Μια φωτογραφία που αφηγείται το τέλος της γερμανικής κατοχής στη Ρόδο

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο : Ιωάννης Β. Βασιλάκης

Γράφει ο Ιωάννης Β. Βασιλάκης

Μερικές φορές μια φωτογραφία αξίζει όσο ένα ολόκληρο ιστορικό αρχείο. Όχι μόνο για όσα απεικονίζει, αλλά και για όσα κρύβει πίσω από το χαρτί της. Μία τέτοια περίπτωση αποτελεί μια σπάνια πρωτότυπη βρετανική υπηρεσιακή φωτογραφία της 6ης Ιουνίου 1945, η οποία διασώζει μια από τις τελευταίες πράξεις της γερμανικής παρουσίας στα Δωδεκάνησα.

Για έναν συλλέκτη ιστορικών τεκμηρίων, η στιγμή της ανακάλυψης μιας τέτοιας φωτογραφίας είναι δύσκολο να περιγραφεί με λόγια. Η συγκεκριμένη φωτογραφία αποκτά ιδιαίτερη αξία επειδή δεν αποτελεί μεταγενέστερη ανατύπωση ή δημοσίευμα εφημερίδας. Πρόκειται για αυθεντικό υπηρεσιακό τεκμήριο του Βρετανικού Υπουργείου Πολέμου, με αριθμό αρχείου, ημερομηνία και επίσημη λεζάντα.

Η εικόνα είναι απλή αλλά συνάμα συγκλονιστική. Γερμανοί στρατιώτες αδειάζουν κάδους γεμάτους κράνη σε έναν τεράστιο σωρό. Γύρω τους Βρετανοί στρατιώτες παρακολουθούν τη διαδικασία. Δεν πρόκειται για σκηνή μάχης. Είναι η εικόνα της ήττας, του αφοπλισμού και του τέλους ενός πολέμου που για τα Δωδεκάνησα διήρκεσε μέχρι την τελευταία του ημέρα.

Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας σώζεται η αυθεντική δακτυλογραφημένη λεζάντα του Βρετανικού Υπουργείου Πολέμου. Αναφέρει ότι η λήψη πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο και ότι οι Γερμανοί στρατιώτες αδειάζουν χιλιάδες κράνη που συγκεντρώθηκαν μετά την παράδοση της γερμανικής φρουράς του νησιού. Η ίδια λεζάντα σημειώνει ότι περισσότερα από 8.000 γερμανικά στρατεύματα βρίσκονταν ακόμη υπό διαδικασία παράδοσης πολεμικού υλικού και εξοπλισμού.

Η φωτογραφία τραβήχτηκε μόλις λίγες εβδομάδες μετά τα γεγονότα της Σύμης. Στις 8 Μαΐου 1945, μία ημέρα μετά τη γενική συνθηκολόγηση της Γερμανίας στην Ευρώπη, υπογράφηκε το Πρωτόκολλο Παράδοσης των γερμανικών δυνάμεων των Δωδεκανήσων στις συμμαχικές δυνάμεις. Η γερμανική κατοχή είχε πλέον τερματιστεί και τα νησιά πέρασαν υπό βρετανική στρατιωτική διοίκηση.

Για τους Δωδεκανησίους η στιγμή αυτή είχε βαθύτερο νόημα. Δεν σήμαινε μόνο το τέλος του πολέμου. Σήμαινε την αρχή της πορείας προς την πολυπόθητη Ένωση με την Ελλάδα. Ανάμεσα στην ιταλική κυριαρχία, τη γερμανική κατοχή και τη βρετανική διοίκηση, οι κάτοικοι των νησιών περίμεναν την οριστική λύση του Δωδεκανησιακού ζητήματος, η οποία θα ερχόταν λίγα χρόνια αργότερα με την ενσωμάτωση του 1948.

Στον σωρό των κρανών που εικονίζεται στο προσκήνιο δεν βλέπει κανείς μόνο στρατιωτικό εξοπλισμό. Βλέπει το τέλος μιας εποχής. Βλέπει την κατάρρευση της τελευταίας κατοχικής δύναμης που κυριάρχησε στα νησιά. Βλέπει τη μετάβαση από τον πόλεμο στην ελευθερία.

Και γι’ αυτό η φωτογραφία αυτή δεν αποτελεί απλώς μια εικόνα του 1945. Αποτελεί ένα αυθεντικό ιστορικό τεκμήριο της στιγμής κατά την οποία η Ρόδος και τα Δωδεκάνησα άρχισαν να επιστρέφουν οριστικά στην ελληνική τους μοίρα.

Όθος Κάρπαθος Ιούνιος 2026

Ιωάννης Β Βασιλάκης