Κ. Τσολακίδης στη ΡΟΔΙΑΚΗ: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει οριστικά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα»

Rodiaki NewsRoom

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον ένα τεχνολογικό εργαλείο που αφορά αποκλειστικά ερευνητές ή μεγάλες επιχειρήσεις. Μέσα σε λίγα μόλις χρόνια έχει εισέλθει στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, αναζητούμε πληροφορίες, δημιουργούμε περιεχόμενο και επικοινωνούμε.

Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται προκαλεί ενθουσιασμό για τις δυνατότητές της, αλλά ταυτόχρονα γεννά σοβαρούς προβληματισμούς για την ασφάλεια, την αξιοπιστία της πληροφορίας και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη ήρθε για να μείνει. Δεν υπάρχει επιστροφή. Το ζητούμενο πλέον είναι να μάθουμε να ζούμε μαζί της και να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητές της με υπευθυνότητα», δηλώνει στη ΡΟΔΙΑΚΗ ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου Κώστας Τσολακίδης, περιγράφοντας μια πραγματικότητα που ήδη διαμορφώνεται.

Όπως εξηγεί, κάθε μεγάλη τεχνολογική επανάσταση δημιούργησε νέες ευκαιρίες αλλά και νέους κινδύνους. Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα με την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία επηρεάζει σχεδόν κάθε τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Από την εκπαίδευση και την ιατρική μέχρι την οικονομία, τη δημόσια διοίκηση και την ενημέρωση, οι εφαρμογές της πολλαπλασιάζονται με εντυπωσιακούς ρυθμούς.

Ο καθηγητής υπενθυμίζει ότι η τεχνολογία δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Κάθε νέο εργαλείο μπορεί να αξιοποιηθεί προς όφελος της κοινωνίας, αλλά μπορεί και να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά. «Το αυτοκίνητο διευκόλυνε τις μετακινήσεις, αλλά δημιούργησε και τα τροχαία δυστυχήματα. Το διαδίκτυο άνοιξε τεράστιους ορίζοντες γνώσης, αλλά έφερε μαζί του τις κυβερνοεπιθέσεις και τις ηλεκτρονικές απάτες. Το ίδιο συμβαίνει σήμερα και με την Τεχνητή Νοημοσύνη», σημειώνει.

Ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που αναδεικνύονται, σύμφωνα με τον ίδιο, αφορά την αξιοπιστία του ψηφιακού περιεχομένου. Η δημιουργία εικόνων, βίντεο και ηχητικών αρχείων υψηλής ποιότητας με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης εξελίσσεται τόσο γρήγορα, ώστε σύντομα ο μέσος άνθρωπος δεν θα μπορεί να διακρίνει τι είναι αυθεντικό και τι όχι.

Όπως επισημαίνει, οι ανθρώπινες αισθήσεις έχουν συγκεκριμένα όρια. Η όραση και η ακοή δεν είναι απεριόριστες, ενώ ακόμη και η λογική επεξεργασία των πληροφοριών δεν επαρκεί πάντοτε για να αποκαλύψει μια καλά σχεδιασμένη ψηφιακή παραποίηση.

«Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα η διάκριση ανάμεσα στο πραγματικό και στο τεχνητά παραγόμενο περιεχόμενο δεν θα είναι εφικτή μόνο με την ανθρώπινη παρατήρηση», αναφέρει, προσθέτοντας ότι η ίδια η τεχνολογία θα αποτελέσει πιθανότατα το βασικό μέσο προστασίας απέναντι σε αυτή τη νέα πραγματικότητα.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, ήδη αναπτύσσονται τεχνολογίες ψηφιακής πιστοποίησης και αυθεντικοποίησης ηλεκτρονικού περιεχομένου, ενώ εργαλεία όπως το blockchain μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία ενός συστήματος που θα επιβεβαιώνει την προέλευση ενός κειμένου, μιας εικόνας ή ενός βίντεο. Αντίστοιχα, εξελίσσονται λογισμικά που επιχειρούν να αναγνωρίσουν αν ένα ψηφιακό αρχείο έχει δημιουργηθεί με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ωστόσο, ο ίδιος θεωρεί ότι η τεχνολογική εξέλιξη δεν θα σταματήσει και πως θα πρόκειται για μια συνεχή «κούρσα» ανάμεσα στα εργαλεία παραποίησης και στα εργαλεία ανίχνευσης.

Νέες μορφές απάτης, παραπληροφόρηση και ο ρόλος της εκπαίδευσης

Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η Τεχνητή Νοημοσύνη επηρεάζει ήδη και το πεδίο της κυβερνοασφάλειας. Οι ηλεκτρονικές απάτες, οι τηλεφωνικές υποκλοπές, τα ψεύτικα μηνύματα και οι οικονομικές απάτες αξιοποιούν πλέον τεχνολογίες που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν επιστημονική φαντασία.

Ο κ. Τσολακίδης εξηγεί ότι κάθε τεχνολογική πρόοδος συνοδεύεται από την ανάπτυξη νέων μορφών εγκληματικότητας. Παράλληλα όμως, αναπτύσσονται και τα αντίστοιχα μέσα άμυνας. Υπενθυμίζει ότι με την εξάπλωση του διαδικτύου εμφανίστηκαν οι ιοί υπολογιστών, αλλά πολύ γρήγορα δημιουργήθηκαν και τα προγράμματα προστασίας. Το ίδιο συνέβη με τη λογοκλοπή, όπου πλέον υπάρχουν εξειδικευμένα εργαλεία εντοπισμού.

