Μεγάλες στιγμές της Δωδεκανησιακής Ιστορίας

Τα δραματικά εικοσιτετράωρα πριν την κατάληψη του Καστελλορίζου από το γαλλικό Ναυτικό Η απελευθέρωση Λακερδή και η σύλληψη του υποδιοικητή Ωρολογά Ε΄ Η έκθεση Ωρολογά συνεχίζει: Μέρος Θ΄ Δημοτικόν Ο Δήμος Μεγιστέων επί Τουρκίας, Δημογεροντία ονομαζομένη ήσκει λόγω προνομίων ευρυτάτην εξουσίαν, ήδη όμως περιωρίσθη εις τα κατά τους Ελληνικούς νόμους καθήκοντα. Η πρότερον Δημογεροντία ουδόλως εμερίμνησε περί της ηθικοποιήσεως των κατοίκων, της προόδου της νήσου και εν γένει ως είχεν ηθικήν υποχρέωσιν εις την εξυπηρέτησιν των κοινών, αλλά τουναντίον εδημιούργησε κακοήθη πολιτικά πάθη μεταξύ των κατοίκων, άτινα και μέχρι σήμερον υφίστανται, διεσπάθισε το εισφερόμενον υπό των πολιτών κοινόν χρήμα κατά βούλησιν και είναι εν ενί λόγω ο ηθικός αυτουργός της αθλιεστάτης υπό πάσαν έποψιν καταστάσεως της νήσου. Ο νυν ήδη δήμος ευρίσκεται εν οικτροτάτη οικονομική καταστάσει, μη δυνάμενος να ανταποκριθή ουδέ εις τας απαραιτήτους ανάγκας του, ενώ έχει λίαν επειγούσης από υγιεινής απόψεως ανάγκας, διότι στερείται σχεδίου πόλεως, τα μέγιστα σπουδαίου, λόγω του στενωτάτου χώρου, όστις δύναται να χρησιμοποιηθή δι’ οικοδομάς, ρυμοτομίας, κατεδαφίσεις πλείστων ετοιμορρόπων οικημάτων, αφοδευτηρίων, σφαγείων, φωτισμού επαρκούς, καθαριότητος, απολυμαντικού κλιβάνου προς απολύμανσιν της κρατούσης εν τη νήσω φυματιώσεως, πυροσβεστικής αντλίας και πλείστων άλλων χρειωδών απαραιτήτων τω δήμω. Συντηρεί φαρμακείον όπερ αποβαίνει επιζήμιον τω δήμω, δαπανώντι υπέρ της συντηρήσεως τούτου περί τας δισχιλίας δραχμάς το έτος. Τούτων ένεκεν δέον να ληφθή πρόνοια προς οικονομικήν ευρωστίαν του δήμου, προς εκπλήρωσιν των απαραιτήτων υποχρεώσεών του. Μέρος Ι΄ Δράσις των αρχών Οποία υπήρξεν η δράσις του υποφαινομένου ως υποδιοικητού της νήσου κατά το διαρρεύσαν επτάμηνον χρονικόν διάστημα δύνανται να διαβεβαιώσωσιν αι προϊστάμεναί του αρχαί, ήτοι ο άλλοτε διοικητής Σάμου κ. Α. Αδοσίδης και η Νομαρχία Σάμου, ως επίσης πας όστις με εγνώρισε κατά το πολυχρόνιον διάστημα της υπηρεσίας μου ως αρχηγού της Σαμιακής Χωροφυλακής, κατά τον χρόνον της Ηγεμονίας αυτής, ως επίσης και κατά τον χρόνον της δεκαπενταετούς εν τω ελληνικώ στρατεύματι υπηρεσίας μου, παραιτηθείς των τάξεων τούτου κατά το 1886 χάριν των εν Σάμω εθνικών εργασιών, ων η πατρίς μου είχεν απόλυτον ανάγκην. Το Ειρηνοδικείον Μεγίστης διευθύνει ο ειρηνοδίκης Δημήτριος Κλωσσάκης, όστις ου μόνον εγκρατής είναι πάντων των νόμων, αλλά και τοιαύτης πείρας και κοινωνικής μορφώσεως, ώστε δύναταί τις γνωρίζων τον λειτουργόν τούτον εκ του σύνεγγυς ν’ αρυσθή(1) και να μορφώση την απόλυτον πεποίθησιν, ότι εν τω λειτουργώ τούτω της Θέμιδος ενυπάρχουσιν η χρηστότης, η μετ’ ακριβείας και απροσωποληψίας απονομή του δικαίου, η μετ’ αυταπαρνήσεως εξάσκησις των υψηλών του δικαστού καθηκόντων. Και εν γένει ούτος περιβάλλεται υπό τοιούτων ηθικών προσόντων, ώστε εν τω βραχυτάτω χρονικώ διαστήματι της εν