο κατ` ανάγκην ημίν η επανάστασις, καταλάβη ημάς οριστικώς και ενώση προς την τρισέβαστον Μητέρα Ελλάδα, απέβησαν μάταιοι. Και η μεν Σ. Ελληνική Κυβέρνησις, δια λόγους ους αύτη γνωρίζει, δεν ηθέλησε ν’ αφομοιώση ημάς προς τα λοιπά τμήματα τον Ελληνικού Βασιλείου, αλλ’ ηρκέσθη να στείλη πρώτον μεν τον κ. Β. Τζαβέλλαν, είτα τον κ. Κ. Σταυράκιν και είτα τον κ. Χ. Πετυχάκιν ως συμβούλους παρά τη Διοικητική της νήσου Επιτροπής, με την εντολήν να καθοδηγώσι και συμβουλεύουσιν αυτήν προσπαθούντες να κρατώσιν εν συμπνοία τους νησιώτας μας και να τηρώσι την τάξιν δια της ολιγαρίθμου αστυνομικής δυνάμεως, ήτις είχε σταλή ενταύθα εκ της Σάμου. Η δε κατηργημένη νυν Γεν. Διοίκησις εν Σάμω του κ. Αδοσίδου ενόμισε καλόν ν’ αντικαταστήση τον κ. Χ. ΙΊετυχάκιν δια του κ. Οδυσσέως Ωρολογά, εις ον φαίνεται παρέσχε το δικαίωμα να διοική ως αυτός θέλει την νήσον ημών και να λαμβάνη αυτός και οι περί αυτόν μισθούς δυσβαστάκτους δια το πτωχόν ταμείον της νήσου μας. Ο κ. Ωρολογάς ελθών ενταύθα αντί κατά το 17ον άρθρον της «Νομοθεσίας των Δήμων και Κοινοτήτων» να αναγνωρίση την αυτοδιοίκησιν, την οποίαν «έχουσιν αι Κοινότητες των εκ του κοινωνικού και δημοσίου αυτών προορισμού απορρεουσών ιδίων τοπικών υποθέσεων, κατά τους ορισμούς των νόμων», ανέλαβε την πάσαν εξουσίαν, ην εχειρίσθη τυραννικώτατα, κατά την ομόθυμον του λαού αντίληψιν. Μη λαμβάνων υπ’ όψιν την οικονομικήν εξάντλησιν, ην υπέστημεν μετά μίαν μετεπαναστατικήν αόριστον κατάστασιν, αφού μάλιστα τα πλοία ημών, ο μόνος ζωτικός της νήσου πόρος. έκοψαν τους πλους αυτών ήδη από της αρχής του Ιταλοτουρκικού πολέμου, επέβαλε βαρυτάτους τελωνειακούς και λοιπούς φόρους, ίνα δύνηται να συντηρή πολυτελέστατον προσωπικόν εκ συγγενών αυτού και φίλων εκ Σάμον μετακαλουμένων. Εις την θέλησιν ενός λαού βαρύτατα τραυματισθέντος οικονομικώς και ηθικώς ουδεμίαν προσοχήν έδιδε, κατεδίωκε δε πάντα όστις ήθελε τολμήσει να χαρακτηρίση ως βαρύ το καθιερωθέν υπ’ αυτού φορολογικόν σύστημα. Προς ενίσχυσιν αυτού διαρκώς αποβλέποντος εις το ίδιον και το των περί αυτόν συμφέρον διέδωσεν ότι η νήσος μας κατέχεται στρατιωτικώς και εφήρμοσεν ενταύθα αυστηρότατα τους Νόμους των στρατιωτικώς κατεχομένων μερών, ωσεί είχεν απέναντί του Αλβανούς ανυποτάκτους ή Βουλγαρίζοντας υπόπτους και όχι λαόν, όστις με αυτοθυσίαν απαράμιλλον και με κινδύνους ανηκούστους εσφυρηλάτησε δια των ιδίων αυτού χειρών την ελευθερίαν του. Αν και είχε δε υπ’ όψιν ο κ. Ωρολογάς ότι ο λαός της νήσου μας κάλλιστα εγνώριζεν ότι ουχί στρατιωτικώς, αλλά μόνον Αστυνομικώς κατέχεται αύτη, (και τούτο άνευ Νόμου ψηφισθέντος εν τη Βουλή) και ότι πλείστοι των αστυνομικών μας δεν ανήκον εις το σώμα της Ελληνικής Χωροφυλακής, αλλ’ εστρατολογήθησαν εκ των τριάδων(1)του Βαθέως της Σάμου, ουχ ήττον εξηκολούθει να επισείη καθ’ ημών τον ΔΡΛΔ΄ νόμον περί των στρατιωτικώς κατεχομένων χωρών. Και δεν ηρκέσθη εις ταύτα αλλ’ απεψίλωσεν ευθύς εξ αρχής την Δημογεροντίαν ημών πάντων των δικαιωμάτων, άπερ αυτή είχε και διετήρει δια μέσου των αιώνων παλαίσασα προς διατήρησιν αυτών στήθος προς στήθος κατά της Τουρκικής Κυβερνήσεως και των οποίων αυτή η Δημογεροντία θα παρητείτο μετά την οριστικήν κατάληψίν μας υπό