«Έξυπνη» διαχείριση και φέρουσα ικανότητα της Μεσαιωνικής Πόλης

Rodiaki NewsRoom

Μέσα από το έργο TOURISMO Euro-MED που υλοποιεί η «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε.»

Η φέρουσα ικανότητα της Μεσαιωνικής Πόλης και οι τουριστικές ροές σ’ αυτό το Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ, με στόχο την «έξυπνη» διαχείρισή τους και κατ’ επέκταση την παροχή πιο «στοχευμένων» υπηρεσιών από φορείς, αρχές και επιχειρήσεις, ώστε όλα αυτά, στο τέλος, να αποτελέσουν έναν «οδηγό» για τη βελτίωση της εμπειρίας του επισκέπτη και της ποιότητας ζωής του κατοίκου της, αποτυπώνονται, για πρώτη φορά ίσως τόσο λεπτομερώς, στο έργο TOURISMO Euro-MED που υλοποιεί η Αναπτυξιακή της περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε.».

Το έργο παρουσιάστηκε, προχθές, σε εξειδικευμένο κοινό (stakeholders), στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου, ωστόσο το ενδιαφέρον που προκύπτει από τα στοιχεία, θεωρούμε ότι αφορά όλους. Η παρουσίαση έγινε από την πρόεδρο της Αναπτυξιακής, κα Μάρα Αντωνιάδου, το στέλεχός της κα Ελευθερία Νικηταρά και τον πάροχο τεχνολογίας.

Απώτερος στόχος του έργου είναι η παρακολούθηση και τη διαχείριση των τουριστικών ροών για την ανάπτυξη μιας υποστηρικτικής δομής διαχείρισης ενός συστήματος παρακολούθησης και λήψης αποφάσεων καθώς και μέσω δοκιμών, σε 8 πιλοτικές τοποθεσίες της Μεσογείου από 7 ευρωπαϊκές χώρες.

H προχθεσινή εκδήλωση εστίασε στην πιλοτική δράση του έργου TOURISMO Euro-MED που υλοποιεί η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. στη Ρόδο όπου αξιοποιούνται δεδομένα από διάφορα σύνολα δεδομένων και επιτόπιες τεχνολογίες που σχετίζονται με την παρουσία, την πυκνότητα, τις τροχιές και τις συμπεριφορές των τουριστών, μέσω της πλατφόρμας Snap4City, που έχει αναπτύξει σε συνεργασία το Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας. Μέσα από το TOURISMO επιχειρείται η δημιουργία ενός «έξυπνου» μηχανισμού παρακολούθησης της επισκεψιμότητας, ώστε οι αρμόδιες αρχές να μπορούν να παρεμβαίνουν έγκαιρα και αποτελεσματικά.

Η πλατφόρμα συγκεντρώνει δεδομένα από αισθητήρες που έχουν τοποθετηθεί σε όλες τις πύλες της Παλιάς Πόλης και παρουσιάζει πληροφορίες σχετικά με τη ροή των επισκεπτών, τη χωρητικότητα και την κινητικότητα «εντός των τειχών». Επίσης, δίνει αναλυτικά στοιχεία για κάθε πύλη ή σημείο καταμέτρησης και μπορούν να αντλούν δεδομένα ανά ώρα, ανά σημείο και ανά εποχή και να εντοπίσουν περιοχές με αυξημένη πίεση. Η συνεχής καταγραφή επιτρέπει την σύγκριση δεδομένων και την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τις ώρες αιχμής και τη φέρουσα ικανότητα της πόλης.

Δείχνει, δηλαδή, που υπάρχει μεγαλύτερη συγκέντρωση των επισκεπτών, τις κύριες διαδρομές αλλά και που κατευθύνονται μέσα στη Μεσαιωνική Πόλη. Τα στοιχεία αυτά, όπως και τα συμπεράσματα που εξάγονται, μπορεί να αποδειχθούν πολύ χρήσιμα στις υπηρεσίες, ενώ συνδέονται και με την επισκεψιμότητα του Μουσείου, του Καστέλο κ.ά.. Η πλατφόρμα είναι δεκτική στη συσχέτιση και με άλλες πληροφορίες που θα μπορούσαν να προσθέσουν ώστε να γίνει συσχετισμός των δεδομένων.

