Μεγάλες στιγμές της Δωδεκανησιακής Ιστορίας

Τα δραματικά εικοσιτετράωρα πριν την κατάληψη του Καστελλορίζου από το γαλλικό Ναυτικό Η απελευθέρωση Λακερδή και η σύλληψη του υποδιοικητή Ωρολογά Δ΄ Το τρίτο μέρος της εκθέσεως Ωρολογά με τίτλο «Επαναστατικόν», συνεχίζει: Τον Ιανουάριον του τρέχοντος έτους εντολή της Κυβερνήσεως ο τέως διοικητής Σάμου κ. Α. Αδοσίδης προέβη εις τον διορισμόν του υποφαινομένου ως υποδιοικητού της νήσου, του Δ. Κλωσσάκη ως Ειρηνοδίκου, του Κ.Ανδρεαδάκη υπομοιράρχου, ως αστυνομικού υποδιευθυντού και του Σ. Σεϊρλή ως τελώνου και ταμίου. Αι Αρχαί αύται εγκατασταθείσαι κατά τας αρχάς Φεβρουαρίου τρέχοντος έτους, αφήρεσαν πάσαν την εξουσίαν και την οικονομικήν διαχείρισιν, ην οι διάφοροι οπαδοί του Ιωάννου Λακερδή είχον, και ους ούτος είχε διορίσει. Αποκατέστησαν την εις οικτρότατον σημείον ευρισκομένην δημοσίαν τάξιν, και έθεσαν τας βάσεις της κατά κλάδον διοικήσεως της νήσου συμφώνως με την διοίκησιν των λοιπών νέων Ελληνικών χωρών. Η απονομή του δικαίου εις πάσας τα τάξεις ανεξαρτήτως πάσης πολιτικής αποχρώσεως, υφ` όλων των κλάδων της διοικήσεως κατέστησε δυσμενή μεν την διοίκησιν εν τη ευπόρω μερίδι, δυσμενεστέραν δε εν τη ετέρα, διότι η μεν εύποροι ηξίου ως επί Τουρκοκρατίας, να έχη γνώμην εν τη καθόλου διοικήσει και η γνώμη αυτής να έχη κύρος, η δε ετέρα αναλογιζομένη την απώλειαν του μέλιτος, όπερ είχεν εις τας χείρας της από της επαναστάσεως μέχρι της καθόδου των νυν αρχών μαίνεται κατ` αυτών επιδιώκουσα παντί μέσω και θυσία, τινι τρόπω θέλει δυνηθή να επαναφέρη το πρώην καθεστώς και προέβη κατά τας αρχάς της καθόδου των νυν αρχών εις διασπαστικόν κίνημα κατά τούτων, κατεπνίγη όμως εν τη ενάρξει του τη δραστηρία ενεργεία της τε δικαστικής και αστυνομικής αρχής, συμβάλλοντος εις τούτο και του ως προείπομεν, δειλού χαρακτήρος των κατοίκων, καταδιωχθέντων των πρωταιτίων ποινικώς και ούσης της κατ` αυτών κατηγορίας εκκρεμούς έτι. Προ του διασπαστικού τούτου κινήματος, δυνάμει διατάγματος του τότε διοικητού Σάμου κ. Α. Αδοσίδου είχεν απελαθή της νήσου ο Ιωάννης Λακερδής ως σφόδρα επικίνδυνος τη δημοσία ασφαλεία και επανήλθεν ούτος άμα τη αναλήψει της υπό τον κ. Γούναρην Κυβερνήσεως εντολή του νομάρχου Σάμου Χατζηλουκά. Ο Λακερδής ούτος μετά δύο οπαδών του αντιληφθείς ότι εξέλιπε πάσα ελπίς προς επαναφοράν του επαναστατικού καθεστώτος, εμηχανεύθη μετά δύο