Ανάλογη πορεία προβλέπει και για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Όπως τονίζει, ήδη κυκλοφορούν εφαρμογές που επιχειρούν να αναγνωρίσουν αν ένα κείμενο, μια εικόνα ή ένα ηχητικό αρχείο έχει παραχθεί με χρήση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, αν και η αποτελεσματικότητά τους παραμένει ακόμη περιορισμένη.

Παρά τις τεχνολογικές λύσεις, επιμένει ότι η σημαντικότερη άμυνα είναι ο ενημερωμένος πολίτης. Η γνώση, η εξοικείωση με τα νέα ψηφιακά εργαλεία, η βασική επιστημονική παιδεία και η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης αποτελούν, κατά την άποψή του, τα ισχυρότερα εφόδια απέναντι στην παραπληροφόρηση.

Ο καθηγητής εκφράζει, παράλληλα, την ανησυχία του για την αυξανόμενη τάση πολλών ανθρώπων να αναζητούν στις εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης όχι μόνο πληροφορίες αλλά και προσωπικές συμβουλές. Πολλοί χρήστες ζητούν αξιολόγηση της προσωπικότητάς τους, συμβουλές για τις σχέσεις τους, ακόμη και απαντήσεις για ζητήματα υγείας ή ψυχολογικής υποστήριξης.

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει πολύτιμη βοήθεια, όμως δεν αντικαθιστά τον ειδικό επιστήμονα», τονίζει ο ίδιος. Όπως εξηγεί, τα συστήματα αυτά βασίζονται στη στατιστική επεξεργασία τεράστιου όγκου δεδομένων και όχι στην εξατομικευμένη επιστημονική κρίση που απαιτούν πολλές αποφάσεις. Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι οι ειδικοί θα πρέπει να διατηρήσουν τον τελευταίο λόγο σε κάθε κρίσιμο θέμα, αναλαμβάνοντας και τη σχετική ευθύνη.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει ο καθηγητής στην παραπληροφόρηση, την οποία χαρακτηρίζει ως μία από τις σοβαρότερες απειλές της σύγχρονης εποχής. Όπως σημειώνει, η δυνατότητα παραγωγής εξαιρετικά πειστικών ψευδών εικόνων, βίντεο και ηχητικών αρχείων, σε συνδυασμό με την ταχύτητα διάδοσής τους μέσω των κοινωνικών δικτύων, δημιουργεί πρωτόγνωρες προκλήσεις.

Κατά την εκτίμησή του, οι επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις σε πολλές χώρες θα πραγματοποιηθούν σε ένα περιβάλλον όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη θα χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο για τη δημιουργία και τη διάδοση παραπλανητικού περιεχομένου. Η δυνατότητα στοχευμένης αποστολής μηνυμάτων σε ομάδες πολιτών, με βάση τα προσωπικά χαρακτηριστικά και τα ενδιαφέροντά τους, ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτή την πρόκληση.

Ο κ. Τσολακίδης υπενθυμίζει ότι η παραπληροφόρηση δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Αυτό που αλλάζει είναι η κλίμακα, η ταχύτητα και η ευκολία με την οποία μπορεί πλέον να παραχθεί και να διαδοθεί. Για οικονομικό όφελος, για πολιτικές σκοπιμότητες ή ακόμη και για τη δημιουργία κοινωνικής αναστάτωσης, η ψευδής πληροφορία αποκτά πλέον πρωτόγνωρη δυναμική.

Γι' αυτό θεωρεί ότι απαιτείται συνδυασμός τεχνολογίας, νομοθεσίας και εκπαίδευσης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως επισημαίνει, έχει ήδη αναλάβει πρωτοβουλίες για τη ρύθμιση της χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης, ωστόσο καμία νομοθετική παρέμβαση δεν μπορεί να υποκαταστήσει την προσωπική ευθύνη και την κριτική σκέψη των πολιτών.

Ο ίδιος προτείνει κάθε άνθρωπος να αξιολογεί κάθε πληροφορία θέτοντας ορισμένα απλά αλλά ουσιαστικά ερωτήματα: συνέβη πράγματι αυτό που παρουσιάζεται; έχει λογική συνοχή; ποιος ωφελείται από τη διάδοσή του; ποιος ενδέχεται να ζημιώνεται ή να επηρεάζεται;

«Η παραπληροφόρηση δεν δημιουργεί μόνο ψεύτικες ειδήσεις. Δημιουργεί δυσπιστία ακόμη και απέναντι στην αλήθεια», τονίζει χαρακτηριστικά.

Καταλήγοντας, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου υπογραμμίζει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα συνεχίσει να εξελίσσεται με ρυθμούς που σήμερα δύσκολα μπορούμε να προβλέψουμε. Η πρόκληση για τις κοινωνίες δεν είναι να ανακόψουν αυτή την εξέλιξη, αλλά να διαμορφώσουν τους θεσμούς, την εκπαίδευση και τις δεξιότητες που θα επιτρέψουν στους πολίτες να αξιοποιήσουν τα οφέλη της χωρίς να υπονομευθεί η εμπιστοσύνη στην επιστήμη, την ενημέρωση και τη δημοκρατία.