τη νήσω υπηρεσίας του, να ομολογήται παρ’ απάντων των κατοίκων το αδέκαστον του χαρακτήρος του, καίτοι εις τους κατοίκους της νήσου τούτο δεν είναι αρεστόν. Πλην των ανωτέρω ούτος είναι κάτοχος της υπηρεσίας και των λοιπών κλάδων της υποδιοικήσεως, δι’ ους εχρησίμευσε και χρησιμεύει μέχρι σήμερον ως η δεξιά χειρ του ανθρώπου. Η υποδιοίκησις οφείλει εκ καθήκοντος δικαιοσύνης να συστήση την ηθικήν αμοιβήν τούτου. Τα έργα του τελώνου και ταμίου εκτελεί ο Σπυρίδων Σεϊρλής, επί πολλά έτη χρηματίσας οικονομικός υπάλληλος εν τη Ηγεμονία της Σάμου. Είναι χρηστός χαρακτήρ και τιμιώτατος υπάλληλος και κατ΄ εξοχήν ικανός διά την ελεγκτού θέσιν, γνωρίζων άριστα τας ποιότητας και την αξίαν πάντων των αντικειμένων. Ούτος μονιμοποιούμενος τυχόν εν τη ως ερρέθη θέσει, θέλει καταστή τελειότατος υπάλληλος. Κατά το επτάμηνον χρονικόν διάστημα εν τη νήσω υπηρέτησαν εκ περιτροπής ως αστυνομικοί υποδιευθυνταί οι Κωνσταντίνος Ανδρεαδάκης, υπομοίραρχος, Σταύρος Χατζηϊωάννου, ανθυπασπιστής, Νικόλαος Μερεντίτης, υπομοίραρχος, και ο άρτι αφιχθείς Ζήσης Ζήση, ανθυπασπιστής της Χωροφυλακής. Ο Κωνσταντίνος Ανδρεαδάκης υπομοίραρχος, ο και πλειότερον των άλλων υπηρετήσας, επεδείξατο προθυμίαν περί την άσκησιν των καθηκόντων του, έλλειψιν όμως ικανότητος περί την εκτέλεσιν τούτων, και τούτο, διότι ούτος ελήφθη εκ της Σαμιακής Χωροφυλακής, ήτις μόνον καθήκοντα Χωροφυλακής εξετέλει και ουχί αστυνομικά και τούτου ένεκεν δεν έχει έτι προσανατολισθή εις την Ελληνικήν Αστυνομικήν νομοθεσίαν και εις τα εκ ταύτης απορρέοντα καθήκοντα. Ο Σταύρος Χατζηϊωάννου βραχύτατον χρόνον υπηρετήσας επεδείξατο σχετικώς καλυτέραν του προληφθέντος ικανότητα, παρητήθη των τάξεων της Χωροφυλακής. Ο Νικόλαος Μερεντίτης επί δίμηνον εν τη νήσω υπηρετήσας κατήλθεν εν τη νήσω μετά δεκαπέντε χωροφυλάκων Κρητών και ενός ενωμοτάρχου, ονόματι Επιτροπάκη. Ο ειρημένος εφαίνετο μεν ότι είχεν αρκούσαν αστυνομικήν μόρφωσιν, αλλ’ η μόρφωσίς του αύτη μάλλον εις μεγάλα κέντρα αποβαίνει χρήσιμος και ουχί εις μικρά τοιαύτα και δη εις νέας χώρας εις ας δέον να ενυπάρχη πρωτίστως η πλήρης κοινωνιολογική μόρφωσις και ηθική πλήρης υπόστασις του υπαλλήλου, άτινα ο διαληφθείς εστερείτο, διότι ήτο εις έπακρον φιλήδονος και ένεκεν τούτου μάλλον επιβλαβή τη υπηρεσία υπήρξεν, ενώ εν τη αρχή της αφίξεώς του πολύ χρησιμώτατος εφάνη. Θα ήτο παράλειψις δικαιοσύνης, εάν, καίτοι δεν περιεβάλλετο με το αξίωμα αστυνομικού υποδιευθυντού της νήσου, ο μετά των Κρητών χωροφυλάκων αφιχθείς ενωμοτάρχης Επιτροπάκης, Κρης και ούτος την καταγωγήν, δεν εκάμναμεν την προσήκουσαν μνείαν περί τούτου, όστις επεδείξατο κατά το βραχύ της διαμονής του ενταύθα διάστημα διαγωγήν έντιμον, ανεπίληπτον και υπεράγαν σώφρονα και λελογισμένην, ώστε ου μόνον του υποφαινομένου να αποσπάση την εκτίμησιν, αλλά και όλων εν γένει των δημοσίων υπαλλήλων και των κατοίκων αυτής. Περί του ανθυπασπιστού Ζ. Ζήση ουδέν έχομεν να αναφέρωμεν, ως μόλις προ ολίγων ημερών αναλαβόντος