οπαδών του σατανικόν, αλλά και πατριδοκάπηλον άμα σχέδιον, όπως διά τούτου επιτύχη τον επιδιωκόμενον σκοπόν του. Το σχέδιόν του τούτο ήτο να διαβάλη την υποδιοίκησιν της νήσου εις τους κυβερνήτας των περιπολούντων Γαλλικών πολεμικών πλοίων και εις τον εν Ρόδω Πρόξενον της Γαλλίας, ειπών αυτοίς τις οίδεν οποίου είδους συκοφαντίας, ασφαλώς όμως ότι η Υποδιοίκησις είναι φιλογερμανική και ότι αύτη διενεργεί λαθρεμπόριον πολέμου. Ότι ούτος μετά των δύο οπαδών του εραδιούργησε την Υποδιοίκησιν, καταφαίνεται εξ ενός εγγράφου, όπερ ο υποναύαρχος του Γαλλικού καταδρομικού «Jeanne d` Arc» απέστειλε προς την Υποδιοίκησιν, ως επίσης εκ των απειλών, ας ο εν Ρόδω Γάλλος Πρόξενος έλεγε δημοσία κατά της Υποδιοικήσεως. Ότι θα ενήργει την υποστολήν της σημαίας εκ της νήσου, εάν δεν εσέβετο την Ελλάδα και πολλά άλλα. Εκ της ούτω υπό του ανωτέρω δημιουργηθείσης καταστάσεως, η Υποδιοίκησις φοβουμένη μη εμπλακή εις έτι φοβερωτέρας ραδιουργίας υπό τούτου, εξ ων δυνατόν να γίνη πρόξενος ζητημάτων εξωτερικών, εθεώρησε καθήκον αυτής ν` αναφέρη ταύτα τη Σ. Κυβερνήσει, ίνα αύτη ενεργήση παν ό,τι εγκρίνει πρόσφορoν μέτρον κατά των ραδιούργων, των τυχόν ηθικών αυτουργών και των οπωσδήποτε συντελεστών της καταστάσεως ταύτης. Η απάντηση της Λαϊκής Επιτροπής των Καστελλοριζίων: Εν τω επαναστατικώ τούτω Γ΄ μέρει λέγεται ότι είκοσι πέντε μόνον αντάρται κατέλυσαν τας τουρκικάς Αρχάς!.. Ποίοι και πώς προεκάλεσαν την έλευσιν των ανταρτών, ας ίδωσιν εν τη αυτή Ιστορία του Χατζοπούλου. Επειδή δε εν τω αυτώ μέρει αναφέρεται το παρελθόν του Ιωάννου Γ. Λακερδή δηλούμεν ενταύθα ότι εις την γενναιότητα τούτου οφείλεται η διατήρησις του Ελληνικού καθεστώτος εν τη νήσω μας μετά την διαταγή της Ελληνικής Κυβερνήσεως, αναχώρησιν του ανταρτικού σώματος. Αναφέρεται επίσης ότι, ότε ούτοι εγκατεστάθησαν εν τη νήσω «έθεσαν τας βάσεις της κατά κλάδον διοικήσεως της νήσου συμφώνως με την διοίκησιν των λοιπών νέων ελληνικών χωρών». Και η Ελληνική Κυβέρνησις κατήργησε την νομοθεσίαν των Δήμων και Κοινοτήτων; Ο Ωρολογάς στα άλλα κεφάλαια της εκθέσεως γράφει: Μέρος Δ΄ Μέλλουσα διοίκησις της νήσου Η νήσος ως στρατιωτικώς κατεχομένη χώρα, και μηδόλως αφομοιωθείσα προς τας λοιπάς νέας χώρας του Κράτους διοικείται συμφώνως των νόμω ΔΡΛΔ και υπάγεται εις την Διοίκησιν Σάμου, αλλά μετά την διά νόμου κατάργησιν των Γενικών Διοικήσεων, ως και της