Θάνος Ζέλκας: Κάτθανε, Διαγόρα…

Rodiaki NewsRoom

Του
Θάνου Ζέλκα

Αναρωτιέται κανείς συχνά γιατί κάποιες στιγμές αντέχουν περισσότερο από ολόκληρες ζωές.

Η Ιστορία είναι γεμάτη από ανθρώπους που κατέκτησαν αξιώματα, πλούτη και δόξα, αλλά τα ονόματά τους έσβησαν μέσα στο πέρασμα των αιώνων. Κι όμως, υπάρχουν μερικές εικόνες που επιμένουν να ταξιδεύουν μέσα στους αιώνες, χωρίς να χρειάζονται πολλές εξηγήσεις. Τις κουβαλά ο χρόνος μόνος του. Μία τέτοια εικόνα γεννήθηκε στην Ολυμπία πριν από περίπου δυόμισι χιλιάδες χρόνια με πρωταγωνιστή έναν Ρόδιο. Παρότι ήταν ο μεγαλύτερος αθλητής της εποχής του, εντούτοις εκείνη η στιγμή κατάφερε να πει περισσότερα από όλες τις νίκες του μαζί.

Ο Διαγόρας από την Ιαλυσό είχε ήδη γράψει το όνομά του στην ιστορία του αρχαίου ελληνικού αθλητισμού. Στεφανώθηκε Ολυμπιονίκης στην πυγμαχία το 464 π.Χ.. Η δόξα του όμως δεν σταματά εκεί. Είχε αναδειχθεί νικητής επίσης στα Πύθια, στα Ίσθμια και στα Νέμεα, κάτι που τον κατέταξε ανάμεσα στους μεγάλους περιοδονίκες της εποχής του. Δεν ήταν όμως μόνο οι διακρίσεις που τον έκαναν ξεχωριστό. Ο Πίνδαρος, όταν έγραψε την έβδομη Ολυμπιόνικό του προς τιμήν του, δεν ύμνησε απλώς έναν δυνατό πυγμάχο. Εξήρε έναν άνθρωπο με ήθος, ευθύτητα και σεβασμό προς τους θεούς και τους συμπολίτες του. Αυτό ίσως εξηγεί γιατί το όνομά του ξεπέρασε τα όρια του αθλητισμού και έγινε σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής.

Θα ήταν αναμενόμενο η μνήμη στους αιώνες να διατηρούσε κάποια από τις μεγάλες νίκες του ή κάποιον από τους περίφημους αγώνες που έδωσε. Η Ιστορία όμως διάλεξε κάτι άλλο. Το 448 π.Χ. οι δύο γιοι του, ο Δαμάγητος και ο Ακουσίλαος, στέφθηκαν και οι ίδιοι Ολυμπιονίκες, ο ένας στο παγκράτιο και ο άλλος στην πυγμαχία. Μέσα στον ενθουσιασμό πλησίασαν τον πατέρα τους, τον σήκωσαν στους ώμους τους και άρχισαν να τον περιφέρουν μέσα στο στάδιο. Οι θεατές χειροκροτούσαν έναν άνθρωπο που είχε ήδη γνωρίσει κάθε δυνατή διάκριση. Τότε ένας Σπαρτιάτης φώναξε μια φράση που έμελλε να αποδειχθεί πιο ανθεκτική από κάθε στεφάνι ελιάς. Η φράση του έμεινε στην Ιστορία. Το όνομά του όχι.

Κι αυτό είναι το εντυπωσιακό κομμάτι της ιστορικής μνήμης. Από μια ζωή γεμάτη θριάμβους, δεν κράτησε τις γροθιές του Διαγόρα, ούτε τους αντιπάλους που νίκησε, ούτε τον αριθμό των τίτλων του. Κράτησε έναν ηλικιωμένο πατέρα πάνω στους ώμους των παιδιών του. Εικόνα που ξεπερνά τον αθλητισμό γιατί δεν μιλάει για τη νίκη. Μιλάει για τη συνέχεια. Για έναν άνθρωπο που είδε τους γιους του να φτάνουν στην ίδια κορυφή και να θεωρούν αυτονόητο ότι η δική τους στιγμή δεν ήταν ολοκληρωμένη χωρίς εκείνον. Εκεί, μέσα σε λίγα βήματα πάνω στο χώμα της Ολυμπίας, συμπυκνώθηκε μια ολόκληρη ζωή.

Αναρωτιέμαι τελικά αν αυτό που αξίζει περισσότερο να θυμόμαστε από τον Διαγόρα είναι οι τίτλοι του ή εκείνη η εικόνα στην Ολυμπία. Και κάθε φορά κερδίζει η εικόνα. Γιατί οι τίτλοι, όσο σπουδαίοι κι αν είναι, με τον χρόνο γίνονται μια αναφορά σε ένα βιβλίο ιστορίας. Οι εικόνες, αντίθετα, μένουν ζωντανές.

Δεν χρειάζονται επεξηγήσεις ούτε αποδείξεις. Αρκεί να τις φέρει κανείς μία φορά στον νου του για να καταλάβει τον λόγο που άντεξαν δυόμισι χιλιάδες χρόνια. Δεν ξέρω αν υπάρχει μεγαλύτερη δικαίωση για έναν άνθρωπο από το να δει τη ζωή του να συνεχίζεται με αυτόν τον τρόπο. Κάθε φορά που φέρνω στο νού μου τον Διαγόρα, δεν βλέπω τον Ολυμπιονίκη. Βλέπω έναν πατέρα πάνω στους ώμους των παιδιών του.

«Κάτθανε, Διαγόρα. Οὐ καὶ ἐς Ὄλυμπον ἀναβήσῃ».
(Πέθανε τώρα πια, Διαγόρα. Ψηλότερα από αυτό δεν μπορεί να φτάσει άνθρωπος.)