την υπηρεσίαν ενταύθα(2)…» Η απάντηση του Αρχιερατικού επιτρόπου Θ. Σιμωνίδη και της Λαϊκής Επιτροπής Καστελλορίζου στα παραπάνω κεφάλαια: Μέρος Δ΄ Εν τούτω εκφέρουσι την γνώμην ότι «ουχί εννόμως εκτελεί ο Νομάρχης Σάμου τα ευρέα καθήκοντα, άτινα ο νόμος ΔΡΛΔ παρέχει εις τους Γενικούς Διοικητάς…». Μέρος Ε Εν τω μέρει τούτω ουδένα ευρίσκουσιν ενταύθα κατάλληλον να αναλάβη αρχήν τινα, των δευτερευουσών τουλάχιστον, παρά μόνον την του κλητήρος και την του λιμενοφύλακος!.. Αναφέρουσιν επίσης ότι «δέον να χορηγηθή μηνιαία αποζημίωσις εις τους μη εντοπίους χωροφύλακας. Μέρος ΣΤ΄ Εν τω Οικονομικώ προτείνουσι να επιτραπή δια Βασιλικού Διατάγματος τη Υποδιοικήσει η έκδοσις ωρισμένων σειρών γραμματοσήμων εξ ων ασφαλώς θέλει πλουτισθή το Ταμείον! Οποία αληθώς πατρική μέριμνα! Εις τα εν τω Η μέρει, τω Εκπαιδευτικώ γεγραμμένα αποτροπιαζόμενοι αποφεύγομεν να επιφέρωμεν παρατηρήσεις, αρκούμενοι μόνον ότι εις την Σχολήν ταύτην οφείλει η ενεστώσα γενεά το εθνικόν φρόνημά της. Οι γονείς των μαθητών και το διδάξαν προσωπικόν περιφρονούσιν αυτούς. Εν τω Θ΄ Τμήματι τω Δημοτικώ κατηγορείται αναισχύντως η Δημογεροντία! Η Δημογεροντία η παλαίσασα προς αυτήν την Τουρκικήν Κυβέρνησιν διά την τήρησιν των προνομιών!.. Αναισχυντότατα κατηγορείται η Δημογεροντία ως δημιουργήσασα κακοήθη πολιτικά πάθη και διασπαθίσασα το εισπραττόμενον υπό των πολιτών κοινόν χρήμα και ότι αυτή είναι ο ηθικός αυτουργός της αθλιοτάτης καταστάσεως της νήσου! Και κόπτονται διότι ο Δήμος ευρίσκεται «εν οικτροτάτη οικονομική καταστάσει!» Και μήπως αφήσατε κανένα κοκκαλάκι να γλείφη(3) και ο Δήμος; Και λυπούνται διότι το νησάκι μας στερείται σχεδίου πόλεως, απολυμαντικού κλιβάνου, πυροσβεστικής αντλίας… Εν τω τελευταίω μέρει, τω επιγραφομένω «Δράσις των αρχών» περιέχεται πλέον ο αυτοθαυμασμός και ο αλληλολιβανισμός. Προκειμένου μάλιστα περί του ειρηνοδίκου (όστις και συνέταξεν την έκθεσιν) αναφέρεται ότι η Υποδιοίκησις οφείλει εκ καθήκοντος δικαιοσύνης να συστήση την ηθικήν αμοιβήν τούτου! Πώς όχι; Και αφού πλέκουσιν στεφάνους εγκωμίων διά τους διαφόρους υπαλλήλους και επιζητούσι την προαγωγήν αυτών και την παρασημοφορίαν, κατηγορούσι τον κ. Κωνστ. Ανδρεαδάκη επί ελλείψει ικανότητος!! Αυτό θα πη διάκρισις και φιλοπατρία. Άνδρα συμπολίτην, τον οποίον η ελληνική Κυβέρνησις ετίμησε διά τας υπηρεσίας του, ευρίσκουσιν αυτοί ανίκανον! Ταύτα εν ολίγοις(4). ΑΥΡΙΟ: Το Στ΄ μέρος Σημειώσεις: 1.Αρύω, αντλώ, συγκεντρώνω υλικά αγαθά ή πληροφορίες από κάποια πηγή ή πηγές. 2.Στο κάτω μέρος γράφει ότι «εστάλη ή μάλλον επεδόθη εις την Νομαρχίαν Σάμου, Υπουργείον Εξωτερικών, Υπουργείον Εσωτερικών, υπ’ αυτού του κ. υποδιοικητού Οδ. Ωρολογά αναχωρήσαντος εις Αθήνας τη 15 Σεπτεμβρίου και επανελθόντος τη 2 Οκτωβρίου. 3.Γράφεται στο κείμενο, γλύφω. Είναι λάθος. 4.Υπογράφεται από τον Πρόεδρο της Λαϊκής Επιτροπής, πρωτοπρεσβύτερο Θ.Κ. Σιμωνίδη. Δίπλα στην υπογραφή υπάρχει στρογγυλή σφραγίδα του ίδιου με ημερομηνία 1903.