Διοικήσεως Σάμου, τα ευρέα καθήκοντα άτινα ο ως είρηται Νόμος παρέχει εις τους Γενικούς Διοικητάς, εκτελεί ταύτα μετά την κατάργησιν της διοικήσεως Σάμου, ο Νομάρχης Σάμου, κατά την γνώμην ημών ουχί εννόμως. Δι` ο η Σ. Κυβέρνησις δέον να λάβη πρόνοιαν περί του αντικειμένου τούτου όντος, εάν η γνώμη ημών είναι ορθή, σπουδαιοτάτου. Μέρος Ε΄ Προσωπικόν Εκ της επταμήνου ασκήσεως των καθηκόντων ημών αντελήφθημεν ότι προς διεξαγωγήν απόλυτον της υπηρεσίας όλων των κλάδων της Υποδιοικήσεως απαιτείται το εξής προσωπικόν 1.Της Υποδιοικήσεως. Εξ ενός γραμματέως μη εντοπίου, ενός γραφέως και ενός κλητήρος εξ εντοπίων ή μη. 2. Του Ειρηνοδικείου. Εξ ενός ειρηνοδίκου ή ενός γραμματέως μη εντοπίων, και ενός εμμίσθου κλητήρος εντοπίου. 3. Του Τελωνείου. Εξ ενός τελώνου εκτελούντος και ταμιακά καθήκοντα, μη εντοπίου, ενός γραμματέως και τριών τελωνοφυλάκων λαμβανομένων εκ των εντοπίων ή μη. 4. Του Ταχυδρομείου. Εξ ενός ταχυδρομικού επιστάτου, εκτελούντος Λιμενικά και Υγειονομικά καθήκοντα, ουχί εντοπίου και ενός λιμενοφύλακος εντοπίου ή μη. 5. Της Αστυνομικής Υποδιοικήσεως. Εξ ενός ανθυπομοιράρχου ή ανθυπασπιστού, ενός ενωμοτάρχου, δύο υπενωμοταρχών, δεκαπέντε χωροφυλάκων, δύο αγροφυλάκων, ενός υπενωμοτάρχου και πέντε χωροφυλάκων εκτελούντων μετά του τελευταίου υπενωμοτάρχου καθήκοντα Τελωνειακής Αστυνομίας, ως εκ της γεωγραφικής θέσεως της νήσου κειμένης εγγύτατα της Μικρασίας. Εις το προσωπικόν τούτο πλην της χωροφυλακής δέον να χορηγηθή ο υπό του νόμου χορηγούμενος μισθός, προσέτι δε και μηνιαία αποζημίωσις εις τους μη εντοπίους, συμφώνως τω νόμω ΔΡΛΔ, το μεν ως νόμιμον, το δε ως δίκαιον, λόγω της προσωρινότητος αφ΄ενός και της εν γένει υπερτιμήσεως των τροφίμων, λόγω του εσχάτως διενεργουμένου αποκλεισμού υπό του Γαλλικού στόλου. Μέρος ΣΤ΄ Οικονομικόν Διά της εγκαταστάσεως των νυν Αρχών μέχρι τέλους Αυγούστου εισεπράχθησαν εν όλω δραχμαί 47.946,25 και εδαπανήθησαν κατά το αυτό ως άνω διάστημα δραχμ. 44430,60 εξ ου προκύπτει πλεόνασμα δραχμ. 3.515,65 ουχ ήττον καίτοι ευελπισθούμεν ότι αι οικονομικαί πρόσοδοι της νήσου θα δυνηθώσι και εν τω μέλλοντι ν` ανταποκριθώσιν εις τας δαπάνας της Υποδιοικήσεως, δυνατόν λόγω του εσχάτως διενεργουμένου αποκλεισμού, αύται να ελαττωθώσι σημαντικώς, ώστε να μη δύνανται ν` ανταποκριθώσιν εις τας ανάγκας της Υποδιοικήσεως, και τούτου ένεκεν δέον προληπτικώς να