της Μητρός Ελλάδος, τυπικώς δε διώρισεν ως Δήμαρχον της ανυπάρκτου Δημαρχίας τον δημότην της ιταλοκρατουμένης Χάλκης Νικήταν Δημητρίου καθορίσας δι’ αυτόν μισθόν 150 φρ. και ταύτα ίνα έχη αυτόν όργανον του πειθήνιον και ίνα απαιτή παρ’ αυτού την συχνήν αποστολήν εκθέσεων εις τα Υπουργεία και την Νομαρχίαν, περί της πατρικής δήθεν και τιμίας διοικήσεως αυτού! Ότε ο λαός της νήσου εζήτησε εν σώματι να διαμαρτυρηθή θορυβωδώς, ως μη ώφειλεν ο κ. Ωρολογάς μετά τον ανταξίου του τυραννίσκου, του Ειρηνοδίκου, συνέλαβε δώδεκα, τους διοργανώσαντας το συλλαλητήριον, και απέστειλε δεσμίους εις Σάμον ως στασιαστάς κατά του Ελληνικού καθεστώτος!.. Περιελθών εις δυσχερή από πάσης απόψεως θέσιν ο λαός εκ της τρομοκρατικής ταύτης καταστάσεως ενόμισεν ότι δια των βουλευτών του θα έληγαν τα παντοειδή βάσανα αυτού, Αλλ’ αφού και ούτοι δεν εγένοντο δεκτοί εις το Εθνικόν Κοινοβούλιον, τα δε διαβήματα αυτού καθώς και άλλων συμπολιτών μας και τα παντοία υπομνήματα ημών παρά τοις κ. κ. Υπουργοίς των προκατόχων Κυβερνήσεων απέβησαν άκαρπα ένεκα της μεγίστης μερίμνης, ην επιβάλλουσιν νυν εις τους Κυβερνήτας τον Κράτους τα μεγάλα εθνικά ζητήματα και η κρισιμότης της σημερινής καταστάσεως, επειδή λέγομεν δεν εισηκούσθησαν αι δίκαιαι παρακλήσεις ημών, κατελήφθημεν υπό απελπισμού, πλείσται δε οικογένειαι της νήσου μας ηναγκάσθησαν να καταλίπωσι το πάτριον έδαφος και μεταβώσιν αλλαχού προς εύρεσιν ελευθερίας, ασφαλείας, εργασίας, άρτου. Εκείνο δ’ όπερ εκορύφωσε μεν την οργήν των πολιτών και επέσυρε την κατ` αυτών γενικήν αγανάκτησιν είναι η συνημμένη συκοφαντική δια τον τόπον μας έκθεσις υπ’ αριθμ. 1113 και ημερομηνίαν 14 Σεπτεμβρίου, την οποίαν αυτός ο διοικητής επέδωκεν εις την Νομαρχίαν Σάμου και απέστειλεν εις τα Υπουργεία Εσωτερικών και Εξωτερικών. Οι κάτοικοι προβλέποντες τελείαν καταστροφήν και ερήμωσιν της νήσου ημών εν περιπτώσει καθ’ ην θα εξηκολούθει η νυν κατάστασις, μη γνωρίζοντες δε προς τινα να προσφύγωσιν, αφού η Ελληνική Κυβέρνησις δεν ευκαιρεί να ενωτισθή των αιτημάτων ημών συνελθόντες καθήρεσαν τους κ.κ. Οδυσσέα Ωρολογάν και Δημ. Κλωσσάκην, χωρίς και να θίξωσι τάς καθεστηκυίας Αρχάς, και ανέθεσαν προσωρινώς την διευθέτησιν των προκυψάντων ζητημάτων της νήσου εις ημάς, μέχρις ου η Σ. Ελλ. Κυβέρνησις μελετήσασα επισταμένως τα καθ’ ημάς διατάξη τι πρέπει να κάμωμεν. Εκφράζοντες δ’ εν προκειμένω και αύθις τον διακαή ημών πόθον προς τελείαν ένωσιν της νήσου ημών μετά της Μητρός Ελλάδος και ευχαριστούντες εκ των προτέρων Υμάς, Κύριε Πρόεδρε, δια τα πατρικά μέτρα, άπερ ευελπιστούμεν ότι θα λάβητε προς καλυτέρρευσιν της θέσεως ημών, καταλήγομεν αναφωνούντες Ζήτω το Έθνος Ζήτω ο Βασιλεύς των Πανελλήνων Κωνσταντίνος ο ΙΒ΄ Ζήτω η Κυβέρνησις Διατελούμεν μετά βαθυτάτου σεβασμού Η Λαϊκή Επιτροπή Πρωτ. Θ. Κ. Συμωνίδης, Πρόεδρος, Τα μέλη Νικόλαος Κονδυλιός, Κωνσταντίνος Ζερβός Κυριάκος Κιοσόγλους, Κωνσταντίνος Μύρικλης, Αχιλλεύς Σ. Διαμαντάρας, Μιχαήλ Γ. Πετρίδης, Χριστόδουλος Κωνσταντίνου, Ευάγγελος Ν. Σταματίου, Μιχαήλ Κ. Μιχαλάκης, Γεώργιος Β. Ατζέμης, Δημήτριος Β, Σάββας(2). Σημειώσεις: 1.Τρίστρατο, η συμβολή τριών οδών.2.Ο Βαρδαμίδης στην Ιστορία του, παραλείπει τους Ατζέμη και Κονδυλιό.