Όπως εξήγησε, προχθές, η κα Αντωνιάδη, αντιλήφθηκαν ότι το πρόβλημα που έχουν να διαχειριστούν είναι η πίεση στα ιστορικά Μνημεία της Παλιάς Πόλης καθώς δέχεται πολύ μεγάλο όγκο επισκεπτών. Ενδεικτικά, το Καστέλο, δέχεται, κατ’ έτος, 342.607 επισκέπτες. Προφανώς, προκύπτει η ανάγκη για την καλύτερη διαχείριση τουριστικών ροών.

Οι στόχοι της δράσης είναι:

• Να βελτιώσουν τη διαχείριση των επισκεπτών.
• Να μειώσουν τη συμφόρηση στην Παλιά Πόλη.
• Να προστατεύσουν το Μνημείο.
• Να υποστηρίξουν τη διοίκηση αλλά ακόμα και την κάθε επιχείρηση στο πώς θα λάβει σκόπιμες αποφάσεις και
• Να αναλύσουν για τους επιστήμονες της στατιστικής τους διάφορους συντελεστές της εποχικότητας, του καλοκαιριού και του χειμώνα.

Μέσα από τη δράση αυτή, αναμένουν δηλαδή, καλύτερη παρακολούθηση των ροών, να βελτιώσουν τη διαχείρισή τους αλλά και να υπολογίσουν τη φέρουσα ικανότητα της Μεσαιωνικής Πόλης.

Όπως είπε η κα Νικηταρά, όλοι οι εμπλεκόμενοι ωφελούνται από τα δεδομένα καθώς και από τα εργαλεία που πρόκειται να αναπτυχθούν ενώ οι δημόσιες αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν τα δεδομένα για την καλύτερη διαχείριση του πλήθους, για την βελτιστοποίηση των αποφάσεων που έχουν να κάνουν με την καθαριότητα και την ασφάλεια.

Έτσι, βελτιώνεται συνολικά η λειτουργία της πόλης. Ακόμη, θεωρούν ότι οι τουριστικές επιχειρήσεις μπορούν να αποκτήσουν καλύτερη εικόνα για τις ώρες αιχμής και τη ροή των επισκεπτών, έτσι μπορούν να κάνουν καλύτερο προγραμματισμό του προσωπικού τους και των υπηρεσιών τους ενώ οι πάροχοι της τεχνολογίας θα μπορούν να αξιοποιήσουν τα δεδομένα αυτά για την ανάπτυξη καινοτόμων εφαρμογών και την περαιτέρω εφαρμογή νέων εργαλείων. Συνολικά, αυτή η πιλοτική δράση, αποτελεί μία πιο σύγχρονη και data driven προσέγγιση στη διαχείριση των τουριστικών προορισμών, και μπορεί να αποτελέσει πρότυπο και για άλλες περιοχές.

Μάλιστα, έχουν τοποθετήσει QR στο Μουσείο, στο Καστέλο και στην Παναγιά του Κάστρου με τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στους επισκέπτες να συμπληρώσουν ένα πολύ σύντομο ερωτηματολόγιο για την εμπειρία τους. Οπότε θα γίνει ένας συνδυασμός με τα δεδομένα και θα εξαχθούν κάποια πολύ σύντομα συμπεράσματα.

Πώς λειτουργεί το σύστημα

Η παρακολούθηση των ροών πραγματοποιείται μέσω αισθητήρων ραντάρ εξωτερικού χώρου, οι οποίοι έχουν εγκατασταθεί στις οκτώ βασικές πύλες της Μεσαιωνικής Πόλης:

• Πύλη Ντ’ Αμπουάζ
• Πύλη Ελευθερίας / Πλατεία Σύμης
• Πύλη Αρνάλδου
• Θαλασσινή Πύλη
• Πύλη Παναγιάς
• Πύλη Ακαντιάς
• Πύλη Αγίου Ιωάννη
• Πύλη Αγίου Αθανασίου

Οι αισθητήρες λειτουργούν σε πραγματικό χρόνο, καταγράφοντας:

• αριθμό διελεύσεων,
• κατεύθυνση κίνησης,
• ένταση ροών,
• ώρες αιχμής,
• εποχικές μεταβολές επισκεψιμότητας.