ληφθή πρόνοια περί επαρκείας οικονομικής της Υποδιοικήσεως, είτε διά φορολογικών μέτρων είτε τη αρωγή του Κράτους εκ του κεφαλαίου Δ΄ του επί των εξωτερικών Υπουργείου είτε δι` άλλων μέσων μη καταθλιπτικών διά τον λαόν της νήσου, ούτε επιβαρυντικών διά το Κράτος, και τοιαύτα κατά την γνώμην ημών είναι να επιτραπή διά Βασιλικού Διατάγματος της Υποδιοικήσεως η έκδοσις ορισμένων σειρών αναμνηστικών γραμματοσήμων, εξ ων ασφαλώς θέλει πλουτισθή το ταμείον της Μεγίστης και θέλει επαρκέση εις τας οικονομικάς ανάγκας της Υποδιοικήσεως, αλλά και περίσσευμα θέλει έχη εξ ου δύναται να ενεργήση δημόσια έργα, , χρήζοντα αμέσου εκτελέσεως από υγιεινής απόψεως, διότι καίτοι τι κλίμα της νήσου είναι υγιεινόν, εν τούτοις εν τη νήσω η φυματίωσις τεραστίας έχει λάβει διαστάσεις εις βαθμόν λίαν επικίνδυνον και τούτο δι` έλλειψιν οχετών και ρυμοτομίας, εξ ων η δημιουργία της ως ερρέθη νόσου, και ως μη δυναμένου του δήμου Μεγιστέων να συμβάλη οικονομικώς, ως τελείως ανεπαρκούς εις τούτο, ως παρακατιών ειδικώς περί τούτου θέλομεν αναφέρη. Μέρος Ζ΄ Εκκλησιαστικόν Εν τη νήσω υπηρετούσιν επτά ιερείς, εξ ων εις εκπληροί καθήκοντα Αρχιερατικού Επιτρόπου, ανατεθέντα αυτώ προ πολλού χρόνου, προ της επαναστάσεως της νήσου, υπό του Μητροπολίτου Πισιδείας, εις την περιφέρειαν του οποίου υπήγετο η νήσος. Αλλ` από της επαναστάσεως και εντεύθεν μέχρι σήμερον εις ουδεμίαν επικοινωνίαν ήλθεν, ούτε δύναται να έλθη και εν τω μέλλοντι λόγω της καταστάσεως ο Αρχιερατικός επίτροπος μετά του Μητροπολίτου και τούτου ένεκεν μεγίστη ανωμαλία παρουσιάζεται καθ` εκάστην εν τω κλάδω τούτω εν τη διαχειρίσει της εξουσίας ταύτης, και δέον και περί του κλάδου τούτου η Σ. Κυβέρνησις να λάβη οιονδήποτε πρόσφορον μέτρον διοικήσεως. Μέρος Η΄ Εκπαιδευτικόν Εν τη νήσω λειτουργούσιν επτατάξιος Αστική Σχολή, εν` η κατά το λήξαν σχολικόν έτος ενεγράφησαν 284 μαθηταί και Παρθεναγωγείον, εν ω ενεγράφησαν μαθήτριαι κατά το αυτό έτος 300. Εις αμφοτέρας τας σχολάς ταύτας υπηρετεί προσωπικόν εκ δεκατεσσάρων διδασκάλων και υποδιδασκάλων. Αι σχολαί αύται μέχρι του λήξαντος σχολικού έτους ουδένα προορισμόν εξετέλεσαν πλην ολίγων γραμματικών γνώσεων, ποσώς το ηθικόν των τε μαθητών και μαθητριών, όπερ αίσχιστον είναι ηδυνήθησαν αι σχολαί αύται να βελτιώσωσι, και τούτο κυρίως οφείλεται εις τε την αμέλειαν των γονέων και εις την του διδάξαντος προσωπικού.