Σύμφωνα με την παρουσίαση, το σύστημα είναι πλήρως συμβατό με τον GDPR, καθώς δεν πραγματοποιεί λήψη βίντεο ή προσωπικών δεδομένων, αλλά ανώνυμη καταμέτρηση μέσω ραντάρ. Τα δεδομένα αποστέλλονται σε cloud μέσω δικτύου 4G και αναλύονται μέσα από ειδικές πλατφόρμες και dashboards.

Τα πρώτα στοιχεία επισκεψιμότητας

Στο πλαίσιο της πιλοτικής εφαρμογής παρουσιάστηκαν ήδη τα πρώτα δεδομένα από τις πύλες της Μεσαιωνικής Πόλης.

Για το διάστημα 1 έως 30 Απριλίου 2026 καταγράφηκαν, μεταξύ άλλων:

• 77.166 διελεύσεις πεζών από την Πύλη Αγίου Ιωάννη,
• 70.577 από την Πύλη Αγίου Αθανασίου,
• 75.477 από την Πύλη Αρνάλδου,
• 51.985 από την Πύλη Παναγιάς.

Αντίστοιχα, κατά την εορταστική περίοδο 22 Δεκεμβρίου 2025 έως 9 Ιανουαρίου 2026 οι ροές εμφανίστηκαν σημαντικά μειωμένες, στοιχείο που επιτρέπει την ανάλυση της εποχικότητας και τη σύγκριση διαφορετικών περιόδων λειτουργίας της πόλης.

Από την καθαριότητα μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα σενάρια αξιοποίησης των δεδομένων από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς.

Για τις δημόσιες αρχές, τα δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για:

δυναμική κατανομή προσωπικού καθαριότητας,

ενίσχυση μέτρων ασφάλειας,

διαχείριση έκτακτων περιστατικών,

αποφυγή συμφόρησης,

καλύτερο προγραμματισμό αποκομιδής απορριμμάτων.

Για τις τουριστικές επιχειρήσεις προβλέπονται εφαρμογές όπως:

• προσαρμογή ωραρίων προσωπικού,
• βελτιστοποίηση αποθεμάτων,
• δυναμική τιμολόγηση,
• ειδικές προσφορές σε ώρες χαμηλής επισκεψιμότητας,
• βελτίωση εξυπηρέτησης πελατών.

Παράλληλα, πάροχοι τεχνολογίας θα μπορούν να αναπτύξουν:

• predictive analytics,
• εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης,
• έξυπνα εργαλεία διαχείρισης προορισμών,
• ακόμη και «ψηφιακό δίδυμο» της Μεσαιωνικής Πόλης, ώστε να προσομοιώνονται πολιτικές διαχείρισης πριν εφαρμοστούν στην πράξη.

Εναλλακτικές διαδρομές και καλύτερη εμπειρία επισκεπτών

Μία από τις σημαντικότερες πτυχές του έργου είναι η προσπάθεια αποσυμφόρησης των πλέον δημοφιλών σημείων της Μεσαιωνικής Πόλης.

Στο πλαίσιο αυτό προτείνονται:

• ψηφιακές εκστρατείες ενημέρωσης,
• προώθηση λιγότερο γνωστών διαδρομών,
• πολιτιστικές δραστηριότητες σε μη δημοφιλείς περιοχές,
• διαδραστικές ψηφιακές ξεναγήσεις,
• εναλλακτικές πύλες εισόδου για τους επισκέπτες.

Στόχος είναι όχι μόνο η καλύτερη κατανομή των επισκεπτών, αλλά και η ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και της αυθεντικής εμπειρίας περιήγησης.

Ένα μοντέλο για άλλους προορισμούς

Οι εισηγητές υπογράμμισαν ότι η Ρόδος αποτελεί μία μόνο από τις πιλοτικές περιοχές του TOURISMO στη Μεσόγειο, μαζί με πόλεις και περιοχές όπως η Φλωρεντία, η Βαλένθια, η Λεμεσός και η Βάρνα.

Το γενικό συμπέρασμα των παρουσιάσεων ήταν ότι η διαχείριση του τουρισμού εισέρχεται πλέον σε μια νέα εποχή, όπου οι αποφάσεις βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα και όχι μόνο σε εκτιμήσεις.

Όπως επισημάνθηκε, το TOURISMO:

• ενισχύει τη βιωσιμότητα των προορισμών,
• βελτιώνει την εμπειρία επισκεπτών,
• δημιουργεί νέες δυνατότητες για δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς,
• μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για άλλους ιστορικούς προορισμούς της Μεσογείου.